Học tiếng Việt nhanh bằng Âm Vị Học

Trong một buổi văn nghệ tất niên do các em thiếu nhi thuộc lớp dạy tiếng Việt thí điểm của Viện Việt Học trình diễn. Một bé trai khoảng 7 hay 8 tuổi lên sân khấu đọc cho khán thính giả nghe một bài thơ có vần điệu, rất dài một cách trôi chảy. Điều đáng ngạc nhiên là em chỉ mới học ở lớp tiếng Việt thực nghiệm này trong 6 tuần,  mỗi tuần 2 tiếng đồng hồ vào ngày Thứ Bảy.

Trong quá trình học, em bé này học tất cả 12 tiếng. Em có thể đọc thông thạo tiếng Việt, đúng dấu giọng mà không cần hiểu nghĩa một bài văn, bài thơ hay bài báo. Chuyện này làm mọi người sững sờ. Riêng tôi, trong lòng dấy lên một cảm xúc khó tả, vừa ngạc nhiên vừa vui sướng. Tôi nghĩ em bé ấy thật thông minh. Tôi từng có kinh nghiệm dạy trẻ học tiếng Việt, tôi biết, để các em đọc thông thạo tiếng Việt như vậy, các em cần một thời gian dài hơn nhiều, nhất là các em sống ở Mỹ hay hải ngoại mà Anh ngữ hay phương ngữ là sinh ngữ chính.

Sau buổi tiệc, tôi có tiếp xúc với ban giám hiệu của Viện Việt Học để tìm hiểu thêm hầu sáng tỏ thắc mắc của mình. Tôi khám phá ra đây không phải là việc đơn thuần. Cũng không tại em bé này thông minh hay là một nhân tài xuất chúng nổi trội mà em được giảng dạy Việt Ngữ theo phương pháp mới “Âm Vị Học tiếng Việt”.

Nguyên do có sự giảng dạy trẻ theo phương pháp “Âm vị học” là vì Giáo sư Trần Ngọc Ninh của Viện Việt Học thấy rằng dạy trẻ nhỏ theo phong cách cổ xưa không còn hợp thời và thiếu khoa học. Tất cả phải được đánh giá lại dựa trên những hiểu biết đương thời, theo tâm lý trẻ nhỏ, kể cả đường lối sư phạm. Ngày nay chúng ta đã bước sang thời đại tin học, chúng ta cần có một phương pháp đánh vần và giảng dạy mới trong đó tính nhân bản dành cho trẻ nhỏ là trọng tâm. Có như vậy mới đáp ứng được những nhu cầu và đòi hỏi hiện đại. Ông thấy rõ các em nhỏ khi học tiếng Anh chúng quen thuộc với phép giảng dạy tiếng Anh bằng Âm Vị Học (Phonology) ở trường lớp, nên nếu dạy các em theo một phương cách mới bằng Âm Vị Học tiếng Việt nương theo Âm Vị Học tiếng Anh, chắc chắn các em sẽ học dễ và nhanh hơn. Hơn thế nữa, các thanh thiếu niên ngoại quốc chưa từng học nói và viết tiếng Việt khi áp dụng phương pháp này, sẽ đạt được tiến bộ còn nhanh hơn các em thiếu nhi. Họ chỉ cần dựa theo cách phát âm có sẵn đã học tại trường văn hóa và nhận ngay ra cách phát âm trong tiếng Việt của chúng ta.

Giáo sư chủ trương tích cực đẩy mạnh phương pháp Âm Vị Học và áp dụng một cách triệt để. Ông phân tích rõ ưu và khuyết điểm của việc sử dụng. Qua quá trình làm việc với GS Trần Ngọc Ninh và một số học giả khác cùng những tài liệu mà Viện Việt Học có được, Viện thấy được hiệu quả của việc dùng Âm Vị Học nên đã mở ra một chương trình thí điểm Việt ngữ 3 năm. Ðây là một thử nghiệm đầu tiên rất quan trọng, vì qua 3 năm hoạt động với nhiều công sức, nỗ lực, nó mang lại sự thành công ngoài mức mong đợi. Viện đã mang kinh nghiệm này phổ biến và chia sẻ ở các trung tâm Việt Ngữ ở những tiểu bang khác như Washington DC, Minessota, Texas…v..v…

Giáo sư Nguyễn Minh Lân là một trong các vị giảng dạy tại Viện cho biết:

Vấn đề học đọc và viết tiếng Việt cho hiện tại và tương lai rất quan trọng. Phương pháp giảng dạy cũ có tính cách từ chương và hầu như mình “tra tấn” các em. Chúng tỏ rõ không thích lối dạy này. Thí dụ như khi mình đọc chữ “thuận” của chữ “thuận tiện” hay “thuận nghịch” chẳng hạn. Khi xưa, ta phải học chữ a, ă, â, uâu rồi ân. Tất cả những chuyện phức tạp đó rất khó cho các em nhận biết và học ngay được vì đối với các em sinh ngữ dùng hàng ngày không phải là tiếng Việt.

am-vi-hoc1
Ông Nguyễn Minh Lân. Hình: Nguyên Huy/Người Việt

Trong khi trên thế giới, Âm Vị Học (phonology) được áp dụng ở các quốc gia tiên tiến ngày nay. Tuy lối áp dụng của mỗi quốc gia có những đặc tính khác và cách phát âm riêng nhưng nguyên tắc chung vẫn là cách phát âm từ thanh quản đi lên miệng, môi, lưỡi của một người. Âm Vị Học Việt Nam cũng có cách phát âm riêng theo được tiếng nói của người Việt và ghi ra được bằng chữ alfabet.

Ngày xưa khi chúng ta học a,b,c mình phát âm là a, bê, xê. Vô tình mình đọc và phát âm không đúng với tiếng Việt của mình mà mình đọc theo lối phát âm của người Bồ Ðào Nha hay người Pháp. Với chữ a,e, ê thì đúng với lối phát âm của Người Việt Nam nhưng với chữ thì âm này không phải âm của Việt Nam. Có khi mình phát âm là bờ, cũng không phải âm Việt Nam. Âm tạm đúng phải đọc b. Hay chữ ca trong ca hát, mình sẽ đánh vần là xê a ka, nếu đánh vần đúng phải là xê a xa theo âm tiếng Pháp như Cinéma. Chúng ta theo thói quen mà đọc như vậy rồi chứ nếu theo như âm đọc của chữ ca chúng ta phải viết và đánh vần như kờ a ka và viết là ka hát thay vì ca hát.

Lúc trước khi học chữ Việt chúng ta học a, ă, â, e, ê, i. Lợi điểm trong cách phát âm của Âm Vị Học là các em được học về nguyên âm (những âm chính) trước sau đó mới đến phụ âm. Như a, e, i, u được dạy trước  và t, b, c sẽ dạy sau. Các nguyên âm, ă, â cũng được dạy sau vì các nguyên âm này luôn luôn có phụ âm đứng sau như ăn, ấm nhưng nhóm nguyên âm này không bao giờ có phụ âm đứng trước, nếu có thì chúng phải có dấu trên đầu hay có phụ âm đứng sau như tắt hay cấm. Lối dạy cũ thiếu sự phân loại nên các em dễ lẫn lộn. Chúng ta gọi vần ngược tức nguyên âm trước phụ âm sau, vần xuôi tức phụ âm trước nguyên âm sau. Thí dụ như chữ ta là vần xuôi và an là vần ngược. Tuy nhiên khi gọi như thế, cách gọi này gọi theo chỉ dấu chứ không theo âm. Viện Việt Học đặt lại lối gọi là vần thông và vần chặn. Như khi phát âm chữ ta, âm đi thông không bị chặn, còn chữ an thì âm bị chặn không vang ra nữa.

Với hai nguyên âm đặc biệt ă â, muốn học hai chữ này phải học vần chặn của chữ a an hay am trước rồi mới học ănân. Khi đó các em đã quen thuộc với vần chặn mà bắt qua học ă â dễ hơn. Khi học theo phương cách học xưa của a, ă, â, chúng ta không biết đến vai trò đặc biệt của nguyên âm ăâ ra sao. Phương cách mới giúp các em biết được những phụ âm nào đứng trước nguyên âm và những nguyên âm nào cần phụ âm đứng sau. Do đó khi chúng ta học đánh vần chữ ba, theo cách cũ chúng ta sẽ đọc bờ a ba, nhưng theo Âm Vị Học VN thì ta đọc nguyên âm trước a rồi ba. Hoặc khi học chữ thuận, ta sẽ chia chữ thuận ra làm hai phần vần thông là thu và vần chặn là ận. Các em đã học Âm Vị Học tiếng Anh quen rồi sẽ kết hợp thuận thành thuận. Yếu tố dễ dàng và quen thuộc sẽ dẫn tới việc thích thú khi học. Một khi các em thích học tiếng Việt thì việc học không còn là vấn đề đối với các em.

am-vi-hoc
Cô Thuy Minh Hồng tại một lớp dạy tiếng Việt theo Âm Vị Học tại TTVN Đắc Lộ, West Covina. Hình: Viện Việt-Học

Khi hỏi tới việc dùng Âm Vị Học vào việc học viết có hiệu quả hơn lối cũ không thì ông Lân cho biết thêm:

Lợi điểm thấy rõ là các em bỏ dấu rất đúng. Chúng ta thường bỏ dấu theo lối đối xứng là bỏ theo thẩm mỹ. Thí dụ như chữ của, dấu hỏi sẽ bỏ ở giữa trên chữ u, nhưng bỏ dấu như vậy khi đánh vần sẽ ra củ..a không đúng ngữ âm tiếng Việt. Theo Âm Vị Học thì Viện dạy các em bỏ dấu theo âm đọc. Nghĩa là các em sẽ bỏ dấu trên chữ a cuối: cuả. Chúng ta sẽ thấy lối viết bỏ dấu này lạ mắt đối với lối viết bình thường. Chắc chắn sẽ có người bị dị ứng nhưng viết như thế mới đúng và hợp theo với cách phát âm của tiếng Việt.

Trên phương diện ngữ học hỗ tương, nếu các em thiếu nhi trong nước được giảng dạy tiếng Việt bằng phương pháp Âm Vị Học tiếng Việt, khi các em học tiếng Anh, chắc chắn các em sẽ nhanh chóng quen thuộc với phương pháp Âm Vị Học tiếng Anh và sẽ học mau, hiểu nhanh, phát âm  đúng tiếng Anh hơn.

Trong tinh thần nghiên cứu tinh hoa văn hóa bao gồm học thuật và nghệ thuật, khi thành công Viện Việt Học rất muốn chia sẻ sâu xa những tìm tòi có được cùng cộng đồng. Nếu bạn đọc hay các trung tâm Việt Ngữ cần hiểu biết thêm về phương pháp giảng dạy tiếng Việt nhanh và dễ bằng Âm Vị Học, có thể liên lạc trực tiếp với Viện Việt Học. Nếu hoàn cảnh cho phép Viện có thể phái người tới từng địa phương để chỉ dẫn thêm nếu được yêu cầu.

Xin liên lạc:

 Giáo Sư Nguyễn Minh Lân

hay Viện Việt Học ,

P.O. Box 11900  Westminster, CA 92685-1900.

Ðiện thoại: 714-775-2050,

Email:  [email protected]

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 24 tháng 05 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Những lực sĩ giàu nhất (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Gãy cọ (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • - Ba ngành học góp phần thay đổi thế giới (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Bản năng nguy hiểm (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Chuyến công du đầu tiên (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Cha và con trai nhỏ Làm chung, chơi chung (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Tiếng ve khơi dậy… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Tấm lòng lớn đối với thương binh (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • - Táo bón (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Người đẹp nhờ lụa (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Về insulin (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Ly dị vì em thương anh (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • - Tiếng ve mùa cũ (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • - Gỏi bưởi (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Chương trình EB-5 gia hạn đến ngày 30/9/2017 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Quà vặt Sài Gòn ngày trước (Tạp Bút ) - Trang Nguyên
  • - Giữ cho xe hơi luôn sạch (Tạp Ghi) - Hoàng Hương
  • - Cochinita Pibil - Heo sữa thui (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Sau Kaby Lake đến Cannonlake, và ryzen (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Những điều không nên hỏi tiếp viên hàng không (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Ngày của mẹ (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Đánh má hồng cho từng khuôn mặt (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Những chàng trai của Hỏa tinh (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Người do thái (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • - Tình Chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • - Nguyễn văn tuyên (Tạp Ghi) - Thanh Thư
  • - Giày dép Xuân/Hè 2017 (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Một vòng chợ đêm houston (Ký Sự ) - Trần Mộng Tú
  • - Đám tang xưa, đám tang nay (Tạp Ghi) - Hỷ Long
  • - Tình Yêu và Hoàng Tộc (Tảm Mạn) - Trần Mộng Tú
  • - Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Những cách tiết kiệm tiền (Tạp Ghi) - Quỳnh Như
  • - Phòng tắm nhỏ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Kỹ thuật mới áp dụng trong giải phẩu ung thư (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Đảo Bình Ba bây giờ (Phóng Sự) - Thanh Tú
  • - Bị cảnh sát chặn đường vì bố con không giống nhau (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Thì tương lai của kết hôn (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Hữu Loan người đi bộ ngược chiều (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Về duy thanh (Tùy Bút) - Trịnh Cung
  • - Nikon D3400 - một DSLR $397 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Nửa trái dưa hấu (Trang Bạn Đọc) - Mai Trà
  • - Đám cưới xưa, đám cưới nay (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Hồ Chí Minh & lời ai điếu (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Tin thể thao (Thể Thao) -
  • - Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Mắt nào đẹp? (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Phẫu thuật đôi (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Ngày này trong lịch sử (Thế Giới)
  • - Đồ rẻ (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE