KINH GIỚI, Cây Rau rất đặc biệt theo chân người Việt đi khắp nơi trên thế giới

Trong số những câu Rau “Thơm” theo chân người Việt di tản ra nước ngoài như Răm, Ngò Gai, Ngò Om.. Kinh Giới có lẽ là cây rau gây nhiều nhầm lẫn nhất cho giới ưa thích cây cỏ. Kinh Giới của người Việt nếu tra cứu theo sách thuốc Trung Hoa thì lại được người Tàu gọi là Hương Nhu; trong khi đó Hương Nhu với người Việt là cây É Tía. Và Kinh Giới trong sách Đông Y là một cây khác hẳn cây rau mà chúng ta thường dùng. Kinh Giới được người Việt dùng làm Rau Thơm trong các món ăn đặc sắc như Bún Chả Hà Nội, các món Gỏi.

2

TÊN KHOA HỌC:

Elsholtzia Ciliata hay Elsholtzia Cristana thuộc họ thực vật Lamiaceae (cùng gia đình với Bạc Hà, É Tiá). Người Mỹ gọi dưới tên Vietnamese Balm hoặc riêng với giới thực vật là Aromatic Madder.

Tên gọi trong Đông Y gây nhiều nhầm lẫn hơn: Sách thuốc Trung Hoa và Đài Loan gọi các cây Elsholtzia Ciliata và Elsholtzia Haichowensis dưới tên Hương Nhu với phiên âm Hsiang-ju (Xiang-Ru). Trong khi đó, tên Kinh Giới với phiên âm Ching-Chieh lại là tên gọi của Schizonepeta Tenuifolia (Nepeta Japonica)

ĐẶC TÍNH THỰC VẬT:

Cây Kinh Giới thuộc loại cỏ hằng niên, mọc thành bụi, cao khoảng 40 – 60cm. Thân vuông có lông mịn và mọc thẳng đứng. Lá mọc đối, lớn chừng 7.5cm màu Xanh, mép lá có răng cưa với phiến lá mỏng và nhám, thuôn lại về phía đầu. Hoa nhỏ màu tím nhạt mọc ở đầu cành, thường nở trễ. Quả nhỏ có hạt. Kinh Giới mọc nhiều tại các nước Đông Nam Á, nhất là Nhật, Đại Hàn, Trung Hoa, Đài Loan, ở các vùng khí hậu ôn hòa và cả tại Tây Âu. Tại Việt Nam, cây thường được trồng bằng cách gieo hạt. Tuy nhiên, tại Hoa Kỳ, phương thức tốt nhất là giâm cành.

Kinh Giới thích hợp với đất ẩm, thoát nước, giàu chất dinh dưỡng, đầy đủ ánh sáng trực tiếp dưới nắng mặt trời hay có bóng mát một phần (partial shade)

Với người Mỹ, Kinh Giới được xếp chung vào nhóm Rau có mùi thơm của Chanh như Sả, Lemon Thyme, Lemon Verbena. Kinh Giới chỉ là cây Rau ăn thêm nếu thích tăng thêm mùi vị cho các món ăn Việt, Thái; nhất là các món Gỏi, Chả Giò và họ ít phân biệt mùi vị khác nhau giữa Kinh Giới, Bạc Hà, Húng Chanh hoặc Ngò Gai.

THÀNH PHẦN HÓA HỌC:

Thành phần Hóa Học của Kinh Giới hơi thay đổi tùy theo loài xử dụng. Tuy nhiên, chất hoá học chính vẫn là những Tinh Dầu dễ bay hơi thuộc loại Ketone và Sesquiterpen. Ngoài ra cũng còn có Elshotzianic acid, Furane, Cineol, Pinene, Camphorquinone và Transcaryophyllen.

–          Elsholtzia haichowensis chứa Elsholtzione

–          Elsholtzia ciliate chứa 0.1 đến 0.25 % Tinh Dầu mà phần lớn là Elsholtziaketone.

–          Elsholtzia oldhami lại chứa beta-dehydro-elsholtziaketone.

–          Elsholtzia nipponica chứa Geraniol và p-cymene

DƯỢC TÍNH VÀ CÁCH DÙNG:

Kinh Giới chỉ được xem là một vị thuốc trong Đông Y. Cây được ghi chép trong “Minh Y Biệt Lục” và được xem là một vị thuốc có vị cay và chát với đặc tính ấm, tác dụng vào các kinh mạch thuộc Phế (Phổi) và Vị (Bao Tử).

Kinh Giới có khả năng:

–          Phát tán Phong Hàn, trị Cảm Cúm gây nhức đầu nóng sốt. Cách dùng thông thường nhất là Sắc chung 20g Kinh Giới với 10g Tía Tô, uống 2 hoặc 3 lần trong 1 ngày, chùm chăn (mền) sau khi uống (cho ra mồ hôi).

–          Thông Huyết Mạch, giải trừ Huyết ứ: Dùng ăn sống.

–          Trị Phong Thấp, đau bả vai, cứng lưng cổ: Dùng chung với các vị Sài-hồ, Khương hoạt, Phòng phong, Xương Truật, Cam thảo dây.

–          Cầm máu, Chỉ Huyết, Trị được băng huyết, ho ói ra máu, chảy máu cam, tiêu ra máu: Dùng bằng cách Sao đến cháy đen, Sắc và uống mỗi ngày 10-16g.

–          Phát Hãn (gây đổ mồ hôi): Sắc và uống mỗi ngày từ 5 đến 10 Hoa Kinh Giới.

–          Kinh Giới cũng như Tía Tô, có tác dụng giải độc, khử mùi tanh, lợi Đại và Tiểu tiện nên rất thích hợp với các món ăn sống hoặc ăn ghém như rau.

Các Nghiên Cứu Hiện Đại Về Kinh Giới:

Phần lớn các nghiên cứu này được thực hiện tại Nhật và Trung Hoa.

–          Khả năng Lợi Tiểu: Tinh Dầu trích từ Kinh Giới có tác dụng làm tăng lưu lượng của máu qua Thận, do đó giúp tăng áp lực lọc qua các quản cầu và tạo ra phản ứng lợi tiểu.

–          Khả năng Hạ Nhiệt và gây đổ mồ hôi: Khi chích chất Trích từ Kinh Giới cho Chuột bọ thì thân nhiệt giảm và có sự kích thích các hạch mồ hôi.

DS Trần Việt Hưng

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE