Mùa Sen Huế

Dọn bớt lá sen già ở trước cửa Ngọ Môn
Dọn bớt lá sen già ở trước cửa Ngọ Môn

Huế mùa hạ, râm ran tiếng ve thành nội, những hàng phượng vĩ, những đứa trẻ nhà nghèo nghỉ hè theo cha mẹ ra đường để kiếm cơm. Những cô cậu con nhà khá hơn chút thì di chuyển từ trung tâm năng khiếu này cho đến sân tập nọ. Những đoàn khách vẫn ngồi xích lô để ghé chùa Thiên Mụ, xuống chợ Đông Ba, đi ngược qua đập đá, về thăm thôn Vĩ Dạ. Cũng có những đoàn thuyền ngược sông Hương thăm núi Ngự và cả những đoàn người nối nhau vào thăm cấm thành Huế.

Nhưng có một mùa hạ khác nơi đất thần kinh, mùa hạ mang nét quyến rũ cố đô, mùa hạ không nóng nực của xứ gió Lào, mùa hạ thơm ngát và ngọt ngào trong mắt của những khách trú mặt đất: Mùa sen.

Quanh hào thành, đi đâu cũng thấy sen.
Quanh hào thành, đi đâu cũng thấy sen.

Nhớ thời học phổ thông, mỗi lần ghé thăm thầy cô nhân dịp hè, tôi đạp xe ngang qua làng Hương Chữ, huyện Hương Trà, Thừa Thiên Huế. Thời đó ở đây không thả nhiều sen như bây giờ. Có hôm, đang đi cùng đám bạn, thấy mấy bông sen trổ ngay giữa ao làng, chúng tôi rủ nhau quay xe lại hướng Triều Sơn, lên Bao Vinh rồi chui vào Thành Nội để ngắm sen. Trên dòng Ngự Hà xuyên Thành Nội chia nước từ sông Bạch Yến phía tây, qua cống Thủy Quan đổ ra cống Thanh Long phía đông để hợp lưu cùng sông đào Ðông Ba, nhiều đoạn đầy sen.

Thời đó, tụi tôi vừa đạp xe vừa ngắm sen chứ ít đứa nào có tiền trong tay mà nghĩ đến mua bó sen về nhà hoặc ăn chén chè hạt sen mà người ta bán trong những quán chè cung đình.

Nói đến sen Huế, không ai không biết đến sen hồ Tịnh Tâm, đây là hồ sen cung cấp sen cho cung đình Huế xưa, từ hoa sen để dâng cúng, từ hạt sen để nấu chè, rồi tim sen để pha trà. Nghe ông ngoại tôi kể lại, lúc mới đôi mươi, ông theo thầy đồ học chữ ở tận Bao Vinh. Ðến độ tháng 5, sau tiết Ðoan ngọ, ông cùng bạn trốn vào đây, nhìn những cô cung nữ ngồi trên thuyền vào sáng sớm để lấy sương trên các đài sen về ướp trà. Ðến cuối mùa, lúc đội quân dọn dẹp bờ hồ đến, cô Hai trong nhà thầy sẽ vào mua lại ít củ sen, về nấu một nồi chè, đãi cho đám học trò tinh nghịch.

Du khách chụp ảnh bên hồ sen
Du khách chụp ảnh bên hồ sen

Chú hái sen trên hồ Tịnh Tâm bây giờ là học trò cũ của cô Hai ngày đó, kể:

– Sen ở đây được trồng từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch. Bông sen ở đây thơm nhất Huế, hạt sen tròn đều, nấu lên thơm phức.

– Bữa nay có vẻ ít sen hơn mọi năm hả chú? Tôi đáp lại lời của chú hái sen.

– Qua bên hồ Kim Thủy cũng vậy con à. Hai năm nay, hồ Tịnh Tâm và hồ Kim Thủy bị ô nhiễm nặng, sen cũng mất đi nhiều giống…

– Vậy lỡ không đủ sen cung cấp cho người ta thì sao?

– Cái đó thì không lo, người buôn sen người ta qua hào thành quanh Ðại Nội, nhất là phía trước cửa Ngọ Môn, cửa Hiển Nhơn, ở đó cũng có nhiều sen. Những hồ nhỏ trong Thành Nội như hồ Mân, hồ Tàng Thơ, hồ Xã Tắc đều có sen hết.

Hồ sen trong Đại Nội Huế
Hồ sen trong Đại Nội Huế

– Ở đây sen mình có bán bông không chú?

– Có chứ con, nhưng thường thì mọi người hái vào chiều muộn hoặc sáng sớm trước các ngày Rằm, mồng Một để bông nở thơm hơn. Những ngày đó, mọi người mua nhiều để đi lễ Phật và cúng tổ tiên.

– Bông và hạt, cái nào bán  được giá hơn chú?

– Cũng như nhau con à! Như bông thì thường đầu mùa sen có giá cao, khoảng 50 ngàn một bó mười bông, giữa mùa thì khoảng 30 đến 40 ngàn một bó. Hạt sen thì đầu mùa khoảng 150 ngàn một ký sen tươi đã bóc vỏ, lấy tim. Giữa mùa thì khoảng 120 ngàn một ký. Ðến cuối mùa thì lên lại độ 140 ngàn. Còn có hạt sen khô nữa, từ 300 đến 350 ngàn một ký. Tính qua tính lại rồi cũng xắp xắp giá hết à!

Sen quê
Sen quê

Cám ơn chú hái sen, tôi ngồi xích lô đi vào các cửa thành, từ cửa Ngăn, cửa Thượng Tứ, Ðông Ba đến cửa An Hòa, Chánh Tây, cửa Hữu đến cửa Nhà Ðồ… Cơ man toàn là sen và sen.

Ở Huế, người ta trồng hai loại sen chính, đó là sen hồng và sen trắng. Bông sen ở Huế nở đều, thơm và đẹp là do người trồng đã cố ý pha đất bùn đất cát lại với nhau trước khi thả sen.

Một sư cô ở Hương Trà từng chia sẻ với tôi rằng, dường như người Huế rất thích biểu tượng bông sen. Người đi chùa thì thấy tòa sen dưới chân tượng Phật. Người thăm mộ thì thấy đài sen do những ông thợ xây mộ đắp lên từ hồ xi măng rất kỳ công. Thợ tiện gỗ thì cố công ngồi khắc, tiện biểu tượng bông sen ở tủ thờ, ở bức phù điêu, ở tay ghế sa. Rồi cả những chiếc ví người ta bán cho du khách thập phương. Có lẽ sen đã đi vào lòng Huế từ lâu. Sư cô cũng trồng sen trước chùa để hương sen tỏa ngát vào ngôi chùa sư nữ. Ở đây, các sư nhận nhiều em nhỏ có hoàn cảnh khó khăn hoặc mất ba, mất mẹ về nuôi. Ðến mùa sen, các em cùng sư cô ra hồ để ngắm sen, hái sen, sư hy vọng rằng, các em lớn lên sẽ như bông sen, thơm ngát, mặc cho cái khó, cái nghèo luôn bủa vây.

Lăng Minh Mạng - Huế
Ngọ Môn – Huế

Xích lô vẫn cứ chạy và câu chuyện của sư nữ vẫn còn bên tai tôi. Tạt vào quán chè Huế ven đường, tôi ngạc nhiên bởi lời mời đon đả nhưng dịu dàng bởi giọng Huế của chị bán chè:

– Ăn chè sen em nhé! Ăn chè là yêu nước!

– Ủa, sao hay vậy chị, em tưởng chỉ có ăn cá mới yêu nước chứ! (tôi nói điêu).

– Ừ, thì người ta làm lãnh đạo, người ta kêu ăn cá là yêu nước, còn mình dân thường, phải mời mọi người ăn sen để sáng lòng, sáng dạ mà đừng có theo phường bán nước chứ em!

– Chị nói hay quá! Cho em chén chè hạt sen!

– Giỡn chút thôi chứ em biết không, ở đâu cũng có Trung Quốc hết rồi. Ở Ðà Nẵng chị nghe người ta nói người mình đứng tên mua giùm đất cho người Trung Quốc, ở Huế cũng có chuyện này rồi. Mọi người trong khu phố này đang tẩy chay tụi nó, không coi phim của nó, mà không hiểu sao ông truyền hình mình toàn chiếu phim của Trung Quốc không à, mở kênh nào cũng thấy toàn Trung Quốc.

– Họ đến Huế nhiều không chị?

– Cũng có nhiều đoàn đến đây em à. Em gái chị làm hướng dẫn viên bên Ðại Nội nói, nó vào trong đó và bảo Huế là của Trung Quốc. Chị nghe mà não ruột. Ðâu cũng có nó, chỉ có quán chè, nhất là chè hạt sen của chị là chưa thấy nó đến. Mà cũng có thể sen Huế có linh khí tổ tiên nên tụi nó không có cửa đến gần!

Hinh7

– Chắc là vậy đó chị!

– Ừ, vậy nên chị mới bảo là em ăn chè hạt sen đi, ăn chè là yêu nước!

Câu chuyện của chị và tôi cứ xoay quanh việc chợ búa, mua gì thời biển chết, làm gì để tránh mua phải đồ Trung Quốc, rồi Huế sau này ra sao… Có còn những cô nữ sinh áo dài tha thướt qua cầu Tràng Tiền, qua chùa Thiên Mụ không?!

Tạm biệt chị, xích lô đưa tôi qua cửa Thượng Tứ, vào thăm Ðại Nội Huế. Ðã hơn 10 giờ sáng, những người dọn sen đang cố gắng lấy tay mình ôm hết hồ sen để lấy đi lá già, để lại một hồ sen mới nở nhưng buồn. Xa xa, sau lưng điện Thái Hòa, một thiếu nữ mặc áo dài đang tạo dáng cùng bó sen mới hái.

Bất chợt, cơn mưa hè hối hả kéo đến, những đoàn khách Trung Quốc lũ lượt kéo nhau tìm chỗ nấp. Không biết lúc này, có bao nhiêu người đang tĩnh tại như sen để tự hỏi: Lũ người kia, họ làm gì trên đất Việt Nam?!

Hinh12

UC

 

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 27 tháng 07 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Wimbledon & british open (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Hai bà mẹ không có ảnh thờ (Truyện Ngắn) - Mai Hiền
  • - Mùa cherry tây bắc (Bút Ký) - Đinh Yên Thảo
  • - Da-ua kỹ niệm! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - John Mc Cain từ Hỏa Lò đến Washington (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • - Cha mẹ với con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - 7 điều không nên nói dối bác sĩ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Khi ăn quá no (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • - Vàng dã quỳ, ở đâu xa… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Vấn đề ăn uống ở người tuổi cao (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Tiếp kiến Nhật hoàng (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Trinidad De Cuba (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ Pháp Hoan (Thơ) - Sao Khuê
  • - Chiếc quần jean xanh (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Nỗi lo âu và những tin đồn (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ thủ đức của ông Tiền hiền (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Lời khuyên khi "remodel" nhà cửa (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Sauerbraten Thịt hầm chua của Đức (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Sản phẩm điện toán điện tử nào dành cho người điếc và câm (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Báo sanh lãnh sự ngoài nước (crba) (Hỏi Đáp Visa) - Huy Tôn
  • - Không kết hôn để… nuôi dạy con tốt! (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Tóc ngắn cho phụ nữ 50+ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Chuyện cô Amy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Nhạc sĩ ngọc chánh một thời vang bóng (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Những thương hiệu sandal hè (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Ngôi nhà mơ ước (Tạp Ghi) - Ngọc Linh
  • - Neil diamond viên kim cương quý giá (Something Anything) - Ianbui
  • - Hè về (Viết Với Trẻ) - Tiểu Hạc
  • - Phòng ngừa bọ hung và muỗi (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • - Chỗ trọ trong rừng chuối (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Highway, freeway, expressway, parkway… (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • - Một mình chăm 4 em nhỏ vẫn học giỏi (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Rút tiền từ quỹ hưu trí (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Tương gạch (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Nhà thờ chim én (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • - Trở về từ cõi chết (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Những kỷ niệm về một thời ý thức (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Tờ giấy 100 đô (Truyện Ngắn) - Việt Phương
  • - Hàn bằng plastic lỏng (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Những settings căn bản để chụp Nhật thực 2017 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Chuyện võ và mẹ tôi (Phóng Sự Việt Nam) - Thy Lan Thảo
  • - Vàng & cứt (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Phim VIETNAMERICA được chiếu tại Quốc Hội Hoa Kỳ (Cộng Đồng Đây Đó) - Triều Giang
  • - Những nghề người Việt không làm (Chuyện Đời Thường)
  • - Bí mật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Ngũ hành phong thủy (Phong Thủy)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Chuột đẹp (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Tuổi già mắt kém (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY