Nghề săn ong rừng

Trong số các loài ong rừng (ong mật, ong mặt cọp, ong lỗ…), ong mặt cọp là loài dữ vằn nhất. Sở dĩ nói như vậy vì chúng hung hăng, dữ vằn như cọp, tổ của chúng cũng vằn vện như mặt cọp. Có người gọi chúng là ong vò vẽ hay ong mặt quỉ cũng không sai. Ông Võ Anh Ngọc – lối xóm gọi là Tám Lộc, ở xã Phước Ninh, huyện Dương Minh Châu, tỉnh Tây Ninh mở đầu câu chuyện mưu sinh của mình bằng một nghề tiềm ẩn nhiều nguy hiểm: bắt ong mặt cọp!

h35

Theo dấu ong rừng

Tám Lộc bước vào nghề lúc mới 20 tuổi, hơn 30 năm sống bằng nghề bắt ong rừng thoạt trông ông già hơn cái tuổi 53 của mình. Song, nhìn kỹ ông có dáng dấp của một thương gia nếu được nghỉ ngơi chừng đôi tháng và “tân trang” lên chút đỉnh.Nhưng nợ đời đâu cứ muốn là được.Hơn 30 năm nay, cứ đêm xuống bụng đói kêu ọc ạch, dẫu mỏi gối cũng phải trèo, chỉ có bệnh mới nằm nhà, ông Lộc nói.Từ những cánh rừng vùng Tây Nguyên rộng lớn cho đến các tỉnh thành Nam bộ, nơi nào có ong rừng nơi đó lưu dấu chân ông. Chừng 3 năm nay, lớn tuổi, leo trèo nhiều, chân bắt đầu rung nên ít đi xa.

Những chuyến đi cả tuần lễ, xa đến vài trăm cây số ngày nào nay rút xuống còn 1, 2 ngày.Nhiều chuyến đi không có tiền “lận lưng”, phải mượn của hàng xóm để làm lộ phí mưu sinh. Vậy mà nhiều chuyến đi trở về tay không. Nợ chồng nợ, một triệu rồi hai triệu… Ở nhà vợ con đói meo, còn mình suốt ngày cứ ngẩng mặt lên trời dõi theo những con ong đi tìm mật. Đó là khi mới vào nghề chưa có kinh nghiệm, thấy ong bay trên trời nhiều vô kể, nhưng không biết tổ chúng ở đâu mà bắt, đói gần chết.

Giờ đây kinh nghiệm của ông thuộc hàng “thượng thừa”. Nhìn con ong bay trên trời đoán được chúng bay đi ăn hay về tổ. Vì đặc tính chung của loài ong thường làm tổ có miệng hướng theo chiều gió, khi bay ra xuôi gió, bay về ngược gió và chọn vị trí làm tổ theo mùa. Chẳng hạn mùa nắng, ong mật thường làm tổ ở những cành cây gần bìa rừng, hoặc những nơi có nhiều hoa. Ong mặt cọp nơi ưa thích làm tổ dọc theo bờ suối, bờ rào. Ong lỗ mưa nắng gì cũng thích trốn trong những gò đất cao.Thế nên, muốn tìm tổ ong mật trước tiên phải đi tìm những nơi có bông hoa. Ong mật có đặc tính ăn no bụng mới bay về, nhưng thường chúng đi ăn xa 2 – 3km nên theo rất vất vả. Trong khi sở thích của ong mặt cọp là cạp vỏ cây bạch đàn, vỏ cây tràm rồi mới tới các loại vỏ cây khác, thường đi ăn xa nhất cũng không quá nửa cây số. Trong khi ong lỗ “khoái” vỏ cây rừng, bắt ăn những con ong nhỏ hơn và đi cách tổ chừng 300 – 400 m.

Nhưng dõi theo chúng bay hàng trăm mét trên trời chỉ cần một cái chớp mắt thôi thì coi như mất dấu, lại phải tìm con khác để dõi theo.

Ong đi ăn theo từng cặp đôi hoặc cặp 3, bay về gần tới tổ chúng đột ngột chao xuống, còn khi đi chúng “phóng” ra. Bằng kinh nghiệm của mình, nhìn ong đi ăn cặp đôi, cặp 3 ông có thể đoán tương đối chính xác số quân của chúng trong tổ có từ 3.000 – 4.000 con; còn ong đi ăn lẻ tẻ, quân số nhiều lắm cũng cỡ 1.000 – 2.000 con. Một tổ ong mặt cọp trung bình có 2.000 – 3.000 con.Cá biệt có những tổ 15 – 16 tầng có đến 4.000 – 5.000 con.Ong lỗ số lượng con có ít hơn, chừng 1.000 – 2.000 con/ tổ.

Sau khi tìm thấy tổ ong đóng trên cây hay dưới đất, ông Tám Lộc dùng bộ đồ may bằng tấm bạt ny lon, trông giống “phi hành gia”, trùm kín từ đầu đến chân, tay đeo đôi găng nhựa của ngành điện lực. Ông bảo ong có chích đến gãy kim cũng không chạm được vào da thịt. Sau đó dùng cây chọc tổ cho chúng bay ra, lấy vợt lưới bắt chúng. Nếu là ong mặt cọp thì sau khi bắt xong trèo lên cây cắt ổ hạ xuống, “nhử” những con ong còn đi ăn bay về tóm lấy không sót một con. Còn nếu là ong lỗ, sau khi vợt bắt hết những con ong bay ra thì tiến hành đào đất lấy tổ lên.

Một tổ ong mặt cọp 9 – 10 tầng anh bắt khoảng 20 – 30 phút là xong. Còn ong lỗ do làm tổ dưới đất dễ bắt và nhanh hơn. Nhưng đôi lúc cũng gặp những tổ ong lỗ đóng trong bụi tre gai, hoặc gốc cây cổ thụ… đào lên được rất gian nan. Nhưng có lẽ bắt ong mật rừng là dễ nhất, có nhiều lúc anh bảo khỏi cần mặc áo “phi hành gia”, chỉ cần đốt một bó nhang hun khói chừng 1 phút rồi cắt lấy phần sáp có mật đem xuống. Nhiều lúc bị ong mật “phản kèo”, “đánh cả trăm mũi” nhưng không ăn thua, về nhà uống 1 chung rượu ong vào, nghỉ vài ngày sau lại đi tiếp.

h36

Xong xuôi, cho cả tổ và ong con vào bao xác rắn. Ai mua, cho tay vào tổ bắt từng con ra đếm, lấy tiền. Thường đi bắt ở đâu, bán hết ở đó chứ ít khi đem về ngâm rượu. Ong mặt cọp bán trên đường “đi săn” hoặc ở nhà 1.000 đồng/con; đem xuống TP.HCM, tùy lúc bán 2.000 – 2.500 đồng/ con; ong lỗ 3.000 đồng/ con, giao đâu cũng vậy. Còn mật ong rừng, 500.000 đồng/ lít, nhưng phải đặt trước mới có.Ông cho biết, một năm bắt từ 150 – 200 tổ, nhiều nhất là ong mặt cọp và ong lỗ.

Ong mặt cọp hay ong lỗ gì cũng vậy, sau khi bắt phải bán hết trong ngày, nếu không chúng sẽ chết. Do vậy, có những tổ ong bắt trong ngày nếu không bán được phải đem chúng ngâm rượu để bán dần. Theo dân gian, cứ 1.200 con ong ngâm 4 lít rượu đế, đủ 100 ngày là uống được, sau mỗi bữa cơm chiều nhấp một chung mắt trâu thì có tác dụng trị nhức mỏi, xương khớp… Ong mặt cọp, ong lỗ tuy rất hung dữ nhưng ong non (nhộng) nấu cháo đậu xanh, cho chút nước cốt dừa thì tuyệt ngon. Bởi vậy, chúng được xem là đặc sản ngon hơn cả con đuông dừa nên có giá rất cao. Tùy theo thời điểm, nhộng ong mặt cọp bán cho nhà hàng có giá 400.000 – 500.000 đồng/kg; ong lỗ 1,2 – 1,3 triệu đồng/kg, có bao nhiêu nhà hàng thâu hết.

Nghề nguy hiểm!

Trong hơn 30 năm làm nghề ông không nhớ mình đã truyền cho bao nhiêu đệ tử, nhưng đến nay chỉ còn có 2 người theo nghề ở Bình Dương và Đồng Nai. Nhưng cả hai đều có “tính ẩu”, ông cảnh báo nhiều lần nhưng chưa thấy sửa đổi nên gần đây ông không cho đi cùng.Bởi nghề này rất nguy hiểm, sơ sẩy bị ong đốt hoặc té cây mất mạng như chơi.

Làm cái nghề nguy hiểm này thường phải đi xa, hay leo trèo nhưng với ông chẳng có gì phải sợ hay kiêng kỵ. Tuy vậy, cũng có vài lần vào sâu trong những cánh rừng ở Bình Phước, Lâm Đồng… nhiều cây cổ thụ có đến 5 – 7 tổ ong mật, có những tổ to bằng mặt bàn tròn, lòng thòng như chiếc võng thì kiêng kỵ chút đỉnh. Chẳng hạn như đứng dưới gốc cây khấn “thần rừng” cho phép mình trèo lên suôn sẻ. Ở những tổ ong như vậy, vào mùa nắng thu được 8 – 9 lít mật là chuyện bình thường.

Nhưng cũng có vài lần vào sâu trong rừng thuộc tỉnh Lâm Đồng cùng với một đệ tử bị 6, 7 con voi rượt chạy vã mồ hôi hột. Hai thầy trò chạy từ trưa đến chiều tối mới ra khỏi bìa rừng, hỏi một người làm rẫy mới biết cách điểm gửi xe 60km. Còn chuyện gặp heo rừng đi ăn từng bầy đó là chuyện thường xuyên, ông Tám Lộc nói. Có lần ông xa chân vào bẫy thú, nhưng cũng may là mang giày đế thép nên không sao. Bởi vậy, bằng kinh nghiệm của mình ông nói tìm ong trong rừng là nguy hiểm nhất. Hai con mắt nhìn lên cây, nhưng có đến 4 con mắt (cá) nhìn xuống đất, sơ xẩy là vợ con không biết đâu mà tìm.

Nếu tạm gác chuyện mưu sinh, làm nghề này còn là một thú vui, đam mê và thích hợp cho những ai mạo hiểm, ông   Tám Lộc nói.Với ông, biết đi là cực khổ nhưng ở nhà 1, 2 ngày là không chịu nổi.Ông bảo đi bắt ong vui ở chỗ, khi phát hiện tổ, chọc cho chúng bay ra kiếm mình, trong khi mình nấp kín, nhìn chúng “lăn xăn” thật vui mắt. Nhưng cũng có tổ chọc nó không bay ra mà rút vào trong. Chờ cho mình leo lên gần tới thì bất ngờ đồng loạt “bung” ra vây lấy. Nhưng không sao, bởi mình đã có chiếc áo “phi hành gia” và một cái vợt được ví như chiếc túi “càn khôn” thì chẳng việc gì phải sợ.

(Theo du lịch.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE