Học được gì ở Mỹ

    Một số người (trong đó phần lớn là nhân viên an ninh) hay hỏi tôi đã học được gì ở Mỹ. Thường thì tôi chỉ cười đáp: “Em học dốt lắm nên quên hết rồi”. Trả lời như vậy để khỏi phải nói ra điều mà tôi học được, bởi vì nói ra thì lại phải giải thích dài dòng, rất mệt.

    Sự thực thì tôi học được gì? Kiến thức hàn lâm, kiến thức đời sống, các mối quan hệ, kỹ năng… tất cả đều tốt, nhưng điều mà tôi thích nhất và có ảnh hưởng đến tôi nhất, đó chính là thái độ sống của người Mỹ.

    Có thể nhận xét của tôi về thái độ sống của người Mỹ là chủ quan, là khái quát hóa vội vã, là ngây ngô và tóm lại là sai. Suy cho cùng, thời gian ở Mỹ của tôi quá ngắn để có thể hiểu được đất nước và những người dân ở đó. Nhưng 10 tháng, với tôi, là đủ để thấy Mỹ là một quốc gia may mắn; may mắn bởi vì nó có những người dân tuyệt vời.

    Những người dân ấy có một thái độ sống mà với người Việt, có thể là kỳ lạ. Đó là, họ rất bướng bỉnh – hiểu theo nghĩa họ không dễ đầu hàng, thỏa hiệp, bỏ cuộc. Khi thấy khó khăn, họ không bao giờ bỏ đi. Trái lại, họ sẽ ở lại, chiến đấu với nó đến cùng.

    Thật khác với người Việt. Dân Việt Nam thường có một tư duy phổ biến là “khó quá ta bỏ”, “dại gì lao đầu vào”, “tội gì”, “tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Khi gặp vấn đề, nếu là việc riêng, may ra ta còn tìm cách giải quyết, tìm một lúc không được thì giải tán. Còn nếu đó là việc chung, ta sẽ chuồn ngay, để đứa nào chết thay thì chết. Với những việc mang tính chất cộng đồng mà lại cực kỳ khó khăn, thậm chí nguy hiểm, như việc đấu tranh để thay đổi xã hội, cải tạo xã hội, ta đương nhiên sẽ không bao giờ dây dưa, thậm chí ta sẽ bảo cái lũ đấu tranh là: “Dở hơi à, điên à?”, “Thay đổi được cái gì?”, “Đường quang không đi lại đi quàng bụi rậm”, v.v.

    Người Mỹ thì không. Ở họ, tôi thấy rất rõ một tư duy: Có khó khăn thì phải đương đầu. Có vấn đề thì phải tìm cho ra nguyên nhân và giải pháp để xử lý nó, kỳ được mới thôi.

    Nhìn vào cái bị gọi là “phong trào dân chủ Việt Nam”, tôi thấy thừa những người mở miệng ra là than vãn hoặc chỉ trích: “Chán lắm”, “Chẳng hy vọng gì”, “Chẳng mong chờ được ai”, “Chẳng có ông bà nào đáng tầm”… Đó là thứ tư duy mà tôi cho rằng tôi sẽ không thấy ở người Mỹ. Nếu là người Mỹ, khi đó họ sẽ có một suy nghĩ rất tự nhiên là “Ồ, nó chán thì phải làm cho nó hết chán chứ”. Họ sẽ tìm cách giải quyết vấn đề, cải thiện tình hình cho bằng được. Nếu thử hết rồi mà không thành công, khi ấy họ mới chịu thua. Nhưng phải nói rõ là cho đến khi thất bại thì họ cũng đã chiến đấu, đã nỗ lực, đã vật lộn, xoay xở đủ cách rồi.

    Và vì thế cho nên tôi không nghĩ người Mỹ sẽ có tư duy chờ đợi lãnh tụ hay cá nhân kiệt xuất, chờ thể chế tự thay đổi, chờ dân chủ – tự do tự nhiên mà đến với họ.

    Du học sinh Việt Nam. Xét trên bình diện “quyền con người” và “chủ nghĩa tự do”, đương nhiên các bạn có quyền mưu cầu hạnh phúc, các bạn có toàn quyền để ở lại nơi mà bạn muốn ở, kiếm một công việc tốt, sống cuộc đời của bạn và đóng góp theo cách bạn muốn cho nơi nào bạn thích (mà kể cả việc bạn chẳng đóng góp cho ai cả, chỉ theo đuổi lợi ích cá nhân thì cũng không có gì sai). Về nước, với cơ chế này, rõ ràng tương lai của các bạn, dù không tối như tiền đồ chị Dậu thì cũng không xứng đáng với tài năng và chuyên môn của các bạn.

    Nhưng tôi ước, giá như các bạn có tư duy can đảm đương đầu và quyết tâm thay đổi như của người Mỹ – hay nói đúng hơn, của những người Mỹ mà tôi biết. Giá như các bạn không yên vị ở nước ngoài chờ thể chế ở Việt Nam thay đổi, chờ tới khi nào người tài được trọng dụng, có đất dụng võ rồi các bạn mới trở về. Giá như các bạn sẵn sàng về đây, sẵn sàng chấp nhận làm “thằng điên, con dở hơi” tham gia vào công cuộc thay đổi đất nước để tạo ra không gian cho chính các bạn, và cho cả hàng chục triệu người không có may mắn được “thoát ly” như các bạn.

    Tôi nhớ lời một giáo sư nước ngoài từng nói với một du học sinh bạn tôi:

    “Khi bạn ngồi học ở đây, bạn đừng quên là trong nước Việt Nam, ngay vào giờ phút này, có hàng trăm, hàng nghìn người như bạn, có thể cũng trẻ trung, giỏi giang và đầy khát vọng (ambition – tham vọng) như bạn. Nhưng vì một lý do nào đó, có khi đơn giản là sự kém may mắn, họ đã không thể có mặt ở nơi đây như bạn. Xin bạn nhớ đến điều đó để có một thái độ phù hợp cần thiết khi trở về nước, và kể cả khi bạn không trở về”.

    Nguồn Facebook Phạm Đoan Trang

    *Vì tác giả không đặt tựa nên TRẺ đặt tạm tựa đề bài viết

    ------------------------------------------

    Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

    (xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

    • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
    • Tin thể thao (Thể Thao)
    • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
    • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
    • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
    • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
    • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
    • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
    • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
    • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
    • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
    • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
    • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
    • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
    • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
    • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
    • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
    • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
    • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
    • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
    • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
    • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
    • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
    • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
    • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
    • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
    • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
    • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
    • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
    • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
    • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
    • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
    • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
    • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
    • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
    • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
    • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
    • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
    • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
    • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
    • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
    • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
    • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
    • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
    • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
    • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
    • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
    • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
    • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
    • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
    • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
    • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
    • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
    • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
    • Tin thể thao (Thể Thao)
    • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
    • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
    • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
    • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
    • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
    Facebook Comments
    SHARE