Khỏa thân trong văn hóa thế giới

Trong nghệ thuật, văn chương, phim ảnh và thậm chí thể thao, đâu cũng có bóng dáng khỏa thân. Khỏa thân thời nay còn là hình thức phản kháng. Khỏa thân đã tồn tại trong chiều dài văn hóa thế giới như thế nào?

Khỏa thân trong các nền văn hóa

Tại một số nền văn hóa săn bắn, khỏa thân là biểu hiện bình thường của sinh hoạt. Người ta có thể thấy văn hóa khỏa thân hoặc gần như khỏa thân còn tồn tại nhiều nơi thuộc Lục địa đen. Nhiều cộng đồng da đỏ Mỹ từng và hiện tiếp tục vui vẻ sống khỏa thân. Dân Chumash tại Nam California chẳng hạn, đàn ông thường khỏa thân trong khi đàn bà để mình trần. Kênh truyền hình khoa học Discovery từng thực hiện nhiều phóng sự về một số bộ lạc New Guinea, nơi đàn ông chỉ che bằng “cái rọ” và đàn bà vẫn “phơi phới” ngực trần mát mẻ mùa xuân. Ở một giai đoạn tại vài khu vực Hy Lạp như Minoa, Sparta và Olympus, khỏa thân ít nhiều được chấp nhận.

anatomie 01

Ngày 24-9-2014, nhóm nữ quyền nổi tiếng Femen tổ chức biểu tình phản đối lực lượng khủng bố ISIS trước Khải hoàn môn-Paris NGUỒN TWITTER.COM

Ðầu thế kỷ 20, việc phái nam để ngực trần được xem là vô văn hóa ở một số nước phương Tây. Thời Victoria, khỏa thân công cộng là hành động không thể chấp nhận. Thậm chí một số vật dụng gợi liên tưởng xa xôi cũng buộc phải che kín. Người ta tin rằng sẽ rất khiếm nhã khi không phủ vải che chân bàn ăn hoặc thậm chí chân đàn dương cầm. Hơn nữa, ngoài bãi biển, khu vực đàn ông-đàn bà cũng riêng biệt. Do đó, phụ nữ thời Victoria kín như bưng, trừ cái cổ áo khoét sâu và bộ ngực ngồn ngộn khiêu khích nghẹt thở được đội lên bằng chiếc nịt ngực thắt chặt. Tất nhiên, sự nghiêm khắc của văn hóa Victoria không thể so với quy luật khắc nghiệt Hồi giáo.

Thời Hy Lạp cổ, khỏa thân công khai như tại nhà tắm công cộng hoặc ngoài đấu trường là hình ảnh phổ biến. Ðặc biệt trong thể thao, xứ sở khai sinh Olympic từng có những đấu trường mà vận động viên nam trần như nhộng (không phải tự nhiên mà Hy Lạp cổ đại có lúc cấm phụ nữ vào vận động trường). Có nhiều bằng chứng: trên tranh vẽ hoặc tượng điêu khắc. Trong thực tế, từ gymnasium (thể dục) có nguồn gốc từ chữ Hy Lạp gymnos có nghĩa “khỏa thân”. Bích chương Thế vận hội Stockholm 1912 đã nhắc lại “truyền thống” trên bằng hình vẽ các vận động viên nam khỏa thân.

Và bích chương Thế vận hội 1920-1924-1942-1948 cũng có hình nam vận động viên khỏa thân. Không khí thể thao “mát mẻ” ngày nay thỉnh thoảng xuất hiện vài nơi trong vài trường hợp cá biệt. Stephen Gough từng gây chú ý thế giới khi thực hiện chuyến đi bộ từ đầu này đến đầu kia nước Anh vào năm 2003-2004 và trên mình chỉ mang đôi giày (Gough bị bắt nhiều lần với hai đợt xộ khám tổng cộng 5 tháng). Tháng 6-2014, hơn 1,000 người đã tham gia chương trình World Naked Bike Ride với hành trình qua 24 thành phố Bắc Mỹ bằng xe gắn máy và tất nhiên họ chẳng mặc gì (nhằm gây chú ý, trong một chiến dịch phản đối sự lệ thuộc nhiên liệu hóa thạch gây ô nhiễm môi trường).

Khỏa thân phản kháng nhằm gây quan tâm dư luận, từng được giáo phái Doukhobors (hiện có 40,000 thành viên ở Canada và khoảng 30,000 ở Nga) sử dụng đầu thế kỷ 20, vẫn thường xuyên xuất hiện ngày nay, với những chiến dịch phản kháng mang tính thời sự, bằng các slogan chơi chữ chẳng hạn “Disrobe for disarmament” (Cởi váy để giải giáp vũ khí hạt nhân), “Nudes, not nukes!” (Khỏa thân, không phải hạt nhân), “Naked For Peace” (Khỏa thân vì hòa bình), “Dare 2 Bare 4 Freedom + Peace” (Dám khỏa thân vì tự do và hòa bình), “I’d rather go naked than wear fur!” (Tôi thà khỏa thân còn hơn mặc đồ lông thú)…

Khỏa thân trong nghệ thuật

Trong nghệ thuật, phương Tây bắt đầu quen dần việc trưng bày tác phẩm khỏa thân nơi công cộng vào thế kỷ 19, đặc biệt với làn sóng tiên phong từ những Jean Léon Gérôme hoặc Auguste Rodin. Pablo Picasso cũng từng thực hiện tác phẩm Nude in an Armchair (1929) miêu tả hình ảnh biến dạng một phụ nữ với cái miệng há hốc và nhe răng đe dọa (Picasso đổ vỡ hôn nhân trong giai đoạn này và hình ảnh người đàn bà ghê sợ kia có lẽ là cô vợ cũ Olga Koklova). Trong số họa sĩ vẽ khỏa thân nổi tiếng nhất hiện nay, phải nhắc đến Tom Wesselmann (Mỹ), một trong những gương mặt hàng đầu trong xu hướng Pop Art.

Từ năm 1961, Wesselmann đã bắt đầu vẽ loạt ảnh mà ông đặt tên là Great American Nude với những nét cọ mạnh, dứt khoát và táo bạo (mà giới bình luận cho rằng ông ảnh hưởng từ họa sĩ Pháp Henri Matisse). Từ hội họa, khỏa thân bắt đầu lấn sang nhiếp ảnh. Trong văn học, khỏa thân có lúc được miêu tả như là khuynh hướng của chủ nghĩa tự nhiên, đề cao cái đẹp hoàn mỹ của cơ thể phái nữ; tính đơn giản; hoặc thậm chí tính trẻ thơ… Người ta có thể thấy chủ nghĩa tự nhiên trong văn học xuất hiện ở tác phẩm The Gods Themselves (1969) của cây bút khoa học viễn tưởng Isaac Asimov.

anatomie 01

Anatomie de L’enfer – một trong những phim nóng của điện ảnh châu Âu NGUỒN MOVIESPIX.COM

Trước đó, trong Men Like Gods (1923), H. G. Wells từng trình bày một thứ triết lý về nhân loại, “trong một chiều kích phát triển lên tầm mức của cái đẹp, thông minh, tính hòa đồng cũng như hòa bình, mà trong đó sự khỏa thân gần như hoàn toàn đại diện cho lý tưởng của một cuộc đời hoàn hảo”. Trong vài tiểu thuyết, chẳng hạn Stranger in a Strange Land (1961), Robert Heinlein cho rằng khỏa thân là biểu tượng của một dạng thức sống khác, như một hình thức phản kháng chống lại truyền thống, một biểu hiện của tự do thoát khỏi ràng buộc. Và trong Paradision (2004), Christian von Kamp đã miêu tả toàn bộ một nền văn minh sinh hoạt khỏa thân…

Tại Mỹ, người ta từng cấm khỏa thân trong điện ảnh (tất nhiên ở đây không đề cập sản phẩm văn hóa khiêu dâm) cho đến khoảng thập niên 1960. Trong khi đó, đồng nghiệp Pháp-Ý liên tục dựng cảnh khỏa thân trên màn bạc. Khuynh hướng điện ảnh “nóng” của châu Âu (xét ở tỉ lệ phim) trong thực tế luôn nhỉnh hơn Mỹ. Liên hoan phim Cannes luôn gây nhộn nhạo với các phim nóng. Một trong những phim từng được nói nhiều là Anatomie de L’enfer của đạo diễn Pháp Catherine Breillat, người lâu nay nổi tiếng đình đám với phim đề tài tình dục (bích chương quảng cáo Anatomie de L’enfer chụp phần ngực cô đào Pháp Amira Casar và vai nam chính trong phim lại là diễn viên phim khiêu dâm Rocco Siffredi!).

Cách đây vài thập niên, Louis Malle và Bernardo Bertolucci cũng từng dội bom lên màn bạc với những đột phá về phim tình dục (một trong những phim kinh điển của Bertoluccilà Last Tango in Paris)… Trong âm nhạc, các bìa đĩa khỏa thân của Jimi Hendrix, John Lennon-Yoko Ono, Blind Faith hoặc Jane’s Addiction một thời gây tranh cãi đã dường như chưa ăn thua gì so với một số pha trình diễn khỏa thân trên sân khấu của các nhóm rock Rage Against the Machine, Green Day, The Jesus Lizard hoặc Red Hot Chilli Peppers vào thập niên 1990. Cần nói thêm, đại hội nhạc trẻ Woodstock 1969 từng là ngày hội của khỏa thân (trong số khán giả tham gia).

Cuối cùng, một trong những hình thức ít nhiều mang tính văn hóa là chủ nghĩa tự nhiên. Khỏa thân trong mắt chủ nghĩa tự nhiên không thô tục và kích dục. Họ thích cảm giác được trở về thiên nhiên như thời đồ đá! Tắm khỏa thân được chấp nhận tại một số bãi biển ở hầu hết châu Âu, dù việc “khoe khoang” bị cấm vài nơi cụ thể. Ở Mỹ, tắm khỏa thân phổ biến ở Nam Miami (Florida). Và dân “chủ nghĩa tự nhiên” còn lập hội. Câu lạc bộ nổi tiếng và có truyền thống lâu đời nhất là Freilichtpark (Công viên không đèn), được thành lập gần Hamburg năm 1903. Phong trào chủ nghĩa tự nhiên bùng nổ mạnh ở Ðức vào thập niên 1920 nhưng sau đó bị Ðức quốc xã đè bẹp. Tại Mỹ, câu lạc bộ khỏa thân xuất hiện lần đầu tiên vào thập niên 1930…

anatomie 01

Ảnh khỏa thân nghệ thuật NGUỒN PINTEREST.COM

MK

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE