Học được gì ở Mỹ

    Một số người (trong đó phần lớn là nhân viên an ninh) hay hỏi tôi đã học được gì ở Mỹ. Thường thì tôi chỉ cười đáp: “Em học dốt lắm nên quên hết rồi”. Trả lời như vậy để khỏi phải nói ra điều mà tôi học được, bởi vì nói ra thì lại phải giải thích dài dòng, rất mệt.

    Sự thực thì tôi học được gì? Kiến thức hàn lâm, kiến thức đời sống, các mối quan hệ, kỹ năng… tất cả đều tốt, nhưng điều mà tôi thích nhất và có ảnh hưởng đến tôi nhất, đó chính là thái độ sống của người Mỹ.

    Có thể nhận xét của tôi về thái độ sống của người Mỹ là chủ quan, là khái quát hóa vội vã, là ngây ngô và tóm lại là sai. Suy cho cùng, thời gian ở Mỹ của tôi quá ngắn để có thể hiểu được đất nước và những người dân ở đó. Nhưng 10 tháng, với tôi, là đủ để thấy Mỹ là một quốc gia may mắn; may mắn bởi vì nó có những người dân tuyệt vời.

    Những người dân ấy có một thái độ sống mà với người Việt, có thể là kỳ lạ. Đó là, họ rất bướng bỉnh – hiểu theo nghĩa họ không dễ đầu hàng, thỏa hiệp, bỏ cuộc. Khi thấy khó khăn, họ không bao giờ bỏ đi. Trái lại, họ sẽ ở lại, chiến đấu với nó đến cùng.

    Thật khác với người Việt. Dân Việt Nam thường có một tư duy phổ biến là “khó quá ta bỏ”, “dại gì lao đầu vào”, “tội gì”, “tránh voi chẳng xấu mặt nào”. Khi gặp vấn đề, nếu là việc riêng, may ra ta còn tìm cách giải quyết, tìm một lúc không được thì giải tán. Còn nếu đó là việc chung, ta sẽ chuồn ngay, để đứa nào chết thay thì chết. Với những việc mang tính chất cộng đồng mà lại cực kỳ khó khăn, thậm chí nguy hiểm, như việc đấu tranh để thay đổi xã hội, cải tạo xã hội, ta đương nhiên sẽ không bao giờ dây dưa, thậm chí ta sẽ bảo cái lũ đấu tranh là: “Dở hơi à, điên à?”, “Thay đổi được cái gì?”, “Đường quang không đi lại đi quàng bụi rậm”, v.v.

    Người Mỹ thì không. Ở họ, tôi thấy rất rõ một tư duy: Có khó khăn thì phải đương đầu. Có vấn đề thì phải tìm cho ra nguyên nhân và giải pháp để xử lý nó, kỳ được mới thôi.

    Nhìn vào cái bị gọi là “phong trào dân chủ Việt Nam”, tôi thấy thừa những người mở miệng ra là than vãn hoặc chỉ trích: “Chán lắm”, “Chẳng hy vọng gì”, “Chẳng mong chờ được ai”, “Chẳng có ông bà nào đáng tầm”… Đó là thứ tư duy mà tôi cho rằng tôi sẽ không thấy ở người Mỹ. Nếu là người Mỹ, khi đó họ sẽ có một suy nghĩ rất tự nhiên là “Ồ, nó chán thì phải làm cho nó hết chán chứ”. Họ sẽ tìm cách giải quyết vấn đề, cải thiện tình hình cho bằng được. Nếu thử hết rồi mà không thành công, khi ấy họ mới chịu thua. Nhưng phải nói rõ là cho đến khi thất bại thì họ cũng đã chiến đấu, đã nỗ lực, đã vật lộn, xoay xở đủ cách rồi.

    Và vì thế cho nên tôi không nghĩ người Mỹ sẽ có tư duy chờ đợi lãnh tụ hay cá nhân kiệt xuất, chờ thể chế tự thay đổi, chờ dân chủ – tự do tự nhiên mà đến với họ.

    Du học sinh Việt Nam. Xét trên bình diện “quyền con người” và “chủ nghĩa tự do”, đương nhiên các bạn có quyền mưu cầu hạnh phúc, các bạn có toàn quyền để ở lại nơi mà bạn muốn ở, kiếm một công việc tốt, sống cuộc đời của bạn và đóng góp theo cách bạn muốn cho nơi nào bạn thích (mà kể cả việc bạn chẳng đóng góp cho ai cả, chỉ theo đuổi lợi ích cá nhân thì cũng không có gì sai). Về nước, với cơ chế này, rõ ràng tương lai của các bạn, dù không tối như tiền đồ chị Dậu thì cũng không xứng đáng với tài năng và chuyên môn của các bạn.

    Nhưng tôi ước, giá như các bạn có tư duy can đảm đương đầu và quyết tâm thay đổi như của người Mỹ – hay nói đúng hơn, của những người Mỹ mà tôi biết. Giá như các bạn không yên vị ở nước ngoài chờ thể chế ở Việt Nam thay đổi, chờ tới khi nào người tài được trọng dụng, có đất dụng võ rồi các bạn mới trở về. Giá như các bạn sẵn sàng về đây, sẵn sàng chấp nhận làm “thằng điên, con dở hơi” tham gia vào công cuộc thay đổi đất nước để tạo ra không gian cho chính các bạn, và cho cả hàng chục triệu người không có may mắn được “thoát ly” như các bạn.

    Tôi nhớ lời một giáo sư nước ngoài từng nói với một du học sinh bạn tôi:

    “Khi bạn ngồi học ở đây, bạn đừng quên là trong nước Việt Nam, ngay vào giờ phút này, có hàng trăm, hàng nghìn người như bạn, có thể cũng trẻ trung, giỏi giang và đầy khát vọng (ambition – tham vọng) như bạn. Nhưng vì một lý do nào đó, có khi đơn giản là sự kém may mắn, họ đã không thể có mặt ở nơi đây như bạn. Xin bạn nhớ đến điều đó để có một thái độ phù hợp cần thiết khi trở về nước, và kể cả khi bạn không trở về”.

    Nguồn Facebook Phạm Đoan Trang

    *Vì tác giả không đặt tựa nên TRẺ đặt tạm tựa đề bài viết

    ------------------------------------------

    Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 27 tháng 04 năm 2017

    (xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

    • Sức mạnh của phái yếu (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
    • Bên dòng sông cạn (Truyện Ngắn) - Việt Phương
    • Độc lập - tự do - hạnh phúc (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
    • Có những tình yêu (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
    • Hồi hộp bầu cử Pháp (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
    • Dạy con ứng xử khi bị ức hiếp trong trường học (Giao Tiếp) - Minh Hải
    • Có phải do Mỹ phá (Tạp Ghi) - Đinh Tiến Đạo
    • Dạ Lan ơi, những năm nào chiến tranh đã quên… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
    • Sỏi mật (Chuyện Trò Với Thầy Thuốc) - BS Nguyễn Ý Đức
    • Về một con người rất lớn Nguyễn Thị Hạnh Nhơn (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
    • Thơ lâm hảo dũng (Thơ) - Sao Khuê
    • Khi tàn chinh chiến (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
    • Biển mai còn có cá cơm? (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
    • Chiếu khán cấp tại Việt Nam năm 2016 (Hỏi Đáp Di Trú) - Lê Minh Hải
    • Ký ức khu chợ Cũ Sài Gòn (Tạp Bút) - Trang Nguyên
    • Để luôn tràn đầy năng lượng (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
    • Rượu Soju- Sake xứ Hàn! (Món Lạ) - Nấm Mèo
    • Hoa Kỳ phát sóng truyền hình 4K (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
    • Những câu hỏi thường gặp (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
    • Một đất nước thống nhứt vẫn có thể có 2 vua! (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
    • Chăm sóc da cổ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
    • Món quà từ chiến trường (Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
    • Việt kong (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
    • Về xứ Bắc (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
    • Fendi Policromia độc bản của đồng hồ nữ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
    • Trở lại đảo Galang (Ký Sự) - Gió Đồng Nội
    • “Chị hạnh nhơn!” (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
    • Nguyễn Đại Giang và Phan Nhật Nam (Tạp Ghi) - Thanh Thư
    • Nôi ru ngủ (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
    • Ngày ta bỏ núi (Trong Hầm Rượu) - Vương Mộng Long
    • Mua vé máy bay rẻ (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
    • Sau lưng và trước mặt (Tùy Bút 30 Tháng 4) - Ban Mai
    • Phòng bếp nhỏ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
    • Sushi Việt ở Oslo (Phóng Sự) - Song Chi
    • Bé trai 8 tuổi lái xe chở em gái 4 tuổi đi ăn mcdonald (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
    • Từ Ba Tri tới Cabra! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
    • ĐỌC VĂN VÕ ĐÌNH - Về nhà (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
    • Nhật ký của Phương (Truyện Ngắn) - Mai Phương
    • Con trâu hay máy cày? (Phỏng Vấn) - Hỷ Long
    • Sony hòng đoạt ‘vô địch đệ nhất’ với A9 (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
    • Cánh cửa của thành công (Tạp Ghi) - Mạnh Kim
    • Chuyện hậu Đồng Tâm trong bóng đêm & rắn rết (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
    • Les Miz nghe chăng tiếng hát (Something Anything) - Ian Bùi
    • Tin thể thao (Thể Thao)
    • Câu hỏi thi bằng viết (An Toàn Giao Thông)
    • Cờ đảng (Chuyện Khó Tin Có Thật)
    • Tết lào (Vui Lạ Khắp Nơi)
    • Thay đổi (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
    Facebook Comments
    SHARE