Không chỉ có 5 giác quan

Ai cũng học biết từ lúc còn nhỏ rằng thân thể con người có 5 giác quan. Nhưng hẳn bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng chúng ta có nhiều giác quan hơn con số đó, đang hoạt động âm thầm ở phía sau ngũ quan.

Một thí dụ đơn giản: Khi ăn cơm, cả 5 giác quan đều hoạt động. Mắt thấy, mũi ngửi mùi đồ ăn trên đĩa, miệng cảm nhận hương vị và tai nghe tiếng nhai nhóp nhép. Tuy vậy, nếu không có những giác quan khác, cảm nghiệm của chúng ta khi ăn sẽ không được chính xác như vậy.

Sau đây chúng ta lần lượt đề cập tới:

Cân bằng (equilibrioception)

Giác quan về quân bình được thực hiện do hệ thống tiền đình (vestibular system) ở bên tai trong, cho ta phản hồi về vị trí đầu và sự chuyển động. Bên trong tai có ba ống hình bán nguyệt, mỗi cái đều chứa đầy chất lỏng. Đầu mỗi ống có chỗ phồng ra nâng đỡ một chuỗi những sợi lông mẫn cảm. Khi ta chuyển động đầu, chất lỏng cũng chuyển động theo, làm những sợi lông này cong lại và gởi tín hiệu về sự quay đầu đó cho óc biết. Lại còn có hai bộ phận gọi là sỏi thính giác (otoliths) ở mỗi bên đầu. Những bộ phận này chứa những lợi lông thụ cảm được đè nặng lên bằng các tinh thể calcium giúp cho biết chiều nào là chiều đứng.

Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng
Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng

Chỉ nguyên hành động ngồi vào bàn ăn và tác động đưa thức ăn vào miệng cũng phải dựa vào thụ cảm. Bạn không thể lúc nào cũng nhìn vào các bộ phận thân thể, vì thế vị trí của các khớp nối và trạng thái căng thẳng của các bắp thịt được liên tục đo lường, để cho bạn ngồi ăn uống mà không phải nhìn chăm chú vào những tác động đang thực hiện. Khi bạn nhoài thân người ra lấy thức ăn từ góc bàn bên kia, các thông tin giác quan được âm thầm thu góp từ các bộ phận đặc biệt ở tai trong để cho người bạn được cân bằng.

Khi thức ăn đã ở trong miệng, các bộ phận cảm biến cung cấp thông tin về nhiệt độ, và một tập hợp các dây thần kinh đặc biệt khác gọi là nociceptors mau chóng cảnh báo bạn nếu thức ăn trong miệng nguy hiểm vì nóng hoặc lạnh quá. Đồng thời, máu và các chất lỏng chung quanh hệ thần kinh trung ương được theo dõi để chắc là mức carbon dioxide và oxygen nằm ở giới hạn bình thường, và nhịp thở của bạn được điều chỉnh theo tình trạng đó.

Khi bao tử bắt đầu đầy, các sensors căng duỗi báo cho óc biết, để tắt đi tín hiệu bảo bạn tiếp tục ăn. Lúc thức ăn đã tiêu hóa phần nào bắt đầu chuyển tới ruột non, các sensors kích hoạt việc sản xuất ra một chất hormone để bật nút báo hiệu bạn đã no đủ. Các chất thải cũng được theo dõi chặt chẽ, và nhiều giờ sau bữa ăn đã kết thúc, các sensors sẽ báo cho bạn biết đến lúc phải thải ra ngoài.

Thế là, ngoài ngũ quan theo truyền thống mà chúng ta sử dụng có ý thức trong hầu hết các tác động với thế giới quanh ta, lại còn có một số giác quan khác nữa hoạt động âm thầm ở phía hậu trường trong cuộc sống hàng ngày.

PN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 29 tháng 03 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Ẩm thực phiêu lưu ký (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ảo giác! (Truyện Ngắn) - Đào Thị Thanh Tuyền
  • vì sao nhạc bị cấm? (Phỏng Vấn) - Thanh Thư
  • chuyện người buôn heo (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • EU tròn 60 tuổi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • an sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Nhật dạy con: Kỳ công trả lại một đồng xu (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • PayPal bắt tay với Amazon (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Ấu thời, sướng và khổ (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Kháng sinh (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Nhà đông nhiều… đồng! (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Manh quần tấm áo (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Hoa Lan Còn Mọc Lại (Tản Mạn Tháng Ba) - Nguyễn Thị Huế Xưa
  • tổ chức thám tử Pinkerton (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • CANH NGHÊU GIÁ ĐẬU XANH (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Tin tức di trú và chiếu khán liên quan đến người Việt Nam
 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • trò chơi trẻ con Sài Gòn xưa (Tạp Bút) - Trang Nguyên
  • Phòng ngủ cho khách (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • người Xì ở Mỹ (Tạp Ghi) - Phạm Thành Châu
  • Gắn song sắt cửa sổ, cất patio có cần xin phép? (Bạn Có Biết) - Trịnh Kiều Phong
  • Vì em ngây thơ (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Mặt nạ dưỡng da (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Người thầy của tôi (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Samsung - từng bước thăng trầm (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • xách tay của Nàng (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Kurios chiếc hộp kỳ bí (Something Anything) - Ian Bui
  • cô gái Việt đại diện Hoa Kỳ tranh giải Miss Eco International 2017 (Phỏng Vấn) - Cẩm Tú
  • Chuyện Cá Tháng 4, thật giả khó phân! (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • mùa Xuân của người mù (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Tiết kiệm tiền chợ (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Người vô gia cư đổi đời nhờ được cắt tóc miễn phí (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • trang trí với thảm (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • kong skull island - Phim Mỹ quay tại Việt Nam (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Cơm cháy quân trường (Viết Với Trẻ) - Lyens
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ăn hiếp con nít!! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Trò chuyện với nhà văn Nguyễn Thị Thụy Vũ (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Châu Âu nhậu xả láng (Tạp Bút ) - Mạnh Kim
  • Thuốc ngừa ung thư ruột và da (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • 7 ‘thói xấu’ của những tay chụp amateur (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • người trả bill bí ẩn (Chuyện Vụ Án) - Nam Nhật
  • Cô gái Tây Nguyên & Ông Thủ Tướng (Sổ Tay Thường Dân)
  • Thời gian (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • tin thể thao (Thể Thao)
  • Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Hội Hoa Anh Đào Washington DC. (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Tài trợ mua ... (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE