Huyền thoại dòng sông chảy ngược

Từ bao đời nay, đồng bào các dân tộc thiểu số sống bên dòng Đắk Bla vẫn còn lưu truyền những huyền thoại, truyền thuyết nhằm giải thích cho hiện tượng chảy ngược, nước màu đỏ thẫm của dòng sông này

Sông Đắk Bla tại tỉnh Kon Tum chảy theo hướng Đông – Tây, ngược lại so với những con sông khác của nước ta. Đắk Bla không chỉ tạo cho dòng sông này nét riêng độc đáo mà còn trở thành biểu tượng của tỉnh Kon Tum

Chuyện tình trắc trở

Trong tác phẩm “Rừng người thượng” (xuất bản lần đầu năm 1912), tác giả người Pháp Henri Maitre viết: Từ cửa sông Pekey, sông Bla (tức Đắk Bla hay Đắk Blăh) bắt đầu vào bình nguyên Reungao và uốn lượn quanh co thất thường, vẫn còn một đoạn vướng các thác ghềnh và bị kẹp giữa những ngọn đồi cuối cùng cao 100-200m… Tại chỗ gặp sông Meteung, Đắk Bla đột ngột đổi hướng và chảy về hướng Tây, càng quanh co hơn.

Người dân bên dòng Đắk Bla còn lưu giữ truyền thuyết để giải thích cho hiện tượng dòng sông chảy ngược này. Theo nhà văn Tạ Văn Sỹ, người được xem là “từ điển sống” về Kon Tum, thuở xa xưa, Đắk Bla cũng chảy theo hướng Tây – Đông như bao nhiêu dòng sông khác. Đến khi chiến tranh giữa các bộ tộc nổ ra khắp các xứ Tây Nguyên, những buôn làng, bộ tộc thường đánh phá, cướp bóc, giết hại lẫn nhau.

dongsong chaynguoc 01

Bên hữu ngạn thượng lưu sông Đắk Bla có một ngôi làng người J’rai, bên tả ngạn phía hạ lưu có làng người Bahna. Hai ngôi làng này thường xuyên xảy ra đánh nhau, có mối thù không đội trời chung. Vượt qua mối thù, một chàng trai người J’rai và một cô gái người Bahna ở 2 làng lại đem lòng yêu thương nhau say đắm.

Biết là cuộc tình này sẽ không được 2 làng chấp nhận, chàng trai và cô gái cùng hẹn vào một đêm trăng sáng ra bờ Đắk Bla phía làng mình đâm vào cổ tự sát rồi nhào xuống sông để được chết bên nhau. Họ muốn dùng cái chết của mình để hòa giải cho người dân 2 làng.

Đúng ngày chàng trai đâm vào cổ rồi nhào xuống sông, dòng máu chàng xuôi theo dòng nước về phía hạ nguồn tìm đến bờ sông nơi làng cô gái. Dòng máu của cô gái ngược dòng sông tìm về phía làng của chàng trai. Khi cả 2 dòng máu gặp nhau ở giữa sông thì dường như tuân theo luật tục mẫu hệ của người J’rai, máu chàng trai theo máu cô gái chảy ngược về phía làng mình. Máu 2 người hòa vào nước làm đỏ cả dòng sông và kéo luôn dòng nước trôi ngược lại. Từ đó, dòng sông chảy ngược về phía Tây, đồng thời màu nước chuyển sang đỏ thẫm chứ không xanh như trước nữa

Cái chết của đôi trai gái chung tình, sắt son không chỉ làm cho người dân 2 làng J’rai và Bahna tỉnh ngộ. Sự hy sinh của họ đã giúp những ngôi làng xung quanh không còn thù hằn, đánh cướp nhau như trước nữa mà trở nên hòa hiếu, thân thiện.

“Thông thường, trong những chuyện tình yêu trai gái, bao giờ thiên hạ cũng dành cho họ niềm vui và hạnh phúc. Thế nhưng, xung quanh con sông chảy ngược này lại là những chuyện tình trắc trở, buồn đau” – nhà văn Tạ Văn Sỹ nhận xét.

Lời nguyền mùa nước lũ

Theo tiếng của người Bahna, trong chữ Đắk Blăh, Đắk tức là nguồn nước, sông suối; Blăh là hung dữ, cuồng nộ… Do vậy mà Đắk Bla còn được coi là “con sông hung hãn”. Người Bahna ở Tây Nguyên còn lưu giữ câu chuyện về sự hung dữ của dòng sông này.

Theo truyền thuyết của người Bahna, thuở xưa, sông Đắk Bla êm đềm, hiền hòa. Trong một ngôi làng bên bờ sông có một đôi vợ chồng trẻ. Họ đã lấy nhau lâu ngày nhưng mãi vẫn không có con. Chính vì vậy mà người chồng trốn vợ, lén lút đi ngoại tình với người đàn bà khác mong kiếm đứa con.

Đến khi biết được, người vợ trong lòng đầy ghen tức, uất hận. Trách người chồng phụ bạc, buồn tủi cho số phận của mình nên người vợ quyết định tìm tới cái chết. Vào một đêm trăng sáng đầu mùa mưa, người vợ chèo thuyền độc mộc ra giữa dòng sông rồi buông một lời nguyền: “Sau khi tôi chết, xin sông hãy mang xác tôi về nơi xa biệt. Và trên dòng nước, mỗi năm phải có đàn ông chết đuối để trả thù cho mối hận tình này!”. Nói rồi người vợ gieo mình xuống nước tự tử.

Sau cái chết của vợ, người chồng không còn đi ngoại tình nữa mà tỏ ra ăn năn hối hận. Mỗi ngày, chàng ta không thôi dằn vặt bản thân và thương nhớ người vợ. Tròn một năm sau ngày người vợ tự vẫn, cũng vào một đêm trăng sáng đầu mùa nước lũ, người chồng đi bắt cá trên sông. Hôm đó, màn sương đêm phủ đầy mặt nước, được ánh trăng chiếu vào càng trở nên huyền ảo.

Trong khoảnh khắc ấy, người chồng đang bắt cá thấy hình ảnh vợ mình chập chờn theo sóng nước. Đôi mắt nàng nhìn chàng ta như tiếc nuối, oán trách. Thấy vậy, người chồng vung mái chèo cho thuyền lao theo để tạ lỗi cùng vợ, mong chuộc lại lỗi lầm đã gây ra. Tuy nhiên, chàng ta càng chèo nhanh bao nhiêu thì hình bóng người vợ càng khuất xa. Đột nhiên, con thuyền đâm mạnh vào hòn đá lộ thiên rồi lật úp. Người chồng tử nạn và trở thành người đàn ông đầu tiên ứng vào lời nguyền của người vợ trước đó đúng một năm.

Cũng từ đó, Đắk Bla trở nên hung hãn. Cứ vào mùa mưa lũ, nước từ thượng nguồn đổ về khiến dòng sông lúc nào cũng cuồn cuộn sóng gió. Thỉnh thoảng, người ta lại nghe tin về một vài người chết vì đi đánh cá, vớt gỗ khi dòng lũ tràn về hoặc tìm đến sông để tự tử…

dongsong chaynguoc 01

Sự tích cây đôi

Bên dòng Đắk Bla, người dân bao đời đã gắn bó với hình ảnh quen thuộc của 2 cây tơ-đáp và cây si chung 1 gốc mọc bên bờ dòng sông ở cửa ngõ vào TP Kon Tum. Địa danh “cây đôi” với người Kon Tum không ai không biết.

Sự tích cây đôi được người dân địa phương lưu truyền lại rằng thuở còn chiến tranh triền miên giữa các bộ tộc, bên tả ngạn và hữu ngạn sông Đắk Bla có 2 bộ tộc sinh sống với những mối thù dai dẳng. Bất chấp mối thù của 2 bộ tộc, người con trai của ngôi làng bên tả ngạn và cô gái bên làng hữu ngạn vẫn yêu nhau say đắm. Khi biết chuyện, dân làng hai bên đã nghiêm cấm 2 người tiếp tục trao tình cảm cho nhau. Nếu họ còn tiếp tục sẽ bị giết chết hoặc đuổi ra khỏi làng. Khi ấy, bị đuổi ra khỏi làng là điều ô nhục còn đau đớn hơn cái chết.

Một năm, mùa Ning-Nơng (mùa nghỉ ngơi, tổ chức các lễ hội cổ truyền, thường vào cuối năm) đến, tất cả già trẻ, gái trai các buôn làng dập dìu trong tiếng cồng chiêng, chìm đắm trong men say rượu ghè, ngả nghiêng trong vòng xoang bất tận. Vào một đêm trăng sáng, gió rét như cắt da cắt thịt, chàng trai buông ống hút rượu cần, lén chèo thuyền sang bên kia sông Đắk Bla tìm gặp người yêu. Cô gái cũng âm thầm bỏ điệu xoang tìm đến bên bờ sông để gặp người trong mộng.

Trong cái lạnh của mùa Ning-Nơng, trời đêm sương núi bao phủ, đôi trai gái ôm chặt lấy nhau khóc thương cho duyên phận trớ trêu của mình. Cứ như vậy đến khi trời mờ sáng thì cả 2 hồn lìa khỏi xác. Thi thể 2 người biến thành một cây đôi đứng lặng bên dòng sông Đắk Bla, như để dõi theo cuộc sống của 2 bộ tộc đã trở nên thuận hòa sau cái chết của đôi trai gái.

Nhà văn Tạ Văn Sỹ từng viết: Hằng năm, khi vụ mùa thu hoạch đã xong, các buôn làng vào lễ hội Ning-Nơng ăn mừng lúa mới thì cây đôi cũng đến mùa bung nở những chum hoa tơ-đáp đỏ thắm trên cao, phản chiếu ánh sáng hồng xuống tàn lá xanh um mướt mát của tán si bên dưới, tạo cho TP Kon Tum một cảnh đẹp đơn sơ mà độc đáo.

Thế nhưng, vào năm 2012, người dân Kon Tum không khỏi xót xa khi chính quyền cho chặt một phần cây tơ-đáp, để lại tán si thấp lè tè. Không lâu sau đó, cây si cũng ủ rũ rồi chết dần…

Đặc biệt nhất Tây Nguyên

Sông Đắk Bla dài 139 km, bắt nguồn từ chân núi Ngọc Linh ở huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum, xuôi theo hướng Tây – Đông như bao con sông khác tại Việt Nam. Thế nhưng, đến đoạn qua huyện Kon Rẫy, dòng sông này lại bẻ về hướng Bắc – Nam và khi tới đoạn qua TP Kon Tum thì chảy theo hướng Đông – Tây.

Chính nhờ dòng sông này mà Kon Tum trở nên đặc biệt hơn vì là địa phương duy nhất trong 5 tỉnh Tây Nguyên có sông chảy ngược qua lòng thành phố.

(Người Lao Động.online)

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE