Mùa tựu trường, nghĩ đến tuổi thơ và các em nhỏ bất hạnh

Mùa tựu trường. Mấy tiếng đó thường gợi lên trong lòng những người đã quá xa thời niên thiếu như chúng ta biết bao xúc động, bồi hồi. Chúng ta nhớ lại những mùa tựu trường đã xa xưa. Và bài văn của Thanh Tịnh “Buổi mai hôm ấy. Một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh…” lại trở về trong trí nhớ cùng với âm vang bài La Rentrée Des Classes (Tựu trường) trong sách Le Livre De Mon Ami của Anatole France.

Je vais vous dire ce que me rappellent, tous les ans, le ciel agité de l’automne, les premiers diners à la lampe, et les feuilles qui jaunissent dans les arbres qui frissonnent…* 

Nhưng những hình ảnh ấy giờ đã quá xa, chìm sâu trong màn sương của trí nhớ.

Giờ đây, mùa tựu trường nhìn về đất nước, trí óc của Nguyễn lại nghĩ đến những trẻ em ở vùng cao vùng sâu đi học phải lội qua sông hay dùng những con đò những chiếc bè mỏng manh. Có nơi, các em phải đu dây qua dòng nước chảy xiết để tới trường. Nhiều em đã chết trên dòng nước lũ. Như 57 em học sinh ngày nào trên bến Chôm Lôm thuộc xã Lãng Khê, huyện Con Cuông tỉnh Nghệ An. Sáng sớm ngày 7 tháng 10. 2007, trời mưa nước sông chảy xiết, các em xuống thuyền qua sông đi học. Thuyền nhỏ, chở nặng mới ra khỏi bờ độ mươi thước thì chết máy, bị sóng đánh chìm. Có cả thảy 19 em trường Lãng Khê, phần lớn là gái, chết không tìm được xác.

Chuyện học sinh phải bơi qua sông đến trường là chuyện thường xảy ra ở các huyện xa xôi hẻo lánh. Báo chí trong nước ghi lại: Sáng sớm, khi sương mù còn giăng khắp bản làng, hàng chục học sinh ở xã miền núi Trọng Hóa (Minh Hóa, Quảng Bình) vội cởi quần áo ngoài cho vào túi nylon, mặc quần cộc bơi qua dòng Khe Rào để tới trường học.

Cũng vậy, nằm cách trung tâm xã Trọng Hóa chừng 7 km, bản Ông Tú có 20 hộ dân với 106 nhân khẩu, trong đó có 14 em đang học tiểu học. Bản Ka Óoc gần đó cũng có hơn chục em học tại trường THCS Trọng Hóa. Do nằm bên kia sông Khe Rào (thượng nguồn sông Gianh), hai bản trở nên biệt lập với thế giới bên ngoài. Ngày nào cũng vậy, học sinh bản Ông Tú và Ka Óoc phải thức dậy thật sớm vượt quãng đường đồi dốc xuống sông Khe Rào. Như một thói quen, các em cho cặp sách, quần áo vào vào túi nylon chuẩn bị từ trước rồi cùng bơi qua sông. Nhiều em không mang theo túi nylon thì bơi một tay, tay còn lại giơ cao cặp sách lên đầu cho khỏi ướt.

Một em tên là Danh lớp 4A kể lại: “Vào mùa lũ, tụi em phải nghỉ học chừng một tháng vì nước sông Khe Rào chảy xiết, không thể bơi qua được”. Danh cho biết, em và các bạn đều sợ bơi qua sông, nhưng vì muốn học cái chữ nên phải cố rướn mình qua những đoạn nước sâu, chảy xiết. “Mùa đông nước cạn bớt nhưng tụi em vẫn phải lội qua những chỗ nước sâu. Vào lớp học chân tay ai cũng run cầm cập.”

Trong khi đó, có nơi như ở huyện miền núi Sơn Hà Quảng Ngãi, ngày nắng cũng như ngày mưa, hơn 170 học sinh của Trường THCS Sơn Bao, ngày 2 buổi “liều mình” lênh đênh trên những bè tre để vượt sông đến trường tìm con chữ.

Nhìn chiếc bè tre nửa nổi nửa chìm lênh đênh giữa dòng nước dữ, thầy Trần Văn Hải, Hiệu trưởng Trường THCS Sơn Bao dù đã quen với hình ảnh này, nhưng ông vẫn không khỏi rùng mình và cho biết, dù rất lo lắng cho tính mạng của các em, nhưng nhà trường cũng không còn cách nào khác, bởi đây là con đường duy nhất các em đến lớp.

Thầy Hải bảo: “Biết sang sông như vậy là nguy hiểm, nhưng nhà trường và địa phương không còn cách nào, bởi nếu xây cầu thì phải cần khoản kinh phí rất lớn và phải có sự hỗ trợ của nhà nước nên lực bất tòng tâm, thầy cô giáo mỗi ngày nhìn các em học sinh của mình đến trường trên những chiếc bè tre nhỏ bé đơn sơ trước dòng nước dữ mà ruột nóng như lửa đốt”.

Ngoài ra còn có cảnh đu dây qua sông tới trường như ở Nepal. Do không có cầu, không có thuyền bè, các em ở Kontum muốn sang sông đi học phải tự mình đu dây cáp cheo leo. Hình ảnh hàng chục em nhỏ nối nhau đu dây cáp không có một bảo hiểm gì không khỏi khiến người xem phải giật mình. Hành trình đi tìm con chữ của các em quá vất vả, đầy hiểm nguy. Các em học sinh Kon Tum cũng từng phải liều mình vượt con Pô Ko để đến trường. Các em ở xã Dom huyện Ðức Cơ (Gia Lai) cũng chịu cảnh ấy. Cả làng chỉ có 5 đứa trẻ dám đến trường. Nhìn cảnh các em đu dây qua sông mà thấy thót tim. Em Ðinh Ngọc Mơ, học sinh lớp 2, trường Tiểu học Trần Phú cho biết: “Mỗi ngày em phải đu dây đi học đến 4 lần. Mỗi lần đu qua suối, người cứ bị lắc lư rất sợ bị rơi. Mùa nước lớn, em phải nghỉ học vì không thể đu dây qua được”.

Ôi, nói không thể nào hết những thảm cảnh các em miền xa miền cao ở nước  ta hiện giờ phải đi bè, đeo dây hay bơi qua sông trong mùa nước lớn. Nhà thơ Nguyễn Thị Khánh Minh nhìn thấy những cảnh này đã xót xa nhỏ lệ trong một bài thơ cực hay đăng trên blog Phố Văn. Không biết những quan tham giàu sụ ở trong nước nghĩ gì trước nỗi khổ của các bé thơ: 

Em đi học, để đến trường

Em phải bơi qua sông

Tôi nhai cơm như muối xát trong lòng

Em đến trường

Áo quần sũng nước dâng mùa lũ

Gói tập vở trong bao nhựa để trên đầu,

Giữ cho khô những con chữ

Em bơi qua mạng sống em,

Ðể được học thêm một chữ

Rồi em sẽ bơi một đời nước ngược

Ðể học thêm bao nhiêu nữa nỗi đau?

Dấu hỏi cong oằn lưng trời

Dấu hỏi mắc xích kéo nhau

Dấu hỏi ngưng một chấm đen to, nơi tiền rừng bạc bể

Chảy vào những túi không đáy

Ðể có thêm những con gà đẻ trứng vàng

Ðể thả rơi một đầu khốn khó xuống vực sâu

Ðể với lên những bàn tay nhỏ

Dấu hỏi theo em cong giòng nước lũ

Tôi đi trên đường mùa xuân hoa cỏ

Trên đường mùa hè nắng đổ

Trên đường mùa thu hiu gió

Trên bốn mùa giàu có những bình yên

Nghe vỡ bờ

Con nước bên em tràn ngộp thở,

Trời trói vo

Ðất quàng rọ

Lặng quá, tiếng những bàn tay với lên không…

Nặng quá, một dấu hỏi đẫm nước.

(Nguyễn Thị Khánh Minh – KHÔNG NỔI MỘT LỜI)

TN

* Tôi sẽ kể cho bạn nghe những gì tôi còn nhớ mỗi năm khi bầu trời chập chùng của mùa thu, những bữa cơm chiều đầu tiên dưới ánh đèn và những chiếc lá vàng trên những cành cây run rẩy…

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 29 tháng 03 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Ẩm thực phiêu lưu ký (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ảo giác! (Truyện Ngắn) - Đào Thị Thanh Tuyền
  • vì sao nhạc bị cấm? (Phỏng Vấn) - Thanh Thư
  • chuyện người buôn heo (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • EU tròn 60 tuổi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • an sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Nhật dạy con: Kỳ công trả lại một đồng xu (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • PayPal bắt tay với Amazon (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Ấu thời, sướng và khổ (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Kháng sinh (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Nhà đông nhiều… đồng! (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Manh quần tấm áo (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Hoa Lan Còn Mọc Lại (Tản Mạn Tháng Ba) - Nguyễn Thị Huế Xưa
  • tổ chức thám tử Pinkerton (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • CANH NGHÊU GIÁ ĐẬU XANH (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Tin tức di trú và chiếu khán liên quan đến người Việt Nam
 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • trò chơi trẻ con Sài Gòn xưa (Tạp Bút) - Trang Nguyên
  • Phòng ngủ cho khách (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • người Xì ở Mỹ (Tạp Ghi) - Phạm Thành Châu
  • Gắn song sắt cửa sổ, cất patio có cần xin phép? (Bạn Có Biết) - Trịnh Kiều Phong
  • Vì em ngây thơ (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Mặt nạ dưỡng da (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Người thầy của tôi (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Samsung - từng bước thăng trầm (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • xách tay của Nàng (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Kurios chiếc hộp kỳ bí (Something Anything) - Ian Bui
  • cô gái Việt đại diện Hoa Kỳ tranh giải Miss Eco International 2017 (Phỏng Vấn) - Cẩm Tú
  • Chuyện Cá Tháng 4, thật giả khó phân! (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • mùa Xuân của người mù (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Tiết kiệm tiền chợ (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Người vô gia cư đổi đời nhờ được cắt tóc miễn phí (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • trang trí với thảm (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • kong skull island - Phim Mỹ quay tại Việt Nam (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Cơm cháy quân trường (Viết Với Trẻ) - Lyens
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ăn hiếp con nít!! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Trò chuyện với nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Châu Âu nhậu xả láng (Tạp Bút ) - Mạnh Kim
  • Thuốc ngừa ung thư ruột và da (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • 7 ‘thói xấu’ của những tay chụp amateur (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • người trả bill bí ẩn (Chuyện Vụ Án) - Nam Nhật
  • Cô gái Tây Nguyên & Ông Thủ Tướng (Sổ Tay Thường Dân)
  • Thời gian (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • tin thể thao (Thể Thao)
  • Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Hội Hoa Anh Đào Washington DC. (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Tài trợ mua ... (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE