Loài chó khôn hay ngoan?

Tháng Chín năm rồi, Quốc Hội Hoa Kỳ biểu quyết một số đạo luật liên quan đến việc tài trợ các chương trình huấn luyện chó để giúp đỡ các cựu chiến binh.

Chó được xem là súc vật trung thành nên được nuôi để giữ nhà và bầu bạn. Gần đây một vài chủng loại chó được chọn và huấn luyện để giúp đỡ loài người trong những công việc đặc biệt hơn ngoài những việc như dẫn đường cho người khiếm thị. Các cựu chiến binh Hoa Kỳ một số lớn mang vết thương tinh thần sau chiến trận, tham dự chiến tranh, sống sót sau những lần kề cận với cái chết và những hình ảnh thương tâm mất mát khiến tâm thần họ bất ổn, post traumatic stress syndrome hay PTSS, khi trở lại đời sống dân sự. Chó được huấn luyện để có thể nhận ra những dấu hiệu và hành động như muốn tự tử, muốn tự hủy của chủ nhân và kịp thời đánh động tâm thức họ.

Lý do gì khiến người ta chọn chó để huấn luyện?

Sách vở nghiên cứu ghi chép một số trường hợp đặc biệt, chủ nhân của chú chó tên Jet là một người bị kinh phong, hoảng loạn, trầm cảm, sợ hãi vô cớ và thấp đường huyết. Jet được huấn luyện để có thể nhận ra dấu hiệu của kinh phong trước khi cơn co giật xuất hiện. Jet báo động với chủ nhân bằng cách nhìn chăm chú vào mắt chủ cho đến khi bà ấy làm một việc để tự cứu. Con chó biết đặt một vật nào đó vào lòng chủ để “đánh thức”. Khi chủ nhân lên cơn động kinh, nó biết cách đặt thân mình dưới đầu chủ nhân để đón đỡ. Tóm lại là chú chó Jet kia thành công trong việc chăm sóc chủ nó. Một số chó khác cũng biết hành động tương tự để giúp chủ nhân bị kinh phong, seizure alert dog, biết giải quyết một số vấn đề đòi hỏi sự suy nghĩ như nhận ra dấu hiệu trầm cảm, sợ hãi…, biết bật đèn giúp chủ nhân người sợ bóng tối, nhắc chủ uống thuốc và đánh động tâm ý chủ nhân trước những hành động tự hủy…

cho-khon-hay-ngoan3
Seizure alert dog – nguồn journalstar.com

Câu hỏi đặt ra là nguyên nhân nào khiến các con chó kia hiểu và hành động đúng lúc? Chúng “nhận” ra các dấu hiệu của bệnh tật bằng cách nào? Qua các tín hiệu từ não bộ hay qua cái mũi thính đánh hơi được sự khác biệt trong hơi thở, mồ hôi của chủ nhân? Thí dụ như trước khi cơn kinh phong xuất hiện, 3-5 phút, cơ thể có những dấu hiệu gì trước khi co giật và mất ý thức? Ung thư phổi và một số ung thư sẽ khiến cơ thể có mùi đặc biệt mà chỉ có cái mũi vô cùng bén nhạy có thể “ngửi” ra? Ðây là các dấu hiệu về sự bén nhạy của giác quan, thính giác, khi được huấn luyện con chó sẽ biết “nhận thức” và hành động theo bài bản có sẵn, một phản xạ. Nghĩa là dạy con vật biết hành động qua thói quen, nói một cách khác, giống chó “ngoan” (dễ dạy và dạy được) chứ chưa hẳn là “khôn”?

Theo Tiến Sĩ Stanley Coren, University of British Columbia, Canada, não bộ của loài chó hoạt động gần như loài người, biết thu nhận, phân tích các tín hiệu rồi điều khiển các hành động. Ông này chứng minh giả thuyết của mình qua việc thử nghiệm; cách thử nghiệm tương tự như việc thử trí khôn trẻ em trước tuổi đi học. Cũng dạy ngôn ngữ qua âm thanh và hình thể của vật dụng xem đứa trẻ thu nhận được bao nhiêu. Giống chó Border Collie có thể nhận diện khoảng 250 chữ, dấu hiệu và vật thể, đây là loài chó được xem là thông minh nhất, kế đến là poodle, retriever, Labrador và sheperd. Các giống chó khác có thể ghi nhớ được khoảng 165 chữ.

cho-khon-hay-ngoan
Bà Tony Brown-Griffin với sự giúp đỡ của chú chó Hetty – nguồn mirror.co.uk

Ông Tiến Sĩ kết luận là chó có trí thông minh tương đương với trẻ em khoảng 2 đến 2.5 tuổi với chút khả năng nhận biết một vài ý niệm trừu tượng.

Ngược lại, Tiến Sĩ Clive D.L. Wynne, Giáo Sư Tâm Lý tại Ðại Học Florida, chuyên môn khảo cứu về trí khôn chó thì nói rằng giống border collie có thể nhận dạng đến 1,500 chữ! Ông này cho rằng chó có khả năng “nhận” ra những dấu hiệu, có thể dạy được, nhưng không có nghĩa là chó có khả năng suy nghĩ như con người! Chó “ngoan” và vâng lời sau khi được huấn luyện, và là loài vật có khuynh hướng làm vui lòng chủ nhân (trung thành, bảo sao nghe vậy không kén chọn nếu được đối xử tử tế). Tiến Sĩ Wynne nói rằng đời sống của một con chó xoay quanh chủ nhân của nó, chó sẽ vâng lời chủ để được tưởng thưởng xứng đáng, cho ăn uống đầy đủ, được chăm sóc, vỗ về. Nghĩa là chó làm đẹp lòng chủ để sống chung no ấm lâu dài; giản dị hơn, con chó biết cách sống để trường tồn, để đạt được thứ nó muốn. Giả thuyết này cho rằng chó hành động theo bản năng sinh tồn (ngoan), chứ không do đầu óc thông minh (khôn) mà “nghĩ” ra được những hành động đòi hỏi sự hiểu biết và khả năng phân tích như con người.

cho-khon-hay-ngoan2
Chó khôn hay chó ngoan – nguồn nytimes.com

Riêng Dế Mèn thì không băn khoăn cho lắm về việc chó “ngoan” hay “khôn”, nhưng rất ủng hộ việc huấn luyện chó một cách đặc biệt để con vật biết cách giúp đỡ chủ khi cần thiết. Có một con vật bầu bạn là điều hay, bây giờ thêm sự giúp đỡ đắc lực nữa thì còn gì bằng?

Ý bạn?

cho-khon-hay-ngoan1
Cựu Đại Úy James Văn Thạch và người bạn thân – nguồn baotreonline.com

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments