KINH GIỚI, Cây Rau rất đặc biệt theo chân người Việt đi khắp nơi trên thế giới

Trong số những câu Rau “Thơm” theo chân người Việt di tản ra nước ngoài như Răm, Ngò Gai, Ngò Om.. Kinh Giới có lẽ là cây rau gây nhiều nhầm lẫn nhất cho giới ưa thích cây cỏ. Kinh Giới của người Việt nếu tra cứu theo sách thuốc Trung Hoa thì lại được người Tàu gọi là Hương Nhu; trong khi đó Hương Nhu với người Việt là cây É Tía. Và Kinh Giới trong sách Đông Y là một cây khác hẳn cây rau mà chúng ta thường dùng. Kinh Giới được người Việt dùng làm Rau Thơm trong các món ăn đặc sắc như Bún Chả Hà Nội, các món Gỏi.

2

TÊN KHOA HỌC:

Elsholtzia Ciliata hay Elsholtzia Cristana thuộc họ thực vật Lamiaceae (cùng gia đình với Bạc Hà, É Tiá). Người Mỹ gọi dưới tên Vietnamese Balm hoặc riêng với giới thực vật là Aromatic Madder.

Tên gọi trong Đông Y gây nhiều nhầm lẫn hơn: Sách thuốc Trung Hoa và Đài Loan gọi các cây Elsholtzia Ciliata và Elsholtzia Haichowensis dưới tên Hương Nhu với phiên âm Hsiang-ju (Xiang-Ru). Trong khi đó, tên Kinh Giới với phiên âm Ching-Chieh lại là tên gọi của Schizonepeta Tenuifolia (Nepeta Japonica)

ĐẶC TÍNH THỰC VẬT:

Cây Kinh Giới thuộc loại cỏ hằng niên, mọc thành bụi, cao khoảng 40 – 60cm. Thân vuông có lông mịn và mọc thẳng đứng. Lá mọc đối, lớn chừng 7.5cm màu Xanh, mép lá có răng cưa với phiến lá mỏng và nhám, thuôn lại về phía đầu. Hoa nhỏ màu tím nhạt mọc ở đầu cành, thường nở trễ. Quả nhỏ có hạt. Kinh Giới mọc nhiều tại các nước Đông Nam Á, nhất là Nhật, Đại Hàn, Trung Hoa, Đài Loan, ở các vùng khí hậu ôn hòa và cả tại Tây Âu. Tại Việt Nam, cây thường được trồng bằng cách gieo hạt. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, phương thức tốt nhất là giâm cành.

Kinh Giới thích hợp với đất ẩm, thoát nước, giàu chất dinh dưỡng, đầy đủ ánh sáng trực tiếp dưới nắng mặt trời hay có bóng mát một phần (partial shade)

Với người Mỹ, Kinh Giới được xếp chung vào nhóm Rau có mùi thơm của Chanh như Sả, Lemon Thyme, Lemon Verbena. Kinh Giới chỉ là cây Rau ăn thêm nếu thích tăng thêm mùi vị cho các món ăn Việt, Thái; nhất là các món Gỏi, Chả Giò và họ ít phân biệt mùi vị khác nhau giữa Kinh Giới, Bạc Hà, Húng Chanh hoặc Ngò Gai.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

Thành phần Hóa Học của Kinh Giới hơi thay đổi tùy theo loài xử dụng. Tuy nhiên, chất hoá học chính vẫn là những Tinh Dầu dễ bay hơi thuộc loại Ketone và Sesquiterpen. Ngoài ra cũng còn có Elshotzianic acid, Furane, Cineol, Pinene, Camphorquinone và Transcaryophyllen.

–          Elsholtzia haichowensis chứa Elsholtzione

–          Elsholtzia ciliate chứa 0.1 đến 0.25 % Tinh Dầu mà phần lớn là Elsholtziaketone.

–          Elsholtzia oldhami lại chứa beta-dehydro-elsholtziaketone.

–          Elsholtzia nipponica chứa Geraniol và p-cymene

DƯỢC TÍNH VÀ CÁCH DÙNG:

Kinh Giới chỉ được xem là một vị thuốc trong Đông Y. Cây được ghi chép trong “Minh Y Biệt Lục” và được xem là một vị thuốc có vị cay và chát với đặc tính ấm, tác dụng vào các kinh mạch thuộc Phế (Phổi) và Vị (Bao Tử).

Kinh Giới có khả năng:

–          Phát tán Phong Hàn, trị Cảm Cúm gây nhức đầu nóng sốt. Cách dùng thông thường nhất là Sắc chung 20g Kinh Giới với 10g Tía Tô, uống 2 hoặc 3 lần trong 1 ngày, chùm chăn (mền) sau khi uống (cho ra mồ hôi).

–          Thông Huyết Mạch, giải trừ Huyết ứ: Dùng ăn sống.

–          Trị Phong Thấp, đau bả vai, cứng lưng cổ: Dùng chung với các vị Sài-hồ, Khương hoạt, Phòng phong, Xương Truật, Cam thảo dây.

–          Cầm máu, Chỉ Huyết, Trị được băng huyết, ho ói ra máu, chảy máu cam, tiêu ra máu: Dùng bằng cách Sao đến cháy đen, Sắc và uống mỗi ngày 10-16g.

–          Phát Hãn (gây đổ mồ hôi): Sắc và uống mỗi ngày từ 5 đến 10 Hoa Kinh Giới.

–          Kinh Giới cũng như Tía Tô, có tác dụng giải độc, khử mùi tanh, lợi Đại và Tiểu tiện nên rất thích hợp với các món ăn sống hoặc ăn ghém như rau.

Các Nghiên Cứu Hiện Đại Về Kinh Giới:

Phần lớn các nghiên cứu này được thực hiện tại Nhật và Trung Hoa.

–          Khả năng Lợi Tiểu: Tinh Dầu trích từ Kinh Giới có tác dụng làm tăng lưu lượng của máu qua Thận, do đó giúp tăng áp lực lọc qua các quản cầu và tạo ra phản ứng lợi tiểu.

–          Khả năng Hạ Nhiệt và gây đổ mồ hôi: Khi chích chất Trích từ Kinh Giới cho Chuột bọ thì thân nhiệt giảm và có sự kích thích các hạch mồ hôi.

DS Trần Việt Hưng

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE