Một đời với võng ngô đồng

Người đàn bà đã ở cái tuổi gần đất xa trời, tay run run đan từng sợi dây ngô đồng. Chiếc võng ngô đồng thứ hai trong tháng sắp hoàn thành sau gần nhiều ngày làm việc miệt mài của bà.

Đó là cụ Nguyễn Thị Môn (85 tuổi) ) ở xã đảo Tân Hiệp, TP Hội An (Quảng Nam) hay còn biết đến là hòn đảo thiên đường du lịch Cù Lao Chàm. Gia đình cụ là những người cuối cùng còn gắn bó với nghề đan võng ngô đồng.

vongngodong 03

Công phu nghề đan

Từ TP Hội An, phải mất 1 giờ đồng hồ đi bằng thuyền cao tốc hoặc 3 giờ đồng hồ đi bằng thuyền của ngư dân, chúng tôi mới đến được Cù Lao Chàm.

Hơn chục năm trước, Cù Lao Chàm còn là hòn đảo gần như tách biệt với thế giới bên ngoài, một tuần mới có một chuyến tàu hàng ghé đảo. Người dân chủ yếu sống bằng nghề đánh bắt, làm ruộng và đan võng ngô đồng mang vào đất liền bán.

Du lịch phát triển như một cơn lốc, Cù Lao Chàm nhanh chóng trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Người dân nơi đây có thêm nghề làm du lịch, bán hải sản, quà lưu niệm cho du khách. Cũng từ đó, nghề đan võng ngô đồng dần mai một. Trên đảo bây giờ, chỉ còn gia đình cụ Nguyễn Thị Môn vẫn còn theo nghề.

Ngôi nhà nhỏ của gia đình cụ Môn nằm không xa bến tàu. Cụ sống cùng vợ chồng người gái đầu Mai Thị Rài 66 tuổi. Đang ngồi ở hiên nhà, cụ Môn ngẩng đầu nhìn khách lạ. Mắt không nhìn, hai bàn tay vẫn đan thoăn thoắt, se những sợi dây ngô đồng lên xuống đều đặn.

Sợi ngô đồng được bện thành từng búi, rồi lại thành nhiều đốt võng. “Ngó dễ rứa chứ không phải ai cũng đan được mô. Người thợ phải nhẫn nại, cần cù, chịu khó và kỹ lưỡng. Lỡ tay đan sai một đốt võng là phải gỡ ra đan lại”, cụ Môn móm mém nói.

Cụ Môn cho hay để hoàn thành xong một chiếc võng ngô đồng phải mất từ một tuần đến nửa tháng. “Thợ nào tay nghề khéo, sức khoẻ tốt thì mất 7-10 ngày. Già cả như tôi, tay chậm, mắt kém thì phải nửa tháng mới xong một chiếc. Siêng năng lắm một tháng cũng chỉ xong được 2 cái đem bán. Cả đảo này chỉ còn mẹ con tôi đan võng nên gắng lắm một tháng được 6 cái. Đan xong cái nào mấy ông du lịch ra lấy hết. Họ đặt hàng nhiều nhưng làm không kịp để bán”, cụ Môn nói.

Tháng 3 hàng năm, đàn ông trong gia đình phải đi chặt ngô đồng. Họ phải chọn những nhành cây không quá già, không quá non để đảm bảo đủ độ dẻo và bền. Những nhánh cây ngô đồng sau đó được ngâm trong nước suối suốt một tuần.

Sau đó, người thợ vớt cây lên phơi khô, tỉ mỉ tách bỏ vỏ. Vỏ cây ngô đồng được tách thành từng sợi nhỏ bằng que tăm, dài chừng 3 m đem phơi dưới nắng to mùa hạ. Dây ngô đồng phơi khô vô cùng mềm và dẻo dai. Các gia đình đan võng cất kỹ trong nhà mang ra đan dần cho đến mùa chặt ngô đồng năm sau.

“Ngô đồng mùa nào cũng có nhưng để bện thành võng tốt phải được chặt, ngâm nước và phơi nắng trong mùa hè. Đây là kinh nghiệm hàng trăm năm mà ông cha, tổ tiên trên đảo truyền miệng lại cho chúng tôi”, bà Rài nói rồi khoe đôi bàn tay đầy vết chai sạn.

Được chụp ảnh nhiều nhất đảo

Cụ Môn kể, nghề đan võng ngô đồng có từ lâu đời trên hòn đảo này. Bà được ông bà truyền lại từ khi còn nhỏ rồi lấy nghề này để mưu sinh suốt cuộc đời.

Ngày xưa khi cuộc sống còn khó khăn, nhà nào trên đảo cũng có vài chiếc võng để sử dụng. Bây giờ, người dân kinh tế khá giả nên mua giường, mua đệm để nằm, ít người còn dùng đến võng ngô đồng nữa. Cũng bởi vậy, người dân trên đảo chẳng ai còn theo nghề này.

“Bây giờ ít người mua võng ngô đồng về xài lắm. Hàng tôi làm ra, bán cho khách du lịch, mấy cửa hàng trong Hội An. Nhiều khu du lịch, khách sạn ra tận đây đặt tôi đan võng về treo trên biển cho khách nằm. Mẹ con tôi đan không xuể”, cụ Môn nói.

Cụ Môn khoe ở thiên đường du lịch Cù Lao Chàm, hai mẹ con bà là những người được chụp ảnh nhiều nhất đảo. Hai người hàng ngày ngồi đan võng trước sân nhà, khách du lịch đi ngang ai cũng tò mò, thú vị. Họ dừng lại theo dõi từng động tác, từng mũi đan rồi trầm trồ. Máy ảnh thi nhau bấm tách, tách.

“Có người ngồi lại hàng giờ đồng hồ xem rồi xin đan thử. Họ chỉ làm vài động tác là buông tay xin thua vì khó quá. Nhiều người đi du lịch về in ảnh rồi gửi ra đảo tặng lại mẹ con chúng tôi. Ảnh khách tặng để cả mấy chồng”, cụ Môn hào hứng nói.

Bà Rài cho hay đan võng ngô đồng có thu nhập khá hơn làm ruộng. Mỗi chiếc võng ngô đồng làm ra được bán tại nhà giá 2 triệu đồng. Cụ Môn, bà Rài mỗi tháng chăm chỉ cũng được 6 chiếc, có ngay 12 triệu đồng.

“Tiền tôi với mẹ đan võng còn nhiều hơn tiền công chồng tôi đi đánh cá. Thu nhập cao vậy nhưng tụi trẻ bây giờ không chịu theo nghề vì cực. Đứa nào cũng đi học làm du lịch vì nhàn hơn”, bà Rài thổ lộ.

Sợ nghề truyền thống thất truyền, UBND xã Tân Hiệp nhiều lần mở lớp dạy đan võng ngô đồng cho lớp trẻ nhưng đều thất bại. Mấy lần tổ chức lễ hội, mẹ con cụ Môn cũng được mời ra uỷ ban xã đan võng cho du khách thưởng thức. Ai cũng trầm trồ, khen nức nở hai nghệ nhân khéo tay. Người dân trên đảo cũng không phải ngoại lệ.

Cụ Môn cho hay trước đây nhà nghèo, bà học nghề từ cha mẹ. Sau này, cũng chính bà truyền lại nghề cho con gái. “Phải học từ từ, quan sát từng bước chứ học ào ào là không xong. Thầy phải kèm cặp trò từng ly từng tí mới được. Mấy cái lớp học trên xã mời tôi lên dạy, học trò đông chỉ ngồi ở dưới tai nghe mắt nhìn tôi đan chứ có thực hành đâu. Cũng có mấy đứa khéo léo thì tụi nó sợ khổ nên không bám nghề”, bà Rài cho hay.

(Theo Nông nghiệp)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE