Không chỉ có 5 giác quan

Ai cũng học biết từ lúc còn nhỏ rằng thân thể con người có 5 giác quan. Nhưng hẳn bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng chúng ta có nhiều giác quan hơn con số đó, đang hoạt động âm thầm ở phía sau ngũ quan.

Một thí dụ đơn giản: Khi ăn cơm, cả 5 giác quan đều hoạt động. Mắt thấy, mũi ngửi mùi đồ ăn trên đĩa, miệng cảm nhận hương vị và tai nghe tiếng nhai nhóp nhép. Tuy vậy, nếu không có những giác quan khác, cảm nghiệm của chúng ta khi ăn sẽ không được chính xác như vậy.

Sau đây chúng ta lần lượt đề cập tới:

Cân bằng (equilibrioception)

Giác quan về quân bình được thực hiện do hệ thống tiền đình (vestibular system) ở bên tai trong, cho ta phản hồi về vị trí đầu và sự chuyển động. Bên trong tai có ba ống hình bán nguyệt, mỗi cái đều chứa đầy chất lỏng. Đầu mỗi ống có chỗ phồng ra nâng đỡ một chuỗi những sợi lông mẫn cảm. Khi ta chuyển động đầu, chất lỏng cũng chuyển động theo, làm những sợi lông này cong lại và gởi tín hiệu về sự quay đầu đó cho óc biết. Lại còn có hai bộ phận gọi là sỏi thính giác (otoliths) ở mỗi bên đầu. Những bộ phận này chứa những lợi lông thụ cảm được đè nặng lên bằng các tinh thể calcium giúp cho biết chiều nào là chiều đứng.

Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng
Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng

Chỉ nguyên hành động ngồi vào bàn ăn và tác động đưa thức ăn vào miệng cũng phải dựa vào thụ cảm. Bạn không thể lúc nào cũng nhìn vào các bộ phận thân thể, vì thế vị trí của các khớp nối và trạng thái căng thẳng của các bắp thịt được liên tục đo lường, để cho bạn ngồi ăn uống mà không phải nhìn chăm chú vào những tác động đang thực hiện. Khi bạn nhoài thân người ra lấy thức ăn từ góc bàn bên kia, các thông tin giác quan được âm thầm thu góp từ các bộ phận đặc biệt ở tai trong để cho người bạn được cân bằng.

Khi thức ăn đã ở trong miệng, các bộ phận cảm biến cung cấp thông tin về nhiệt độ, và một tập hợp các dây thần kinh đặc biệt khác gọi là nociceptors mau chóng cảnh báo bạn nếu thức ăn trong miệng nguy hiểm vì nóng hoặc lạnh quá. Đồng thời, máu và các chất lỏng chung quanh hệ thần kinh trung ương được theo dõi để chắc là mức carbon dioxide và oxygen nằm ở giới hạn bình thường, và nhịp thở của bạn được điều chỉnh theo tình trạng đó.

Khi bao tử bắt đầu đầy, các sensors căng duỗi báo cho óc biết, để tắt đi tín hiệu bảo bạn tiếp tục ăn. Lúc thức ăn đã tiêu hóa phần nào bắt đầu chuyển tới ruột non, các sensors kích hoạt việc sản xuất ra một chất hormone để bật nút báo hiệu bạn đã no đủ. Các chất thải cũng được theo dõi chặt chẽ, và nhiều giờ sau bữa ăn đã kết thúc, các sensors sẽ báo cho bạn biết đến lúc phải thải ra ngoài.

Thế là, ngoài ngũ quan theo truyền thống mà chúng ta sử dụng có ý thức trong hầu hết các tác động với thế giới quanh ta, lại còn có một số giác quan khác nữa hoạt động âm thầm ở phía hậu trường trong cuộc sống hàng ngày.

PN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Nghệ thuật tốc độ (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Mai cua (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • Ván cờ với Trung Cộng (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Ngày tình yêu & tình ghét (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Global warning hiện tượng và tranh cãi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống ) - Angie Hồ Quang
  • Dạy dỗ con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Khúc ru biển chết (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Từ bích câu… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Những rắc rối chủ tiệm cần biết khi bao lương (Nails) - Tom Huỳnh, J.D.
  • Bệnh sốt (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Rể quý (Bên Lề Chính Trị) - Sĩ Nguyên
  • Chứng lơ đãng quá năng động (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ cát du (Thơ) - Sao Khuê
  • Thư hỏa tốc và đường dây thép (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Nem tai thính lá sung (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Thời hoàng kim cải lương Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giảm nợ hoặc xóa nợ student loan (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Đồ chơi cho trẻ (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Hãy nói yêu người (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Những bộ phận hay hư hỏng nhất (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Valentine (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Thu nhỏ lỗ chân lông (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Mafia (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Ông chè xanh ông xe ôm (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Những gam màu không sắc (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Giáo sư Lê Văn Khoa và ảnh nghệ thuật trừu tượng (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Không còn sẹo nữa? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Chẩn đoán bệnh cúm (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cách tiết kiệm tiền khách sạn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • The alamo (Phóng Sự) - Andy Nguyễn
  • Trust Contact từ Google (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Nightstand bàn nhỏ trong phòng ngủ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • La la land (Điện Ảnh) - Song Chi
  • Nhà văn Vũ Huy Quang (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Tưởng niệm Vũ Huy Quang (Thơ) - Thường Quán
  • Người cha (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • Cưới xong lên xe gắn máy đi chu du thế giới (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Dùng Smartphone cho Nhiếp Ảnh (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Chào mừng Đạo Luật Bánh Chưng/Bánh Tét (Tin Cộng Đồng) - Bản Tin Từ Văn Phòng TNS Janet Nguyễn (Garden Grove,CA)
  • Bản đồ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phương Nghị
  • Chồng người áo gấm! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Nhân sĩ với Cường Quyền & Bạo Lực (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Con tin (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Phỏng Vấn: Cứu trợ Thương Phế Binh Quả Phụ VNCH (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Taxi bay (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Cố bạn (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Biết điều (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE