Máy bay sẽ bay theo hình chữ V

Trong các chuyến bay quân sự hoặc biểu diễn thể thao, máy bay từng bay theo đội hình chữ V như những đàn chim. Mục đích bay theo mô hình cùng lúc nhiều chiếc là để tạo hình ảnh ấn tượng cho người xem hoặc phối hợp tấn công nhanh trong một trận địa trên không hay dưới mặt đất. Tuy nhiên, từ vài thập niên qua, các nhà khoa học vật lý đã tiến hành thử nghiệm những chuyến bay mô phỏng trên màn hình máy tính, liệu xem máy bay có thể bay như đàn ngỗng trời với mục đích tiết kiệm nhiên liệu và giảm lượng khí thải carbon.

bay-theo-hinh-chu-v1
Boeing 777 của hãng hàng không ANA Nhật bay tập hợp đội hình 3 chiếc – Ảnh ANA

Có khi nào ta tự hỏi đàn chim di cư bay đen kịt theo đội hình trên trời liệu có va chạm lẫn nhau. Câu trả lời đã có từ các nhà nghiên cứu từ Ðại học Queensland đã tạo môi trường thí nghiệm tìm hiểu nhiều loài chim thiên di bay đi bay về cả trăm lần và công bố kết quả về vấn đề này. Kết quả cho thấy, không có lần nào các chú chim đụng nhau, cho dù các nhà nghiên cứu đã cố tình sắp xếp những chướng ngại vật trên không để có thể gây ra tai nạn va chạm. Khi phát hiện chướng ngại vật, đàn chim luôn tránh va chạm trực tiếp bằng cách luôn rẽ phải hoặc rẽ trái. Tuy nhiên, không loại trừ trường hợp đàn chim đụng phải vật thể lớn bay ngược chiều với tốc độ nhanh.

bay-theo-hinh-chu-v3
Máy bay trong tương lai sẽ bắt chước loài chim bay thành từng đàn để tiết kiệm nhiên liệu và giảm khí thải – Nguồn: Naturemagazine

Trước khi tìm ra kết quả đàn chim bay thành đàn không bao giờ va chạm nhau, các nhà khoa học vật lý và hàng không cũng đã nghiên cứu việc bay theo đội hình với mục đích tiết kiệm sức lực. Bay theo hình chữ V, luồng khí từ hai cánh của con chim bay trước sẽ tạo luồng khí nâng con chim bay sau. Như vậy, những con bay sau sẽ ít tốn sức lực hơn. Peter Lissaman, chuyên gia hàng không của Ðại học Southern California tính toán, nếu 25 con chim bay theo đội hình thì mỗi con có thể tiết kiện đến 71% sức lực. Ðiều này sẽ xảy ra như thế nào đối với đội hình của 3 hay 7 chiếc máy bay, bay theo hình mũi tên. Kết quả cho thấy nhiên liệu xăng giảm 15% và lượng khí thải giảm 25%.

Ðiều này chỉ ra bay theo đội hình trước tiên là giảm nhiên liệu và khí thải. Ðiều thứ hai, phù hợp với các thiết kế máy bay đời mới bằng những vật liệu nhẹ composite như máy bay Boeing 787 hoặc Airbus 350 để tiết kiệm xăng. Nếu như kết hợp việc thay đổi vật liệu và thay đổi mô hình bay, thay vì bay một mình trong không trung, máy bay có thể tập hợp bay theo từng đàn như chim ở số lượng nhất định khi vượt qua các đại dương. Và sau khi gần tới điểm đến, máy bay có thể tách ra để hạ cánh xuống các điểm bay đến.

bay-theo-hinh-chu-v5
Mô phỏng máy bay Airbus bay theo đội hình trong tương lai – Nguồn: Airbus S.A.S

Boeing cũng đã phối hợp NASA nghiên cứu việc tiết kiệm xăng và khí thải cho loại máy bay dân dụng Boeing. Trong một thử nghiệm bay theo đội hình chữ V, kết quả cho thấy một chiếc Boeing 777 có thể tiết kiệm tiền nhiên liệu đến hơn 2 triệu USD/năm và khí thải trong không khí giảm đi rất nhiều. Nhưng liệu phi công điều hành những chiếc máy bay lớn như Boeing hay Airbus có cần phải là những phi công giàu kinh nghiệm để tránh những vụ va chạm có thể xảy ra với tốc độ máy bay 1000km/giờ.


Lý thuyết bay tiết kiệm xăng là như vậy. Nhưng rất nhiều câu hỏi được đặt ra về vấn đề an toàn cho hàng ngàn con người ngồi trong các chuyến bay mà không hề xảy ra những vụ va chạm trên không? Giải quyết được vấn đề này cũng chưa là hồi kết cho chuyện nghiên cứu mô hình bay ra sao để tiết kiệm nhiên liệu. Vấn đề vận hành, kiểm soát không lưu, thời tiết thay đổi khi có nhiễu động không khí, khoảng cách bay ra sao để có thể thực hiện được mô hình bay thành đàn trong tương lai. Từ năm 2009, Cục Dự án nghiên cứu Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đã bật đèn xanh cho công ty Boeing nghiên cứu chương trình bay theo đội hình, nhưng đến nay dự án vẫn chưa bắt đầu.

bay-theo-hinh-chu-v4
Máy bay IL-96-400 của Nga bay cao hơn 13,000m có thể bay thành đội hình dùng cho quan sát mặt đất – Ảnh: Max Bryansky

Không chỉ có Hoa Kỳ, Nga và các nước châu Âu cũng đã bắt đầu có những nghiên cứu tính khả thi bay theo đội hình dành cho máy bay dân dụng. Chương trình AFF (Autonomous Formation Flight – Bay theo đội hình tự chủ) của Hoa Kỳ bắt đầu có những bước thử nghiệm đầu tiên cách nay mười năm khi dùng các khu trục cơ Hornet của Hải quân diễn ra tại căn cứ Edwards ở California. Sau hơn 40 chuyến bay thử nghiệm, các chuyên gia hàng không phát hiện ra rằng, máy bay ở vị trí thứ hai tiết kiệm được 12% nhiên liệu trong một chuyến bay dài 96 phút với tốc độ trung bình, tính ra tiết kiệm được 300 lít xăng.

Một điều cần biết là tất cả các phi công điều khiển những máy bay đều có kinh nghiệm và xử trí giỏi những tình huống bất ngờ khi máy bay bị nhiễu động không khí. Hơn nữa, các thế hệ máy bay từ mấy thập niên qua đã được trang bị hệ thống bay tự động và dưới mặt đất cũng có thể điều khiển chuyến bay hoặc thay đổi hành trình bằng hệ thống vi tính khi có tình huống chết người xảy ra với các phi công trong buồng lái. Ngày nay, trên các sân bay mỗi ngày đều có hàng ngàn chuyến bay hạ cánh tự động. Phi công có mặt chỉ để kiểm soát mọi hoạt động bay diễn ra suôn sẻ.

bay-theo-hinh-chu-v2
Máy bay phản lực chiến đấu bay theo đội hình với mục đích phối hợp tác chiến nhanh – Nguồn: Mirror UK

Hệ thống kiểm soát bay tự động và bộ phận điều khiển vi tính cũng sẽ kiểm soát luôn đội hình bay để giữ khoảng cách nhất định. Một khi vì lý do nào đó, các máy bay chệch khoảng cách, hệ thống cảm biến sẽ gởi thông tin về hệ thống bay tự động để tự điều chỉnh cân bằng khoảng cách giống như hệ thống cảm biến tránh những vật thể bên cạnh, phía trước hoặc sau đuôi của xe hơi không người lái. Trường Ðại học California đã đưa ra một chương trình xử lý phản ứng cho tình huống phản ứng nhanh 1/40 giây thay đổi thông số truyền về hệ thống vi tính để giải quyết khi một trường hợp máy bay cỡ lớn chệch đường bay để giữ đúng khoảng cách. Máy tính sẽ thay thế phi công làm tất cả mọi việc, mặc dù phi công đều là những nhà phi hành đầy kinh nghiệm.

Các nhà nghiên cứu hàng không còn cho biết rằng, việc bay theo đội hình chữ V không là trở ngại cho nhân viên kiểm soát không lưu mà trái lại thuận lợi hơn cho việc kiểm soát từng chiếc khi cất cánh và hạ cánh cũng như trong quá trình bay tản mát trên không. Việc nhìn trong màn hình rada thấy một đoàn Airbus bay theo đội hình dễ dàng kiểm soát hơn nhiều. Người ta cũng đã lượng trước sự tắc nghẽn lưu thông cho phép cất cánh và hạ cánh. Việc cất cánh hoàn toàn bình thường nối đuôi trên một đường băng khi các máy bay đạt tới độ cao nhất định sẽ tập hợp lại tổ chức đội hình bằng cách giảm tốc độ lần lượt. Lúc này đội hình máy bay sẽ giống như đàn chim vượt các đại dương. Khi gần đến vùng không lưu của mỗi nước, máy bay sẽ tách ra khỏi đàn vào không phận và hạ cánh như quy trình bình thường của tổ chức quản lý hàng không. Tất nhiên, các nhóm máy bay sẽ bị chi phối bởi đường bay, độ cao để đảm bảo an toàn lưu thông trên không trung.

Chỉ có điều, chúng ta sẽ không quen nhìn ra cửa sổ khi thấy một chiếc máy bay bên cạnh. Nhưng rồi mọi chuyện sẽ quen mắt khi ta bay trong không trung không còn cảm thấy lẻ loi nữa. Những chuyến bay đồng hành vượt đại dương sẽ cho ta cảm nhận an toàn hơn do bản năng con người thích sống tập quần và việc bắt chước loài chim thiên di bay theo đội hình ở những chuyến bay dài để tiết kiệm nhiên liệu và giảm khí thải là một dự án nghiên cứu khả thi trong một tương lai không xa.

bay-theo-hinh-chu-v
Máy bay xếp hàng cất cánh sẽ không ảnh hưởng đến việc bay theo đội hình – Nguồn: Trapvip.me

NL – Theo IB Times UK

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE