Muỗi (hút) máu (nhờ) mồ hôi

Zika trở thành chứng bệnh truyền nhiễm gây hoang mang sợ hãi trong dân gian chỉ vì biến chứng nặng nề cho thai nhi. Với phụ nữ đang mang thai, nhiễm trùng Zika có thể sanh con bị dị tật teo não bộ. Người lớn có thể bị Guillain – Barre, gây tê bại thân thể. Việc phòng ngừa hữu hiệu nhất là tránh thăm viếng những địa phương nơi Zika đang hoành hành như vùng Nam Mỹ, Trung Mỹ. Vì lý do này mà một số các lực sĩ từ chối không tham dự Thế Vận Hội mùa Hè năm nay tại Brazil.

Zika là một loại siêu vi khuẩn (virus) truyền bệnh qua “trung gian” (vector) là những con muỗi. Tất nhiên Zika không phải là loại siêu vi khuẩn duy nhất “nhờ cậy” muỗi mòng để truyền bệnh mà một số vi khuẩn (bacteria) khác như vi khuẩn gây chứng sốt rét, sốt xuất huyết và một số siêu vi khuẩn cũng dùng muỗi làm trung gian, môi giới. Ngừa muỗi đốt đó là phương pháp hữu hiệu nhất để tránh bệnh tật đến từ các món vi khuẩn và siêu vi khuẩn kể trên.

muoi-hut-mau

Trên thế giới, có khoảng 3,000 loài muỗi khác nhau và chỉ một số nhỏ thích… châm chích. Tại Hoa Kỳ, ta chỉ cần để ý đến khoảng 5 loài muỗi: Aedes aegypti (gây chứng sốt vàng da hay Yellow Fever, Zika, chikungunya, và dengue); Aedes albopictus (hay muỗi Asian tiger cũng là môi giới cho Zika, chikungunya, và dengue); Culex pipiens (hay muỗi Northern house mang theo chứng West Nile); Culex tarsalis và Culex nigripalpus (cũng mang theo chứng West Nile).

Muỗi chích vì chúng cần máu, và chỉ muỗi cái mới hút máu để nuôi trứng, truyền giống là bản năng sinh tồn của muôn loài sinh vật. Có chủng muỗi săn mồi ráo riết thấy ta hấp dẫn là bu đến cắn nhưng cũng có loại tìm thức ăn một cách âm thầm dù không kém phần quyết liệt, chẳng hạn như loài Aedes aegypti. Sinh sống quanh con người lâu năm nên chủng muỗi này biết cách thích nghi để trường tồn. Một đồng nghiệp, Tiến Sĩ Jonathan Day, nhà côn trùng học tại Ðại Học Florida, cho biết loài muỗi này bay rất thấp, là đà trên mặt đất và chỉ nhắm đến chân cẳng mà hút máu. Khi chích vào da, chúng tiết ra một hóa chất có tác dụng gây tê, và ta không có cảm giác đau khi bị muỗi đốt.

Hẳn bạn đã có lần tẩn mẩn tự hỏi sao muỗi mòng cũng biết… kỳ thị? Trong khi những người khác thơ thới nhởn nhơ ngoài trời thì lại có kẻ vung tay gãi lia lịa vì bị muỗi mòng châm chích, quấy rầy? Theo ông Joseph M. Conlon, một chuyên gia về côn trùng, cố vấn cho the American Mosquito Control Association, mùi hương (hôi) của cơ thể thu hút muỗi. Con người cũng như thú vật tiết ra một số hóa chất trong mồ hôi và theo tình trạng của thân thể. Các hóa chất này khiến ta có… mùi hấp dẫn, ít ra là với muỗi mòng.

Phụ nữ mang thai, nhất là 3 tháng cuối thai kỳ, thân thể thải ra một lượng thán khí (carbon dioxide, CO2) cao hơn bình thường, và muỗi đánh hơi thán khí rất nhạy nên bu lại đốt. Ngoài thán khí, khi mang thai, thân thể phụ nữ cũng tiết ra một mùi hương khác thường thu hút muỗi mòng.

Khi tháo mồ hôi nhễ nhại từ các hoạt động thể thao là lúc cơ thể ta tiết ra lactic acid từ các bắp thịt co thắt dồn dập. Lactic acide thu hút muỗi mòng mạnh mẽ chưa kể thân nhiệt ta cao hơn bình thường, máu dồn đến các bắp thịt chân tay. Và ta biến thành con mồi ngon của muỗi.

Rượu, bia khiến cơ thể tiết ra mùi mồ hôi khác thường, và mùi hương (hôi) ấy thu hút muỗi mòng.

Ấy là các yếu tố con người tự tạo, vài yếu tố thiên nhiên khiến ta trở nên thu hút với muỗi mòng như loại máu và di thể. Những người có máu loại O, theo bài tường trình của tạp chí Journal of Medical Entomology, muỗi ưa thích loại máu này và đánh hơi rất nhạy khi tìm kiếm con mồi. Di thể khiến con người chuyển hóa thức ăn, uống khác nhau và tiết ra mùi hương (hôi) khác nhau; các mùi hương ấy khiến ta trở nên thu hút, được chọn hoặc bị chê bởi muỗi mòng.

Làm thế nào để tránh bị muỗi ăn thịt trong mùa hè ẩm ướt và oi bức khi muỗi sinh sản rầm rộ theo cấp số nhân?

Hiểu được các yếu tố thu hút muỗi mòng, giản dị nhất là ta nhắp rượu hay uống bia trong nhà bọc lưới cản muỗi, tập thể dục trong nhà thay vì ngoài sân. Ngoài ra, một vài bí kíp dễ áp dụng khác dựa trên thói quen cách sinh sống của… muỗi! Muỗi sinh sôi nảy nở trong những nơi có nước chẳng hạn như vỏ chai, vỏ lon chứa chút nước thừa, tô nước uống dành cho chim chóc ngoài vườn, chậu cây úng nước, máng xối…; vũng nước nào cũng là nơi thích hợp cho muỗi sinh sản. Do đó, nên dọn dẹp vườn tược thường xuyên mỗi 4-5 ngày hầu quẳng đi thế hệ muỗi kế tiếp đang còn trong trứng nước.

Muỗi không phải là giống côn trùng bay bổng khỏe mạnh, cơn gió nhẹ khoảng 1 dặm /giờ đủ để đánh bạt mẹ con nhà muỗi đi chỗ khác. Muỗi bay thấp để tránh gió, do đó, nên đặt quạt nơi thấp tạo gió thổi là đà trên mặt đất nơi ta đặt chân cẳng.

Một cách tránh hữu hiệu khác là mặc quần áo che kín mít thân thể. Các loại vải thưa như cô-tông không hữu hiệu bằng các loại vải dày, muỗi khó lòng vươn vòi xuyên thấu lớp quần áo vải dày.

Nếu chỉ có thể làm một việc để tránh muỗi thì sao? Nên dùng các loại thuốc chống muỗi, bạn ạ! Khi chiều xuống, nắng tàn là lúc muỗi đi kiếm ăn, do đó, nên xịt thuốc chống muỗi vào thời điểm này khi ra ngoài trời.

Thuốc chống muỗi có cả một trăm lẻ tám thứ thì ta chọn món nào? Mấy món thuốc chống muỗi này ta phải xịt lên da, được đồng nghiệp chỉ bảo nên Dế Mèn mách lại với bạn như sau:

–  Mấy món chứa DEET (ít nhất ở nồng độ 25%) như “Off!”, “Deep Woods Dry” được xem là hiệu quả nhất theo các nhà côn trùng học.

– Cho trẻ em (3 tuổi trở xuống), ta nên dùng Picaridin (nồng độ 15 – 20%) như “Sawyer Picaridin Premium”. Hóa chất này xuất phát từ cây cỏ, là thuốc chống muỗi phổ thông ở Âu Châu.

– Tinh dầu của cây lemon eucalyptus (20 – 40%) như “Repel Lemon Eucalyptus”.

Những phương cách khác dù phổ thông nhưng xem ra không mấy hiệu quả:

– Trồng các bụi sả, chanh (lemon balm và citronella) để lấy tinh dầu hay mùi hương trong vườn.

– Mấy món rung sóng, Ultrasonic devices, hoặc đeo cái vòng chứa “thuốc chống muỗi thiên nhiên” hay cả DEET cũng chẳng ăn thua chi.

– Tránh món thuốc chống muỗi pha chung với kem chống nắng, món “combo” xem ra hợp tình hợp lý nhưng không “ép phê” bạn à. Theo CDC, kem chống nắng thì cần thoa trên da liền liền và nhiều nhiều mới hiệu nghiệm nhưng thuốc chống muỗi mà xài nhiều như thế thì khó kham!

Mong bạn có một mùa hè vui tươi khỏe mạnh, tránh được nắng đốt và muỗi chích.

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Nghệ thuật tốc độ (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Mai cua (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • Ván cờ với Trung Cộng (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Ngày tình yêu & tình ghét (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Global warning hiện tượng và tranh cãi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống ) - Angie Hồ Quang
  • Dạy dỗ con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Khúc ru biển chết (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Từ bích câu… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Những rắc rối chủ tiệm cần biết khi bao lương (Nails) - Tom Huỳnh, J.D.
  • Bệnh sốt (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Rể quý (Bên Lề Chính Trị) - Sĩ Nguyên
  • Chứng lơ đãng quá năng động (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ cát du (Thơ) - Sao Khuê
  • Thư hỏa tốc và đường dây thép (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Nem tai thính lá sung (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Thời hoàng kim cải lương Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giảm nợ hoặc xóa nợ student loan (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Đồ chơi cho trẻ (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Hãy nói yêu người (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Những bộ phận hay hư hỏng nhất (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Valentine (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Thu nhỏ lỗ chân lông (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Mafia (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Ông chè xanh ông xe ôm (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Những gam màu không sắc (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Giáo sư Lê Văn Khoa và ảnh nghệ thuật trừu tượng (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Không còn sẹo nữa? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Chẩn đoán bệnh cúm (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cách tiết kiệm tiền khách sạn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • The alamo (Phóng Sự) - Andy Nguyễn
  • Trust Contact từ Google (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Nightstand bàn nhỏ trong phòng ngủ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • La la land (Điện Ảnh) - Song Chi
  • Nhà văn Vũ Huy Quang (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Tưởng niệm Vũ Huy Quang (Thơ) - Thường Quán
  • Người cha (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • Cưới xong lên xe gắn máy đi chu du thế giới (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Dùng Smartphone cho Nhiếp Ảnh (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Chào mừng Đạo Luật Bánh Chưng/Bánh Tét (Tin Cộng Đồng) - Bản Tin Từ Văn Phòng TNS Janet Nguyễn (Garden Grove,CA)
  • Bản đồ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phương Nghị
  • Chồng người áo gấm! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Nhân sĩ với Cường Quyền & Bạo Lực (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Con tin (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Phỏng Vấn: Cứu trợ Thương Phế Binh Quả Phụ VNCH (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Taxi bay (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Cố bạn (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Biết điều (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments