Loài chó khôn hay ngoan?

Tháng Chín năm rồi, Quốc Hội Hoa Kỳ biểu quyết một số đạo luật liên quan đến việc tài trợ các chương trình huấn luyện chó để giúp đỡ các cựu chiến binh.

Chó được xem là súc vật trung thành nên được nuôi để giữ nhà và bầu bạn. Gần đây một vài chủng loại chó được chọn và huấn luyện để giúp đỡ loài người trong những công việc đặc biệt hơn ngoài những việc như dẫn đường cho người khiếm thị. Các cựu chiến binh Hoa Kỳ một số lớn mang vết thương tinh thần sau chiến trận, tham dự chiến tranh, sống sót sau những lần kề cận với cái chết và những hình ảnh thương tâm mất mát khiến tâm thần họ bất ổn, post traumatic stress syndrome hay PTSS, khi trở lại đời sống dân sự. Chó được huấn luyện để có thể nhận ra những dấu hiệu và hành động như muốn tự tử, muốn tự hủy của chủ nhân và kịp thời đánh động tâm thức họ.

Lý do gì khiến người ta chọn chó để huấn luyện?

Sách vở nghiên cứu ghi chép một số trường hợp đặc biệt, chủ nhân của chú chó tên Jet là một người bị kinh phong, hoảng loạn, trầm cảm, sợ hãi vô cớ và thấp đường huyết. Jet được huấn luyện để có thể nhận ra dấu hiệu của kinh phong trước khi cơn co giật xuất hiện. Jet báo động với chủ nhân bằng cách nhìn chăm chú vào mắt chủ cho đến khi bà ấy làm một việc để tự cứu. Con chó biết đặt một vật nào đó vào lòng chủ để “đánh thức”. Khi chủ nhân lên cơn động kinh, nó biết cách đặt thân mình dưới đầu chủ nhân để đón đỡ. Tóm lại là chú chó Jet kia thành công trong việc chăm sóc chủ nó. Một số chó khác cũng biết hành động tương tự để giúp chủ nhân bị kinh phong, seizure alert dog, biết giải quyết một số vấn đề đòi hỏi sự suy nghĩ như nhận ra dấu hiệu trầm cảm, sợ hãi…, biết bật đèn giúp chủ nhân người sợ bóng tối, nhắc chủ uống thuốc và đánh động tâm ý chủ nhân trước những hành động tự hủy…

cho-khon-hay-ngoan3
Seizure alert dog – nguồn journalstar.com

Câu hỏi đặt ra là nguyên nhân nào khiến các con chó kia hiểu và hành động đúng lúc? Chúng “nhận” ra các dấu hiệu của bệnh tật bằng cách nào? Qua các tín hiệu từ não bộ hay qua cái mũi thính đánh hơi được sự khác biệt trong hơi thở, mồ hôi của chủ nhân? Thí dụ như trước khi cơn kinh phong xuất hiện, 3-5 phút, cơ thể có những dấu hiệu gì trước khi co giật và mất ý thức? Ung thư phổi và một số ung thư sẽ khiến cơ thể có mùi đặc biệt mà chỉ có cái mũi vô cùng bén nhạy có thể “ngửi” ra? Ðây là các dấu hiệu về sự bén nhạy của giác quan, thính giác, khi được huấn luyện con chó sẽ biết “nhận thức” và hành động theo bài bản có sẵn, một phản xạ. Nghĩa là dạy con vật biết hành động qua thói quen, nói một cách khác, giống chó “ngoan” (dễ dạy và dạy được) chứ chưa hẳn là “khôn”?

Theo Tiến Sĩ Stanley Coren, University of British Columbia, Canada, não bộ của loài chó hoạt động gần như loài người, biết thu nhận, phân tích các tín hiệu rồi điều khiển các hành động. Ông này chứng minh giả thuyết của mình qua việc thử nghiệm; cách thử nghiệm tương tự như việc thử trí khôn trẻ em trước tuổi đi học. Cũng dạy ngôn ngữ qua âm thanh và hình thể của vật dụng xem đứa trẻ thu nhận được bao nhiêu. Giống chó Border Collie có thể nhận diện khoảng 250 chữ, dấu hiệu và vật thể, đây là loài chó được xem là thông minh nhất, kế đến là poodle, retriever, Labrador và sheperd. Các giống chó khác có thể ghi nhớ được khoảng 165 chữ.

cho-khon-hay-ngoan
Bà Tony Brown-Griffin với sự giúp đỡ của chú chó Hetty – nguồn mirror.co.uk

Ông Tiến Sĩ kết luận là chó có trí thông minh tương đương với trẻ em khoảng 2 đến 2.5 tuổi với chút khả năng nhận biết một vài ý niệm trừu tượng.

Ngược lại, Tiến Sĩ Clive D.L. Wynne, Giáo Sư Tâm Lý tại Ðại Học Florida, chuyên môn khảo cứu về trí khôn chó thì nói rằng giống border collie có thể nhận dạng đến 1,500 chữ! Ông này cho rằng chó có khả năng “nhận” ra những dấu hiệu, có thể dạy được, nhưng không có nghĩa là chó có khả năng suy nghĩ như con người! Chó “ngoan” và vâng lời sau khi được huấn luyện, và là loài vật có khuynh hướng làm vui lòng chủ nhân (trung thành, bảo sao nghe vậy không kén chọn nếu được đối xử tử tế). Tiến Sĩ Wynne nói rằng đời sống của một con chó xoay quanh chủ nhân của nó, chó sẽ vâng lời chủ để được tưởng thưởng xứng đáng, cho ăn uống đầy đủ, được chăm sóc, vỗ về. Nghĩa là chó làm đẹp lòng chủ để sống chung no ấm lâu dài; giản dị hơn, con chó biết cách sống để trường tồn, để đạt được thứ nó muốn. Giả thuyết này cho rằng chó hành động theo bản năng sinh tồn (ngoan), chứ không do đầu óc thông minh (khôn) mà “nghĩ” ra được những hành động đòi hỏi sự hiểu biết và khả năng phân tích như con người.

cho-khon-hay-ngoan2
Chó khôn hay chó ngoan – nguồn nytimes.com

Riêng Dế Mèn thì không băn khoăn cho lắm về việc chó “ngoan” hay “khôn”, nhưng rất ủng hộ việc huấn luyện chó một cách đặc biệt để con vật biết cách giúp đỡ chủ khi cần thiết. Có một con vật bầu bạn là điều hay, bây giờ thêm sự giúp đỡ đắc lực nữa thì còn gì bằng?

Ý bạn?

cho-khon-hay-ngoan1
Cựu Đại Úy James Văn Thạch và người bạn thân – nguồn baotreonline.com

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 27 tháng 04 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Sức mạnh của phái yếu (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Bên dòng sông cạn (Truyện Ngắn) - Việt Phương
  • Độc lập - tự do - hạnh phúc (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Có những tình yêu (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hồi hộp bầu cử Pháp (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Dạy con ứng xử khi bị ức hiếp trong trường học (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Có phải do Mỹ phá (Tạp Ghi) - Đinh Tiến Đạo
  • Dạ Lan ơi, những năm nào chiến tranh đã quên… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sỏi mật (Chuyện Trò Với Thầy Thuốc) - BS Nguyễn Ý Đức
  • Về một con người rất lớn Nguyễn Thị Hạnh Nhơn (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ lâm hảo dũng (Thơ) - Sao Khuê
  • Khi tàn chinh chiến (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • Biển mai còn có cá cơm? (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Chiếu khán cấp tại Việt Nam năm 2016 (Hỏi Đáp Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Ký ức khu chợ Cũ Sài Gòn (Tạp Bút) - Trang Nguyên
  • Để luôn tràn đầy năng lượng (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Rượu Soju- Sake xứ Hàn! (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Hoa Kỳ phát sóng truyền hình 4K (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Những câu hỏi thường gặp (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Một đất nước thống nhứt vẫn có thể có 2 vua! (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • Chăm sóc da cổ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Món quà từ chiến trường (Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Việt kong (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • Về xứ Bắc (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
  • Fendi Policromia độc bản của đồng hồ nữ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trở lại đảo Galang (Ký Sự) - Gió Đồng Nội
  • “Chị hạnh nhơn!” (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Nguyễn Đại Giang và Phan Nhật Nam (Tạp Ghi) - Thanh Thư
  • Nôi ru ngủ (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Vương Mộng Long
  • Mua vé máy bay rẻ (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Sau lưng và trước mặt (Tùy Bút 30 Tháng 4) - Ban Mai
  • Phòng bếp nhỏ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sushi Việt ở Oslo (Phóng Sự) - Song Chi
  • Bé trai 8 tuổi lái xe chở em gái 4 tuổi đi ăn mcdonald (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Từ Ba Tri tới Cabra! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • ĐỌC VĂN VÕ ĐÌNH - Về nhà (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Nhật ký của Phương (Truyện Ngắn) - Mai Phương
  • Con trâu hay máy cày? (Phỏng Vấn) - Hỷ Long
  • Sony hòng đoạt ‘vô địch đệ nhất’ với A9 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cánh cửa của thành công (Tạp Ghi) - Mạnh Kim
  • Chuyện hậu Đồng Tâm trong bóng đêm & rắn rết (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Les Miz nghe chăng tiếng hát (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • Cờ đảng (Chuyện Khó Tin Có Thật)
  • Tết lào (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thay đổi (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments