Mưa trong thành phố

Nhiều nước phát triển đang phải đối mặt với những phiền toái do ngập lụt khi những cơn mưa trút xuống thành phố. Nước chảy tràn, các hệ thống cống không thoát nước kịp, nước ngập tàn phá đường sá. Chúng ta thường đổ lỗi do thiên nhiên, chứ ít khi thừa nhận nguyên nhân là do con người. Do cách sinh hoạt của dân cư, xả rác, không thông cống rãnh khiến cho hệ thống thoát nước bị nghẽn. Gần nửa thế kỷ qua, nhiều nhà khoa học môi trường đã nghiên cứu và chỉ ra việc thoát nước mưa là do chúng ta chưa hiểu hết về vấn đề thuỷ văn học đô thị.

mua-trong-thanh-pho5
Sau cơn mưa, thành phố York (Anh quốc) trở thành biển nước – Nguồn: SWNG

Từ xa xưa, cuộc sống con người tại các đô thị cam chịu sự nguy hại của các ao nước tù. Bệnh dịch thường xuyên xảy ra đe dọa sức khoẻ con người. Do vậy, các nhà y tế đã đề xuất việc làm thoát nước đi càng nhanh càng tốt. Việc này dẫn tới xóa sổ các ao tù, kênh rạch không còn sử dụng và thiết lập một hệ thống cống thoát với mục đích đẩy đi nước dơ sinh hoạt của cư dân và thoát lượng nước mưa trong đô thị bị ô nhiễm với phương châm: “Tất cả mọi thứ đều cho xuống cống”.

mua-trong-thanh-pho4
Nạn lụt sau trận mưa ở Bangkok, Thái Lan – Nguồn: Bangkokflooding

Cho mãi đến sau Ðệ Nhị thế chiến, việc thoát nước qua cống dần được hoàn thiện cho cả hai lượng nước thoát: nước dơ và nước mưa. Thế nhưng, dân số đô thị ngày càng tăng, phát triển các cơ sở hạ tầng không đồng bộ đã dẫn đến vấn đề môi sinh trong thành phố ngày càng phức tạp. Hệ thống cống lạc hậu, không đầy đủ trang thiết bị lọc và thiếu ý thức sinh hoạt công cộng của người đô thị góp phần làm tắc nghẽn các dòng chảy, đặc biệt là khi gặp lượng nước mưa lớn nước thoát không kịp. Thế nhưng, nước mưa không phải chỉ có lượng nước sạch từ trên trời rơi xuống. Nước bị ô nhiễm đầy chất hoá học do hàng trăm nhà máy thả khí thải vào môi trường không khí. Không chỉ có khói bụi, trong nước mưa còn bị nhiễm bụi kim loại nặng có thể gây tổn hại đến sức khoẻ con người.

mua-trong-thanh-pho2
Mục sư Wayne Reeves tại Summerville đẩy một quan tài trong nước lụt – nguồn www.postandcourier.com

Nhiều đô thị các nước phát triển và cả những nước đang phát triển đang phải đối mặt với chuyện ngập từng khu vực hay một khu vực rộng lớn ảnh hưởng đến giao thông, đời sống và làm tổn hại đến kinh tế. Sài Gòn, Bangkok do phát triển thành phố quá mức kiểm soát, bê tông hóa tràn lan, không có hồ chứa thoát nước, chỉ cần một cơn mưa lớn, nước chảy về chỗ trũng gây ngập úng. Tình trạng ngập úng tại phi trường Tân Sơn Nhất mới đây là một ví dụ cho việc làm “biến mất” ao chứa nước có đường kênh thông ra sông rạch. Ở nhiều thành phố trên thế giới, người ta đặt ra vấn đề thu nước vào một chỗ chứa lớn lộ thiên như ao hồ để giải tỏa dòng chảy hoặc làm đập tràn ngăn xả khi cần thiết vừa để thanh lọc tái sử dụng vừa để tưới cho nông nghiệp. Nhiều quốc gia đã xây dựng hệ thống hồ chứa lộ thiên hoặc hồ ngầm thông qua các đường cống ngầm lớn.

Trước đây, báo Trẻ đã có bài viết về cống ngầm tại thủ đô Tokyo và hệ thống thoát nước ở một số thành phố Ðông Nam Á. Trong quá khứ, Tokyo từng gặp phải thảm họa do thiên tai như lũ lụt gây thiệt hại lớn về người và của. Trong đó, đáng chú ý là cảnh ngập nước gây thiệt hại nặng năm 1989. Tiếp đó là cơn lũ làm ngập 85 ha diện tích ở Tokyo, và tháng 9/2005 là trận lũ vì mưa to làm ngập 70 ha. Nhưng bằng việc xây dựng hệ thống cống ngầm với số tiền hàng chục tỷ USD, Tokyo ngày nay dần “chế ngự” được thiên tai, tạo thuận lợi cho sự phát triển của thành phố trung tâm văn hóa chính trị và kinh tế của Nhật Bản. Ðể giải quyết vấn đề thoát nước, chính quyền Tokyo đã xây dựng một đường hầm dài 4.5 km, đường kính 12.5 m, có sức chứa 540,000 mét khối nước. Công trình đường hầm và hệ thống vận hành chứa nước nằm sâu dưới mặt đất 43m. Hệ thống thu nước khổng lồ tại Nhật là một công trình rất tốn kém. Các nước đang phát triển có số vốn đầu tư thấp nên các hệ thống thoát nước không hiệu quả. Vậy làm thế nào để có một đô thị giảm nguy cơ ngập lụt, có cuộc sống lành mạnh và sạch sẽ?

mua-trong-thanh-pho3
Mưa gây lụt tại phi trường Tân Sơn Nhất – Nguồn: Soha.vn

Cách đây ba thập kỷ, người ta có thể kiểm soát các trạm thu nước qua hệ thống cống để tách biệt nước thải và nước mưa riêng biệt. Tuy nhiên, khi dân số đô thị bùng nổ với những thành phố 10 triệu dân việc kiểm soát hệ thống thoát nước qua đường cống càng khó hoàn thiện nữa. Nó đòi hỏi thiết bị hiện đại, số tiền đầu tư rất cao, nên việc trữ nước ở các hồ ngầm như Tokyo khó thực hiện. Ngay cả Nhật hằng năm phải tốn hàng chục triệu USD để tu bổ hệ thống hồ chứa nước mưa ngầm lớn nhất thế giới. Với những nước phát triển, các trang thiết bị máy bơm hay máy lọc nước dơ, nước mưa dồn xuống cùng lúc qua hệ thống cống trở nên lạc hậu. Nước thải nằm trong lòng đô thị thẩm thấu qua đất, qua tầng ngầm thường xuyên nổi lên mặt đất, cho nên chỉ cần một cơn mưa không lớn kéo dài vài giờ, nước tràn ra bất kỳ nơi đâu có thể gây ra ngập lụt.

Mặt khác chung quanh khu vực trũng, đường sá nhà cửa đã nén những tầng đất qua hàng chục năm khiến đất cứng lại, các lỗ hổng dẫn nước dưới mặt đất bị ép chặt không còn cho nước dễ dàng thấm vào đất. Khi mưa lớn đổ xuống lượng nước lớn làm cho sự thoát nước tự nhiên trên mặt đất bị cản trở, làm cho nước tụ lại tại từng khu vực nhỏ bị trũng hoặc bị bê tông hóa.

mua-trong-thanh-pho1
Hệ thống cống ngầm chứa nước lớn nhất thế giới tại Tokyo – Ảnh: Getty Image

Trận ngập lụt vừa qua tại thành phố Baton Rouge tiểu bang Louisiana do lượng mưa kéo dài nhiều ngày. Thành phố nằm trong lòng chảo, bao quanh bởi một hệ thống đê điều và bên ngoài là những đầm nước có mực nước cao hơn nền đất đô thị. Dưới lòng đất, nước ngầm đã tràn không còn lối thoát, nước mưa đổ xuống được giữ lại trong một cái thau có nhiều tầng nền cao thấp. Lụt tất yếu phải xảy ra ở chỗ nào trũng nhất. Thành phố Baton Rouge hay nhiều thành phố ở Louisiana thường sử dụng máy bơm công suất cao để đưa nước thoát qua đê bao nhưng việc đầu tư thiết bị tốn rất nhiều tiền. Thông thường các chi tiêu cho hệ thống thoát nước đô thị cao gấp 3 – 4 lần ngân sách tu bổ đường sá.

Nhưng vấn đề quan trọng trong việc thoát nước lại là vấn đề ô nhiễm. Nhiều quốc gia đang phát triển khó có những phương cách giải quyết chuyện ô nhiễm nước. Hầu hết người ta chỉ đưa ra giải pháp phạt tiền. Các nhà môi trường và quy hoạch đô thị đã đưa vấn đề nghiên cứu thủy văn trong một khu vực đô thị thành một vấn đề quan trọng khi bắt tay phát triển đô thị. Người ta tính toán trên các thí nghiệm bằng vi tính hoặc mô hình cho một cơn mưa đổ xuống thành dòng chảy tại các khu vực tương ứng với tỉ lệ thời gian để ấn định chính xác số lượng nước phải thoát đi để có biện pháp thích hợp khi mưa trút xuống như xây dựng các ngã chia, đập tràn thoát nước.

mua-trong-thanh-pho
Rào ngăn lũ Maeslantkering tại Hòa Lan – Nguồn: Floodingdam

Một vấn đề khác trong việc giải quyết nước mưa nữa, là vấn đề ô nhiễm. Nước mưa tắm rửa thành phố đồng thời nó cũng làm ô uế nước ở đầm lầy, ao hồ, kênh rạch, sông ngòi như đã nói ở trên.

Tới năm 2050, Liên Hiệp Quốc ước tính có thêm khoảng 2.6 tỷ người sẽ sống trong các khu thành thị. Ðô thị hóa gia tăng đồng nghĩa với việc sẽ có nhiều người sống ở thành phố hơn và nguy cơ ngập lụt cũng cao hơn. Phát triển đô thị cũng làm tăng diện tích bê tông mặt đất. Hơn nữa, tăng trưởng kinh tế sẽ làm tăng giá trị các tài sản mà dự kiến đến năm 2025, 600 thành phố sẽ đáp ứng cho 20% dân số thế giới và tạo ra 60% GDP toàn cầu. Kết hợp với biến đổi khí hậu sẽ dẫn tới lượng mưa với cường độ cao diễn ra thường xuyên hơn, điều này khiến nhu cầu phòng chống lũ lụt đô thị ở các thành phố trở nên cấp thiết hơn.

NL – Theo Water City Plan Project

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE