Không chỉ có 5 giác quan

Ai cũng học biết từ lúc còn nhỏ rằng thân thể con người có 5 giác quan. Nhưng hẳn bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng chúng ta có nhiều giác quan hơn con số đó, đang hoạt động âm thầm ở phía sau ngũ quan.

Một thí dụ đơn giản: Khi ăn cơm, cả 5 giác quan đều hoạt động. Mắt thấy, mũi ngửi mùi đồ ăn trên đĩa, miệng cảm nhận hương vị và tai nghe tiếng nhai nhóp nhép. Tuy vậy, nếu không có những giác quan khác, cảm nghiệm của chúng ta khi ăn sẽ không được chính xác như vậy.

Sau đây chúng ta lần lượt đề cập tới:

Cân bằng (equilibrioception)

Giác quan về quân bình được thực hiện do hệ thống tiền đình (vestibular system) ở bên tai trong, cho ta phản hồi về vị trí đầu và sự chuyển động. Bên trong tai có ba ống hình bán nguyệt, mỗi cái đều chứa đầy chất lỏng. Đầu mỗi ống có chỗ phồng ra nâng đỡ một chuỗi những sợi lông mẫn cảm. Khi ta chuyển động đầu, chất lỏng cũng chuyển động theo, làm những sợi lông này cong lại và gởi tín hiệu về sự quay đầu đó cho óc biết. Lại còn có hai bộ phận gọi là sỏi thính giác (otoliths) ở mỗi bên đầu. Những bộ phận này chứa những lợi lông thụ cảm được đè nặng lên bằng các tinh thể calcium giúp cho biết chiều nào là chiều đứng.

Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng
Không có các bộ phận cảm nhận ở tai trong, ta sẽ thấy choáng váng liên miên và mất định hướng

Chỉ nguyên hành động ngồi vào bàn ăn và tác động đưa thức ăn vào miệng cũng phải dựa vào thụ cảm. Bạn không thể lúc nào cũng nhìn vào các bộ phận thân thể, vì thế vị trí của các khớp nối và trạng thái căng thẳng của các bắp thịt được liên tục đo lường, để cho bạn ngồi ăn uống mà không phải nhìn chăm chú vào những tác động đang thực hiện. Khi bạn nhoài thân người ra lấy thức ăn từ góc bàn bên kia, các thông tin giác quan được âm thầm thu góp từ các bộ phận đặc biệt ở tai trong để cho người bạn được cân bằng.

Khi thức ăn đã ở trong miệng, các bộ phận cảm biến cung cấp thông tin về nhiệt độ, và một tập hợp các dây thần kinh đặc biệt khác gọi là nociceptors mau chóng cảnh báo bạn nếu thức ăn trong miệng nguy hiểm vì nóng hoặc lạnh quá. Đồng thời, máu và các chất lỏng chung quanh hệ thần kinh trung ương được theo dõi để chắc là mức carbon dioxide và oxygen nằm ở giới hạn bình thường, và nhịp thở của bạn được điều chỉnh theo tình trạng đó.

Khi bao tử bắt đầu đầy, các sensors căng duỗi báo cho óc biết, để tắt đi tín hiệu bảo bạn tiếp tục ăn. Lúc thức ăn đã tiêu hóa phần nào bắt đầu chuyển tới ruột non, các sensors kích hoạt việc sản xuất ra một chất hormone để bật nút báo hiệu bạn đã no đủ. Các chất thải cũng được theo dõi chặt chẽ, và nhiều giờ sau bữa ăn đã kết thúc, các sensors sẽ báo cho bạn biết đến lúc phải thải ra ngoài.

Thế là, ngoài ngũ quan theo truyền thống mà chúng ta sử dụng có ý thức trong hầu hết các tác động với thế giới quanh ta, lại còn có một số giác quan khác nữa hoạt động âm thầm ở phía hậu trường trong cuộc sống hàng ngày.

PN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 24 tháng 08 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tommy Pham (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Động đất ở Virginia (Truyện Ngắn) - Phạm Thành Châu
  • - 10 đức tính thiết yếu trong văn hóa Tây phương (Kiến Thức Trẻ) - Tom Lickona
  • - Thời đại thu phí (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Kỳ thị và bạo động ở Hoa Kỳ (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • - Ứng xử với bạn bè (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Chọn địa điểm (Phong Thủy) - Bảo Sơn
  • - Hương vị anh đào (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Thống phong (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Chết mà vẫn… “sống mãi” (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cỏ cây biết ghi nhận? (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Chăm sóc sức khỏe cho trẻ em trước ngày tựu trường (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Thơ lưu hà (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cao cao hoàng thu phố (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • - Canh dưa hường giải nhiệt (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Chiếu khán Đầu Tư Trực Tiếp EB5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ thị nghè ngày xưa (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Vệ sinh lưới stove hood filter (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Bia hun khói Schelenkerla Rauchbier (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Có vẻ như kỹ năng của Google Home thua xa Amazon (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Hồ sơ bảo lãnh hôn phu/hôn thê đồng tính (Hỏi Đáp Visa) - Huy Tôn
  • - Hai hình ảnh hai xã hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Cư xử với gia đình nhà chồng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Giấc mơ của biển (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Một tầm nhìn xa cho mỹ thuật Việt Nam (Tùy Bút) - Trịnh Cung
  • - “Chữ” trong văn chương Mai Thảo (Tản Mạn) - Trần Doãn Nho
  • - Vetement thời trang phá mùa (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Đinh Tiến Đạo họa sĩ tranh tường (Sắc Màu Cuộc Sống) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sở cảnh sát & bạo hành gia đình (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Khí công hoàng hạc và Y-Võ-Nhạc (Tạp Ghi) - Hoa Duyên
  • - Bão Thép trích đoạn bút ký chiến trường (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Phần mềm báo vỏ xe bị xì hơi (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Quán cà phê Donald Trump tại Bangladesh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Tiết kiệm đại học phí (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Châu Âu, đau đầu chuyện Hồi giáo (Tạp Ghi) - Di Nguyen
  • - Sơn sàn xi măng (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Logan lucky (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Nhạc mẫu và hiền tế?! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Đọc văn Đỗ Trung Quân (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Trính tã (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Trong, đục ao nhà (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Làm thế nào để chọn ảnh trắng đen (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Queen lớn hơn cả Beatles? (Something And Anything) - Ian Bui
  • - Tuổi thơ trâu lá mít (Tạp Ghi)
  • - Chú sáu vespa & bà Đàm Bích Thủy (Sổ Tay Thường Dân)
  • - Bồn tắm bị nghẹt, máy rửa chén bị xì nước (Bạn Có Biết)
  • - Tưởng (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Đua xe trên biển (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Con trai Tổng thống (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY