Ngày Xưa Hoàng Thị

Trong âm nhạc Việt Nam, những ca khúc về tình yêu tuổi học trò chiếm một phần đáng kể. Không phải vì người Việt mình hầu như ai cũng đi học. Cái chính là ai đã từng đi học, không nhiều thì ít, cũng yêu thầm trộm nhớ một (?) ai đó. Những khi chợt nghe tình khúc nào đấy về tuổi học trò, không ít người miên man như đang sống lại những giây phút ấy của thuở xa xưa. Một trong những ca khúc khiến nhiều người chạnh lòng suốt gần 50 năm qua mà ai cũng nghe ít nhất một lần là Ngày Xưa Hoàng Thị.

ngay-xua-hoang-thi
nguồn OVV – WordPress.com

Em tan trường về 

Ðường mưa nho nhỏ 

Ôm nghiêng tập vở 

Tóc dài tà áo vờn bay

Bài hát này nguyên thủy là một bài thơ của Phạm Thiên Thư được Phạm Duy phổ nhạc. Ban đầu, nhạc sĩ Phạm Duy biết đến Phạm Thiên Thư qua sự giới thiệu của nhà văn Nguyễn Ðức Quỳnh. Khi ấy, vào năm 1968, Phạm Thiên Thư ra một tập thơ thiền (Phật giáo) và nhờ nhạc sĩ Phạm Duy phổ nhạc. Sau khi soạn thành 10 bài đạo ca trong tập thơ ấy thì tình cờ Phạm Duy đọc được những bài thơ khác của Phạm Thiên Thư, đầy vẻ thế tục mà cụ thể là tình yêu trai gái. Ðến năm 1971, Phạm Duy phổ nhạc luôn nhiều bài thơ lãng mạn ấy, nổi tiếng nhất là bài này.

Em tan trường về 

Anh theo Ngọ về 

Môi em mỉm cười 

Man man sầu đời tình ơi

Ðấy là quãng thời gian Phạm Thiên Thư đang học lớp Ðệ Tam (lớp 10) của trường Văn Lang ở Sài Gòn. Hồi ấy, do hoàn cảnh chiến tranh nên nhiều người đi học trễ hoặc sự học bị gián đoạn. Thành ra, trong lớp đôi khi nhiều bạn học tuổi tác chênh lệch nhau, hai ba tuổi là thường! Mỗi buổi sáng xếp hàng vào lớp, cậu Thư đều ngắm nhìn cô bạn đứng đầu bên hàng nữ. Cô nhỏ hơn cậu 2 tuổi; cậu sinh năm 1940 còn cô sinh năm 1942. Thời ấy ở Việt Nam, nhiều cha mẹ thường lấy năm sinh (Âm lịch) của con cái để đặt tên cho chúng. Bởi vậy, con trai thì không sao, nhiều cô mặt mày dễ thương hiền lành mà lại mang tên Sửu tên Dần… Cô bạn của cậu Thư cũng không may mắn gì hơn, sinh trúng năm Ngọ. Mà hồi ấy, đặt tên con cái nhiều gia đình cũng đơn giản, nhất là con gái, cứ lấy chữ Thị để lót tên. Vậy thôi, cô bạn ấy có tên Hoàng Thị Ngọ!

Dĩ nhiên, con trai nói riêng và đàn ông nói chung không mấy khi để ý đến tên (và tuổi) của phụ nữ; miễn sao người… đẹp là được! Cô Ngọ có dáng người thanh tao với mái tóc dài xõa ngang vai. Ðấy là lúc đang xếp hàng vào lớp; chứ khi tan học về thì: “Em đi dịu dàng, bờ vai em nhỏ…” Thực ra, “em đi dịu dàng” là nhờ Phạm Duy tả… thêm! Chứ tóc dài với lại vai nhỏ thì thời ấy thiếu gì nữ sinh như vậy? Cái dáng đi “dịu dàng”, dù là phái nữ thời nào đi nữa, không phải dễ có. Thực sự cô Ngọ trong bài thơ nguyên bản cũng… thường thôi, không có gì quá nổi bật. Chính nhờ mấy chữ “em đi dịu dàng” đã giúp cho cô Ngọ nói riêng và lời ca nói chung ăn nhịp với bản nhạc được viết theo điệu Valse. Ðây là một nhịp điệu được ưa chuộng trong các buổi dạ vũ của giới thượng lưu thời xưa bên Âu châu. Nó nhẹ nhàng lãng mạn một cách quý phái. Chỉ những cô gái mang cốt cách tiểu thư mới có dáng đi như thế. Thực ra trong bài thơ nguyên bản, cô Ngọ không phải là cốt lõi của nội dung bài thơ. Tác giả dùng hình ảnh cô bạn cùng lớp với cảnh vật bên đường để nói lên nỗi lòng của cậu con trai đang bước vào tuổi biết yêu và cảm xúc người đàn ông khi chợt nhớ về kỷ niệm xa xưa của mình thuở học trò.

Ôi mối tình đầu

Như đi trên cát

Bước nhẹ mà sâu…

Những lời tâm sự ấy đã không được Phạm Duy trực tiếp đưa vào bài hát. Dầu sao, nhạc sĩ cũng đã không lờ đi mà, ngược lại, nhấn mạnh thêm theo cách khác: “Chân anh nặng nề, lòng anh nức nở!” Có thể vì quá còn ngây thơ nên Ngọ không hề để ý (thấy) Thư… lặng lẽ theo Ngọ! Không chỉ một bữa mà…

Bao nhiêu là ngày

Theo nhau đường dài 

Trưa trưa chiều chiều

Thu đông chẳng nhiều 

Xuân qua rồi thì 

Chia tay phượng nở sang hè

Cũng có thể cô Ngọ biết mà ngó lơ! Chẳng phải cô thẹn thùng gì vì học cùng lớp với nhau cơ mà? (Chắc cậu Thư phải nghĩ trong bụng như vậy.) Thà học cùng trường nhưng khác lớp thì còn lý do mà… ngại ngùng, chứ đằng này? Kết hợp với “dáng đi dịu dàng” thì (người ngoài có thể đoán) cô Ngọ, trong bài hát của Phạm Duy, chắc chắn không để tâm đến anh chàng Thư chút nào cả. Con gái, khi cảm thấy xao xuyến trước ánh mắt của “ai đó”, thường cử chỉ không còn tự nhiên. Cái dáng đi dịu dàng chứng tỏ trong lòng phải… thanh thản lắm! Cho nên dù thấy “môi em mỉm cười”, chàng Thư vẫn tê tái, cảm thấy “man man sầu đời tình ơi”! Vì biết rằng em cười cho lịch sự thôi…

Bài hát được kết thúc với câu “ai mang bụi đỏ đi rồi” được lặp lại nhiều lần và (tiếng hát) nhỏ dần. Trong bài thơ của Phạm Thiên Thư, hình ảnh bụi đỏ cũng được “chiếu” lại ở cuối. Chính hình ảnh này càng cho thấy biệt tài phổ nhạc của Phạm Duy. Ông đã thấy được cái chi tiết mà trong bài thơ nguyên thủy không nói (ra): dáng đi dịu dàng! Phải nhờ dáng đi dịu dàng thì hình ảnh bụi đỏ mới đẹp, mới đáng nhớ. Nếu đi lạch bạch hoặc cà giựt thì bụi đỏ nó khác! Thành ra, hỏi về bụi đỏ nhưng ẩn ý là cái dáng đi. Người con gái, hay phụ nữ nói chung, quan trọng nhất là cái dáng, đặc biệt là khi (bước) đi. Ông bà ta hồi xưa cũng hay nói “nhất dáng, nhì da, thứ ba mặt đẹp”. Phải làm cô Ngọ nổi bật về vẻ đẹp hình dáng mới hợp với nội dung câu chuyện. Chứ cô Ngọ chỉ đẹp duy nhất cái khuôn mặt thì ngồi trong lớp ngó (lén) cũng đủ rồi! Ngày nào cũng theo sau hít… bụi đỏ làm chi?

Bài hát Ngày Xưa Hoàng Thị được nhiều người mới nghe (qua) đã thích ngay phần lớn là nhờ giai điệu. Dầu sao, yếu tố khiến ai nghe rồi vẫn muốn nghe lại nhiều lần có lẽ chính là lời ca. Trong đó, hình ảnh người con gái bước đi dịu dàng khiến không ít đàn ông chạnh nhớ ngày xưa mà bâng khuâng tự hỏi:

Ai mang bụi đỏ đi rồi…

NT

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE