Học được gì ở Mỹ

    Một số người (trong đó phần lớn là nhân viên an ninh) hay hỏi tôi đã học được gì ở Mỹ. Thường thì tôi chỉ cười đáp: “Em học dốt lắm nên quên hết rồi”. Trả lời như vậy để khỏi phải nói ra điều mà tôi học được, bởi vì nói ra thì lại phải giải thích dài dòng, rất mệt.

    Sự thực thì tôi học được gì? Kiến thức hàn lâm, kiến thức đời sống, các mối quan hệ, kỹ năng… tất cả đều tốt, nhưng điều mà tôi thích nhất và có ảnh hưởng đến tôi nhất, đó chính là thái độ sống của người Mỹ.

    Có thể nhận xét của tôi về thái độ sống của người Mỹ là chủ quan, là khái quát hóa vội vã, là ngây ngô và tóm lại là sai. Suy cho cùng, thời gian ở Mỹ của tôi quá ngắn để có thể hiểu được đất nước và những người dân ở đó. Nhưng 10 tháng, với tôi, là đủ để thấy Mỹ là một quốc gia may mắn; may mắn bởi vì nó có những người dân tuyệt vời.

    Những người dân ấy có một thái độ sống mà với người Việt, có thể là kỳ lạ. Đó là, họ rất bướng bỉnh – hiểu theo nghĩa họ không dễ đầu hàng, thỏa hiệp, bỏ cuộc. Khi thấy khó khăn, họ không bao giờ bỏ đi. Trái lại, họ sẽ ở lại, chiến đấu với nó đến cùng.

    Thật khác với người Việt. Dân Việt Nam thường có một tư duy phổ biến là “khó quá ta bỏ”, “dại gì lao đầu vào”, “tội gì”, “tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Khi gặp vấn đề, nếu là việc riêng, may ra ta còn tìm cách giải quyết, tìm một lúc không được thì giải tán. Còn nếu đó là việc chung, ta sẽ chuồn ngay, để đứa nào chết thay thì chết. Với những việc mang tính chất cộng đồng mà lại cực kỳ khó khăn, thậm chí nguy hiểm, như việc đấu tranh để thay đổi xã hội, cải tạo xã hội, ta đương nhiên sẽ không bao giờ dây dưa, thậm chí ta sẽ bảo cái lũ đấu tranh là: “Dở hơi à, điên à?”, “Thay đổi được cái gì?”, “Đường quang không đi lại đi quàng bụi rậm”, v.v.

    Người Mỹ thì không. Ở họ, tôi thấy rất rõ một tư duy: Có khó khăn thì phải đương đầu. Có vấn đề thì phải tìm cho ra nguyên nhân và giải pháp để xử lý nó, kỳ được mới thôi.

    Nhìn vào cái bị gọi là “phong trào dân chủ Việt Nam”, tôi thấy thừa những người mở miệng ra là than vãn hoặc chỉ trích: “Chán lắm”, “Chẳng hy vọng gì”, “Chẳng mong chờ được ai”, “Chẳng có ông bà nào đáng tầm”… Đó là thứ tư duy mà tôi cho rằng tôi sẽ không thấy ở người Mỹ. Nếu là người Mỹ, khi đó họ sẽ có một suy nghĩ rất tự nhiên là “Ồ, nó chán thì phải làm cho nó hết chán chứ”. Họ sẽ tìm cách giải quyết vấn đề, cải thiện tình hình cho bằng được. Nếu thử hết rồi mà không thành công, khi ấy họ mới chịu thua. Nhưng phải nói rõ là cho đến khi thất bại thì họ cũng đã chiến đấu, đã nỗ lực, đã vật lộn, xoay xở đủ cách rồi.

    Và vì thế cho nên tôi không nghĩ người Mỹ sẽ có tư duy chờ đợi lãnh tụ hay cá nhân kiệt xuất, chờ thể chế tự thay đổi, chờ dân chủ – tự do tự nhiên mà đến với họ.

    Du học sinh Việt Nam. Xét trên bình diện “quyền con người” và “chủ nghĩa tự do”, đương nhiên các bạn có quyền mưu cầu hạnh phúc, các bạn có toàn quyền để ở lại nơi mà bạn muốn ở, kiếm một công việc tốt, sống cuộc đời của bạn và đóng góp theo cách bạn muốn cho nơi nào bạn thích (mà kể cả việc bạn chẳng đóng góp cho ai cả, chỉ theo đuổi lợi ích cá nhân thì cũng không có gì sai). Về nước, với cơ chế này, rõ ràng tương lai của các bạn, dù không tối như tiền đồ chị Dậu thì cũng không xứng đáng với tài năng và chuyên môn của các bạn.

    Nhưng tôi ước, giá như các bạn có tư duy can đảm đương đầu và quyết tâm thay đổi như của người Mỹ – hay nói đúng hơn, của những người Mỹ mà tôi biết. Giá như các bạn không yên vị ở nước ngoài chờ thể chế ở Việt Nam thay đổi, chờ tới khi nào người tài được trọng dụng, có đất dụng võ rồi các bạn mới trở về. Giá như các bạn sẵn sàng về đây, sẵn sàng chấp nhận làm “thằng điên, con dở hơi” tham gia vào công cuộc thay đổi đất nước để tạo ra không gian cho chính các bạn, và cho cả hàng chục triệu người không có may mắn được “thoát ly” như các bạn.

    Tôi nhớ lời một giáo sư nước ngoài từng nói với một du học sinh bạn tôi:

    “Khi bạn ngồi học ở đây, bạn đừng quên là trong nước Việt Nam, ngay vào giờ phút này, có hàng trăm, hàng nghìn người như bạn, có thể cũng trẻ trung, giỏi giang và đầy khát vọng (ambition – tham vọng) như bạn. Nhưng vì một lý do nào đó, có khi đơn giản là sự kém may mắn, họ đã không thể có mặt ở nơi đây như bạn. Xin bạn nhớ đến điều đó để có một thái độ phù hợp cần thiết khi trở về nước, và kể cả khi bạn không trở về”.

    Nguồn Facebook Phạm Đoan Trang

    *Vì tác giả không đặt tựa nên TRẺ đặt tạm tựa đề bài viết

    ------------------------------------------

    Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

    (xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

    • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
    • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
    • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
    • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
    • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
    • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
    • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
    • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
    • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
    • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
    • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
    • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
    • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
    • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
    • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
    • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
    • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
    • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
    • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
    • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
    • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
    •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
    • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
    • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
    • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
    • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
    • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
    • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
    • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
    • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
    • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
    • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
    • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
    • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
    • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
    • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
    • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
    • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
    • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
    • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
    • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
    • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
    • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
    • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
    • Tin thể thao (Thể Thao)
    • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
    • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
    • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
    • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
    • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
    Facebook Comments
    SHARE