Lợi thế của âm nhạc

    Nhân chuyên nhạc bolero, xin đăng lại một tiểu luận tôi viết từ hơn 10 năm trước (tôi giữ nguyên văn), là góc nhìn cá nhân tôi (thời điểm đó) về việc vì sao dòng nhạc ca khúc Việt Nam Cộng Hòa vẫn sống!

    Nguồn http://nguyendinhbon.blogspot.com/
    Nguồn http://nguyendinhbon.blogspot.com/

     Sau 1975, gần như mọi loại hình văn nghệ của miền Nam đều bị cấm, bị xem như “nọc độc văn hóa của Mỹ Ngụy”, trong đó văn chương và âm nhạc được xem như loại ‘đầu sỏ”! Thế nhưng trong khi văn học, với các loại sách báo gần như “biến mất”, chỉ còn lại lèo tèo trong các hiệu sách cũ, trên các lề đường đầy bụi hoặc được giấu giếm một cách hiếm hoi trong các tủ sách gia đình thì âm nhạc,mà điển hình là các ca khúc (được người cộng sản gọi một cách khinh bỉ là nhạc vàng (vọt)) vẫn có một đời sống bán công khai và liên tục, theo tôi đó là do âm nhạc đã biết phát huy lợi thế do tính chất đặc thù của mình.

    Ai sống ở Việt Nam sau 1975 đều nhận thấy các ca khúc cũ chỉ “im hơi” một vài năm đầu do tâm lý sợ hãi rồi sau đó vẫn tiếp tục được nghe, được hát trong các gia đình miền Nam và sau đó nó “lấn sân” ra miền Bắc (phần lớn là các ca khúc “bình dân” – boléro) và lấn át hẳn các “ca khúc cách mạng”. Và sau hơn 30 năm, khi thế hệ nhạc sĩ viết ca khúc cũ đã thôi sáng tác hoặc mất đi, các thế hệ nhạc sĩ trẻ lớn lên đã sáng tác theo chiều hướng khác, một điều lạ lùng là người ta vẫn cứ nghe, cứ hát, không chỉ tại Việt Nam mà còn tại các nước mà người Việt đến định cư, những ca khúc cũ một thời, tưởng chừng nó vẫn không cũ đi dù rằng so với thế giới, nó đã hoàn toàn lạc hậu!

    Vì sao có hiện tượng này? Nhiều người cho rằng có lẽ các nhạc sĩ viết ca khúc hiện nay chưa đủ tài năng để viết ra những bài ca vượt khỏi “cái bóng” của các nhạc sĩ cũ như  Ngô Thụy Miên, Phạm Duy, Phạm Đình Chương, Văn Phụng… hay “bình dân” như Trần Thiện Thanh, Trúc Phương, Lam Phương… và cả xa xưa như Văn Cao, Đặng Thế Phong… cùng với đó là sự bế tắc trong “dòng nhạc đỏ”, khi những “Tiếng đàn talư, Bác cùng chúng cháu hành quân”… đã trở thành xa lạ. Thế nhưng chủ đề bài viết này không phải bàn về chuyện “vì sao vẫn hát nhạc vàng” mà lại nói về chuyện khác, chuyện “vì sao hát được nhạc vàng”.

    Lý do thực ra cũng khá là đơn giản. Thứ nhất không như thú đọc sách, phải kén chọn người đọc theo từng loại sách, đề tài, các ca khúc âm nhạc có vẻ “dễ dãi’ hơn. Một ông “cử nhân văn chương” cũng có thể mê “mưa vẫn mưa bay trên tầng tháp cổ” như một bà bán xôi chè trong khi nếu ông ta “hứng bất tử’có đem tặng “bà chị” này một cuốn sách của Phạm Công Thiện thì chắc bà chị chỉ có một cách xé sách ra làm giấy gói xôi! Ví dụ trên cho thấy âm nhạc đã mang tính “quần chúng” hơn hẳn văn chương và chính vì vậy nó vẫn còn “đất sống”. Thứ hai: Đất sống ở đây là do tính đặc thù của âm nhạc ca khúc như dễ nghe, dễ nhớ, dễ… hát. Và đặc biệt hơn dễ… sản xuất, nhân bản!

    Cùng bị cấm cùng với sách, nhưng các băng đĩa nhạc ngày ấy, dù bị tịch thu vẫn còn tồn tại trong các gia đình, và chuyện “sang một cuộn băng” để tặng nhau là một chuyện khá dễ dàng, trong khi đó để “nhân bản” một cuốn sách là quá nhiêu khê. Trước những năm 1990, các tiệm photocopy rất ít và được quản lý chặt chẽ, đem một cuốn sách in tại miền Nam ra tiệm để “photo” là đối diện với án tù vì tội “tuyên truyền văn hóa phẩm Mỹ ngụy” độc hại trong khi chỉ cần có một cái catsette đặt trong phòng ngủ là bạn có thể thoải mái săng băng.

    Một lý do khác nữa là khi cộng đồng người Việt ở Hoa Kỳ mạnh lên, đông đúc thì nhu cầu thưởng thức âm nhạc đã giúp các “trung tâm âm nhạc” phát triển nhanh chóng. Với lợi thế của một đất nước tiên tiến, các nhạc phẩm cũ nhanh chóng được biểu diễn, thu âm với các phương tiện hiện đại bật nhất, chỉ có tinh thần, cách hát là vẫn cũ và từ Mỹ, các băng đĩa ấy tìm đủ mọi cách trở về Việt Nam, và tại đây nó nhanh chóng được nhân bản (lậu) và cũng phát hành (lậu) ra cộng đồng!

    Và nếu để ý chúng ta cũng thấy rằng so với sách báo thì âm nhạc có vẻ được chính quyền “dễ dãi” hơn. Giả sử bạn có ôm đàn nghêu ngao ‘ngày xưa ai lá ngọc cành vàng” mà một “ông công an” văn hóa đi ngang, nghe được thì cũng… chả sao, và sau này thì hầu như chuyện “nghe và hát nhạc vàng’ tại gia đình là điều không bị cấm, dù bạn có rống lên “anh không chết đâu anh”, ‘anh Quốc ơi” hay “hát cho người nằm xuống” cũng chả có ma nào để ý, bởi có thể họ cũng chả biết mấy “thằng cha” trong các bài ca não nùng ai oán kia là ai!

    Ngày nay, khi mà không khí đã “dễ thở” hơn, chuyện lật lại vấn đề “in lại và công nhận” các sách, báo miền Nam chắc chắn gặp rất nhiều nhiêu khê và cả không tưởng trong một thể chế toàn trị đầy kiêu ngạo nhưng nhiều mặc cảm, thế nhưng các ca khúc viết trước thời điểm 30.4.75 thì gần như “ngoài cuộc” vì nó vẫn cứ sống từ đó đến giờ. Chỉ có hơn 50 bài của Phạm Duy được hát công khai trên TV, trên sân khấu nhưng tất cả các ca khúc của ông vẫn được hát công khai trong các cuộc vui bạn bè, trong các quán karaoke và cả đôi khi trong các phòng trà. Tình trạng này cũng tương tự như những ca khúc bị cấm của Trịnh Công Sơn bởi người ta vẫn cứ hát, trong khi ấy các “ca khúc cách mạng”, các bài hát ngợi ca lãnh tụ của các nhạc sỹ được ca tụng như thiên tài thì chả có ma nào ngó tới, ngoài các dịp lễ lạt.

    Câu chuyện có ông “nhạc sỹ lớn” phân bì với Phạm Duy (khi thấy ông này được công ty Phương Nam ưu ái) ồn ào một thời hay chuyện “live show” của Phạm Duy, của Chế Linh và cả Vinh Sử (người miền Nam không mặn mà lắm với ông này) cháy vé tại Hà Nội mới đây chính là chuyện “nhãn tiền” về một sức sống mạnh mẽ của văn nghệ miền Nam cho giới lãnh đạo văn nghệ hiện tại, và đó phải chăng là lý do rõ ràng nhất để họ quyết tâm phủ nhận văn học miền Nam?

    Nguyễn Đình Bổn

     Nguồn Facebook Nguyễn Đình Bổn

    ------------------------------------------

    Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 2 năm 2017

    (xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

    • Nghệ thuật tốc độ (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
    • Mai cua (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
    • Ván cờ với Trung Cộng (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
    • Ngày tình yêu & tình ghét (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
    • Global warning hiện tượng và tranh cãi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
    • An sinh xã hội (Đời Sống ) - Angie Hồ Quang
    • Dạy dỗ con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
    • Khúc ru biển chết (Thơ) - Mai Hữu Phước
    • Từ bích câu… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
    • Những rắc rối chủ tiệm cần biết khi bao lương (Nails) - Tom Huỳnh, J.D.
    • Bệnh sốt (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
    • Rể quý (Bên Lề Chính Trị) - Sĩ Nguyên
    • Chứng lơ đãng quá năng động (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
    • Thơ cát du (Thơ) - Sao Khuê
    • Thư hỏa tốc và đường dây thép (Tùy Bút) - Sean Bảo
    • Nem tai thính lá sung (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
    • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
    • Thời hoàng kim cải lương Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
    • Giảm nợ hoặc xóa nợ student loan (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
    • Đồ chơi cho trẻ (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
    • Hãy nói yêu người (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
    • Những bộ phận hay hư hỏng nhất (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
    • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
    • Valentine (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
    • Thu nhỏ lỗ chân lông (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
    • Mafia (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
    • Ông chè xanh ông xe ôm (Phóng Sự) - Hỷ Long
    • Những gam màu không sắc (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
    • Giáo sư Lê Văn Khoa và ảnh nghệ thuật trừu tượng (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
    • Không còn sẹo nữa? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
    • Chẩn đoán bệnh cúm (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
    • Cách tiết kiệm tiền khách sạn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
    • The alamo (Phóng Sự) - Andy Nguyễn
    • Trust Contact từ Google (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
    • Nightstand bàn nhỏ trong phòng ngủ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
    • La la land (Điện Ảnh) - Song Chi
    • Nhà văn Vũ Huy Quang (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
    • Tưởng niệm Vũ Huy Quang (Thơ) - Thường Quán
    • Người cha (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
    • Cưới xong lên xe gắn máy đi chu du thế giới (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
    • Dùng Smartphone cho Nhiếp Ảnh (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
    • Chào mừng Đạo Luật Bánh Chưng/Bánh Tét (Tin Cộng Đồng) - Bản Tin Từ Văn Phòng TNS Janet Nguyễn (Garden Grove,CA)
    • Bản đồ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phương Nghị
    • Chồng người áo gấm! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
    • Nhân sĩ với Cường Quyền & Bạo Lực (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
    • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
    • Con tin (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
    • Phỏng Vấn: Cứu trợ Thương Phế Binh Quả Phụ VNCH (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
    • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
    • Tin thể thao (Thể Thao)
    • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
    • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
    • Taxi bay (Vui Lạ Khắp Nơi)
    • Cố bạn (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
    • Biết điều (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
    Facebook Comments
    SHARE