Loài chó khôn hay ngoan?

Tháng Chín năm rồi, Quốc Hội Hoa Kỳ biểu quyết một số đạo luật liên quan đến việc tài trợ các chương trình huấn luyện chó để giúp đỡ các cựu chiến binh.

Chó được xem là súc vật trung thành nên được nuôi để giữ nhà và bầu bạn. Gần đây một vài chủng loại chó được chọn và huấn luyện để giúp đỡ loài người trong những công việc đặc biệt hơn ngoài những việc như dẫn đường cho người khiếm thị. Các cựu chiến binh Hoa Kỳ một số lớn mang vết thương tinh thần sau chiến trận, tham dự chiến tranh, sống sót sau những lần kề cận với cái chết và những hình ảnh thương tâm mất mát khiến tâm thần họ bất ổn, post traumatic stress syndrome hay PTSS, khi trở lại đời sống dân sự. Chó được huấn luyện để có thể nhận ra những dấu hiệu và hành động như muốn tự tử, muốn tự hủy của chủ nhân và kịp thời đánh động tâm thức họ.

Lý do gì khiến người ta chọn chó để huấn luyện?

Sách vở nghiên cứu ghi chép một số trường hợp đặc biệt, chủ nhân của chú chó tên Jet là một người bị kinh phong, hoảng loạn, trầm cảm, sợ hãi vô cớ và thấp đường huyết. Jet được huấn luyện để có thể nhận ra dấu hiệu của kinh phong trước khi cơn co giật xuất hiện. Jet báo động với chủ nhân bằng cách nhìn chăm chú vào mắt chủ cho đến khi bà ấy làm một việc để tự cứu. Con chó biết đặt một vật nào đó vào lòng chủ để “đánh thức”. Khi chủ nhân lên cơn động kinh, nó biết cách đặt thân mình dưới đầu chủ nhân để đón đỡ. Tóm lại là chú chó Jet kia thành công trong việc chăm sóc chủ nó. Một số chó khác cũng biết hành động tương tự để giúp chủ nhân bị kinh phong, seizure alert dog, biết giải quyết một số vấn đề đòi hỏi sự suy nghĩ như nhận ra dấu hiệu trầm cảm, sợ hãi…, biết bật đèn giúp chủ nhân người sợ bóng tối, nhắc chủ uống thuốc và đánh động tâm ý chủ nhân trước những hành động tự hủy…

cho-khon-hay-ngoan3
Seizure alert dog – nguồn journalstar.com

Câu hỏi đặt ra là nguyên nhân nào khiến các con chó kia hiểu và hành động đúng lúc? Chúng “nhận” ra các dấu hiệu của bệnh tật bằng cách nào? Qua các tín hiệu từ não bộ hay qua cái mũi thính đánh hơi được sự khác biệt trong hơi thở, mồ hôi của chủ nhân? Thí dụ như trước khi cơn kinh phong xuất hiện, 3-5 phút, cơ thể có những dấu hiệu gì trước khi co giật và mất ý thức? Ung thư phổi và một số ung thư sẽ khiến cơ thể có mùi đặc biệt mà chỉ có cái mũi vô cùng bén nhạy có thể “ngửi” ra? Ðây là các dấu hiệu về sự bén nhạy của giác quan, thính giác, khi được huấn luyện con chó sẽ biết “nhận thức” và hành động theo bài bản có sẵn, một phản xạ. Nghĩa là dạy con vật biết hành động qua thói quen, nói một cách khác, giống chó “ngoan” (dễ dạy và dạy được) chứ chưa hẳn là “khôn”?

Theo Tiến Sĩ Stanley Coren, University of British Columbia, Canada, não bộ của loài chó hoạt động gần như loài người, biết thu nhận, phân tích các tín hiệu rồi điều khiển các hành động. Ông này chứng minh giả thuyết của mình qua việc thử nghiệm; cách thử nghiệm tương tự như việc thử trí khôn trẻ em trước tuổi đi học. Cũng dạy ngôn ngữ qua âm thanh và hình thể của vật dụng xem đứa trẻ thu nhận được bao nhiêu. Giống chó Border Collie có thể nhận diện khoảng 250 chữ, dấu hiệu và vật thể, đây là loài chó được xem là thông minh nhất, kế đến là poodle, retriever, Labrador và sheperd. Các giống chó khác có thể ghi nhớ được khoảng 165 chữ.

cho-khon-hay-ngoan
Bà Tony Brown-Griffin với sự giúp đỡ của chú chó Hetty – nguồn mirror.co.uk

Ông Tiến Sĩ kết luận là chó có trí thông minh tương đương với trẻ em khoảng 2 đến 2.5 tuổi với chút khả năng nhận biết một vài ý niệm trừu tượng.

Ngược lại, Tiến Sĩ Clive D.L. Wynne, Giáo Sư Tâm Lý tại Ðại Học Florida, chuyên môn khảo cứu về trí khôn chó thì nói rằng giống border collie có thể nhận dạng đến 1,500 chữ! Ông này cho rằng chó có khả năng “nhận” ra những dấu hiệu, có thể dạy được, nhưng không có nghĩa là chó có khả năng suy nghĩ như con người! Chó “ngoan” và vâng lời sau khi được huấn luyện, và là loài vật có khuynh hướng làm vui lòng chủ nhân (trung thành, bảo sao nghe vậy không kén chọn nếu được đối xử tử tế). Tiến Sĩ Wynne nói rằng đời sống của một con chó xoay quanh chủ nhân của nó, chó sẽ vâng lời chủ để được tưởng thưởng xứng đáng, cho ăn uống đầy đủ, được chăm sóc, vỗ về. Nghĩa là chó làm đẹp lòng chủ để sống chung no ấm lâu dài; giản dị hơn, con chó biết cách sống để trường tồn, để đạt được thứ nó muốn. Giả thuyết này cho rằng chó hành động theo bản năng sinh tồn (ngoan), chứ không do đầu óc thông minh (khôn) mà “nghĩ” ra được những hành động đòi hỏi sự hiểu biết và khả năng phân tích như con người.

cho-khon-hay-ngoan2
Chó khôn hay chó ngoan – nguồn nytimes.com

Riêng Dế Mèn thì không băn khoăn cho lắm về việc chó “ngoan” hay “khôn”, nhưng rất ủng hộ việc huấn luyện chó một cách đặc biệt để con vật biết cách giúp đỡ chủ khi cần thiết. Có một con vật bầu bạn là điều hay, bây giờ thêm sự giúp đỡ đắc lực nữa thì còn gì bằng?

Ý bạn?

cho-khon-hay-ngoan1
Cựu Đại Úy James Văn Thạch và người bạn thân – nguồn baotreonline.com

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments