KINH GIỚI, Cây Rau rất đặc biệt theo chân người Việt đi khắp nơi trên thế giới

Trong số những câu Rau “Thơm” theo chân người Việt di tản ra nước ngoài như Răm, Ngò Gai, Ngò Om.. Kinh Giới có lẽ là cây rau gây nhiều nhầm lẫn nhất cho giới ưa thích cây cỏ. Kinh Giới của người Việt nếu tra cứu theo sách thuốc Trung Hoa thì lại được người Tàu gọi là Hương Nhu; trong khi đó Hương Nhu với người Việt là cây É Tía. Và Kinh Giới trong sách Đông Y là một cây khác hẳn cây rau mà chúng ta thường dùng. Kinh Giới được người Việt dùng làm Rau Thơm trong các món ăn đặc sắc như Bún Chả Hà Nội, các món Gỏi.

2

TÊN KHOA HỌC:

Elsholtzia Ciliata hay Elsholtzia Cristana thuộc họ thực vật Lamiaceae (cùng gia đình với Bạc Hà, É Tiá). Người Mỹ gọi dưới tên Vietnamese Balm hoặc riêng với giới thực vật là Aromatic Madder.

Tên gọi trong Đông Y gây nhiều nhầm lẫn hơn: Sách thuốc Trung Hoa và Đài Loan gọi các cây Elsholtzia Ciliata và Elsholtzia Haichowensis dưới tên Hương Nhu với phiên âm Hsiang-ju (Xiang-Ru). Trong khi đó, tên Kinh Giới với phiên âm Ching-Chieh lại là tên gọi của Schizonepeta Tenuifolia (Nepeta Japonica)

ĐẶC TÍNH THỰC VẬT:

Cây Kinh Giới thuộc loại cỏ hằng niên, mọc thành bụi, cao khoảng 40 – 60cm. Thân vuông có lông mịn và mọc thẳng đứng. Lá mọc đối, lớn chừng 7.5cm màu Xanh, mép lá có răng cưa với phiến lá mỏng và nhám, thuôn lại về phía đầu. Hoa nhỏ màu tím nhạt mọc ở đầu cành, thường nở trễ. Quả nhỏ có hạt. Kinh Giới mọc nhiều tại các nước Đông Nam Á, nhất là Nhật, Đại Hàn, Trung Hoa, Đài Loan, ở các vùng khí hậu ôn hòa và cả tại Tây Âu. Tại Việt Nam, cây thường được trồng bằng cách gieo hạt. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, phương thức tốt nhất là giâm cành.

Kinh Giới thích hợp với đất ẩm, thoát nước, giàu chất dinh dưỡng, đầy đủ ánh sáng trực tiếp dưới nắng mặt trời hay có bóng mát một phần (partial shade)

Với người Mỹ, Kinh Giới được xếp chung vào nhóm Rau có mùi thơm của Chanh như Sả, Lemon Thyme, Lemon Verbena. Kinh Giới chỉ là cây Rau ăn thêm nếu thích tăng thêm mùi vị cho các món ăn Việt, Thái; nhất là các món Gỏi, Chả Giò và họ ít phân biệt mùi vị khác nhau giữa Kinh Giới, Bạc Hà, Húng Chanh hoặc Ngò Gai.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

Thành phần Hóa Học của Kinh Giới hơi thay đổi tùy theo loài xử dụng. Tuy nhiên, chất hoá học chính vẫn là những Tinh Dầu dễ bay hơi thuộc loại Ketone và Sesquiterpen. Ngoài ra cũng còn có Elshotzianic acid, Furane, Cineol, Pinene, Camphorquinone và Transcaryophyllen.

–          Elsholtzia haichowensis chứa Elsholtzione

–          Elsholtzia ciliate chứa 0.1 đến 0.25 % Tinh Dầu mà phần lớn là Elsholtziaketone.

–          Elsholtzia oldhami lại chứa beta-dehydro-elsholtziaketone.

–          Elsholtzia nipponica chứa Geraniol và p-cymene

DƯỢC TÍNH VÀ CÁCH DÙNG:

Kinh Giới chỉ được xem là một vị thuốc trong Đông Y. Cây được ghi chép trong “Minh Y Biệt Lục” và được xem là một vị thuốc có vị cay và chát với đặc tính ấm, tác dụng vào các kinh mạch thuộc Phế (Phổi) và Vị (Bao Tử).

Kinh Giới có khả năng:

–          Phát tán Phong Hàn, trị Cảm Cúm gây nhức đầu nóng sốt. Cách dùng thông thường nhất là Sắc chung 20g Kinh Giới với 10g Tía Tô, uống 2 hoặc 3 lần trong 1 ngày, chùm chăn (mền) sau khi uống (cho ra mồ hôi).

–          Thông Huyết Mạch, giải trừ Huyết ứ: Dùng ăn sống.

–          Trị Phong Thấp, đau bả vai, cứng lưng cổ: Dùng chung với các vị Sài-hồ, Khương hoạt, Phòng phong, Xương Truật, Cam thảo dây.

–          Cầm máu, Chỉ Huyết, Trị được băng huyết, ho ói ra máu, chảy máu cam, tiêu ra máu: Dùng bằng cách Sao đến cháy đen, Sắc và uống mỗi ngày 10-16g.

–          Phát Hãn (gây đổ mồ hôi): Sắc và uống mỗi ngày từ 5 đến 10 Hoa Kinh Giới.

–          Kinh Giới cũng như Tía Tô, có tác dụng giải độc, khử mùi tanh, lợi Đại và Tiểu tiện nên rất thích hợp với các món ăn sống hoặc ăn ghém như rau.

Các Nghiên Cứu Hiện Đại Về Kinh Giới:

Phần lớn các nghiên cứu này được thực hiện tại Nhật và Trung Hoa.

–          Khả năng Lợi Tiểu: Tinh Dầu trích từ Kinh Giới có tác dụng làm tăng lưu lượng của máu qua Thận, do đó giúp tăng áp lực lọc qua các quản cầu và tạo ra phản ứng lợi tiểu.

–          Khả năng Hạ Nhiệt và gây đổ mồ hôi: Khi chích chất Trích từ Kinh Giới cho Chuột bọ thì thân nhiệt giảm và có sự kích thích các hạch mồ hôi.

DS Trần Việt Hưng

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE