Họa sĩ hiện đại có cần được đào tạo?

Kỳ 3

Vậy, việc học hành để trở thành một nghệ sĩ hiện đại ra sao?

hoa si hien dai

Tranh Blue water Lilies. 1916 Claude Monet Họa sĩ đầu đàn của phái Ấn Tượng

Đã nói ở kỳ trước, nghệ thuật hiện đại là nghệ thuật của tự do, nó mang tính nghệ sĩ cá nhân và nó tiên phong mở đường cho nên đa phần những họa sĩ làm rạng danh cho nghệ thuật hiện đại là do những người tự học. Hoặc họ chỉ theo đuổi phương pháp nghệ thuật tạo hình có tính cơ bản ở Trường Mỹ Thuật một thời gian ngắn rồi bỏ. Và phần còn lại trong số họ có theo học đầy đủ ở Trường Mỹ thuật nhưng sau đó đã thay đổi, đi theo chủ nghĩa hiện đại hoàn toàn. Người ta có thể kể ra hàng loạt những tên tuổi lớn như Henri Rousseau, Matisse, Picasso, Van Gogh, Gauguin, Vlaminck, Van Dongen, Miró, Malevitch. Kandinsky, Paul Klee,….đã thành danh bằng con đường tự học. Cũng tương tự, Việt Nam có Thái Tuấn, Ngọc Dũng, Duy Thanh, Văn Đen, Cù Nguyễn, Ngy Cao Uyên, Âu Như Thuy, Nguyễn Trung, Nghiêu Đề,…

hoa si hien dai4

The Snake Charmer Tranh sơn dầu của Henri Rousseau 1907 Trường phái Naif

Tự học là một thuật ngữ dành để chỉ những nghệ sĩ không được nhà trường đào tạo từ a đến z. Họ tự tìm tòi những cái, những thứ thích hợp với ý tưởng nghệ thuật của họ mà nhà trường không thể có hoặc không chấp nhận. Họ học hỏi từ những tác phẩm của những họa sĩ mà họ cho là tiền phong (Avant-Garde) họ tham gia vào những salon nghệ thuật để được chia sẻ về quan niệm sáng tác và kinh nghiệm thực hành. Chính trong quá trình thực hành, trải nghiệm, cái mới tình cờ xuất hiện và lúc ấy, cái khoảnh khắc vàng này, sự thông minh trời cho riêng người nghệ sĩ đã nắm bắt ngay và sau đó biến nó thành đường kiếm độc đáo không ai có. Do đó, một điều có tính khám phá ra những kỹ thuật vẽ mới là phải “vọc sơn” thật nhiều, đừng sợ tốn sơn (màu dầu), chưa thấy vừa ý thì cạo bỏ hoặc đắp lên màu cũ một lớp màu khác,…cái mới nhiều khi ra đời bởi những harzard (ngẫu nhiên). Thật  ra, harzard là một ngôn ngữ bí ẩn của thi ca, âm nhạc và hội họa của thời hiện đại. Thậm chí nó giữ vai trò bản sắc nghệ thuật của mỗi nghệ sĩ. Đọc được ngôn ngữ của harzard là một điều khó khăn, không phải ai cũng làm được. Người có tài sẽ nhận ra cái giá trị đặc biệt ấy mà không có sách vở nào, bậc thầy nào dạy được. Trong chuyên môn người ta gọi đó là rechercher (tìm tòi). Chúng ta hãy làm một khảo sát giữa tác phẩm vẽ nude của Renoir, một trong những họa sĩ hàng đầu của trường phái Ấn Tượng thời kỳ đầu với một tác phẩm vẽ theo cách chấm chấm (pointism) của Seurat trong bức Les Poseurs hoặc với bức tự họa của Van Gogh với bút pháp nhấn mạnh từng đường cọ ngắn (touche) khắp mặt tranh, phải chăng là do sự phát hiện kỹ thuật vẽ rất riêng từ những harzard mà họ bắt gặp trong quá trình thực hành? Dã Thú, Biểu Hiện, Lập Thể hay Trừu Tượng cũng có sự góp phần của harzard rất đáng kể. (Trong một dịp khác tôi sẽ trở lại kỹ hơn về harzard trong vai trò làm thay đổi kỹ thuật và ngôn ngữ nghệ thuật tạo hình từ hiện đại đến đương đại.)

hoa si hien dai2

Les Poseurs Tranh sơn dầu của Seurat Vẽ theo lối chấm chấm ( pointism) 1887-88

Mặt khác, chính từ những khám phá như thế mà các trường phái nghệ thuật hiện đại đã liên tục ra đời từ đầu thế kỷ 20 cho đến cuối. Và cũng chính những cái mới ấy đã trở thành tiền đề cho những đổi mới trong đào tạo ở các trường mỹ thuật Pháp vào thập niên 90 của thế kỷ 20, vai trò của các môn học cơ bản của trường mỹ thuật dần dần bị lu mờ và các xưởng vẽ của các bậc – thầy – mới trở nên quan trọng hơn vì ở đó những học trò được hướng dẫn những gì họ cần và loại bỏ đi những bài học không còn hợp thời, vì ở đó là nơi làm cho tư duy nghệ thuật phát triển để họ làm nhà nghệ sĩ có cá tính, các quy trình học và thi cử của mỹ thuật trường quy là những gì rất không phù hợp với bản chất nghệ sĩ thời hiện đại. Điều này, những năm cuối thế kỷ 20, đã làm cho các trường mỹ thuật ở Pháp đã phải điều chỉnh phương pháp dạy học và cả hệ thống đào tạo. Tác giả đã quan sát sự kiện thay đổi này khi có mặt ở Paris năm 1994, môn cơ bản học về Academy (môn vẽ khoả thân) và các môn học về màu sắc, phối cảnh, lịch sử mỹ thuật,.,,đã chuyển về trường trung học để dạy cho các học sinh ban tú tài mỹ thuật để khi các em vào Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Paris thì học ngay vào sáng tác, tức là họ khởi đầu vai trò nhà nghệ sĩ từ đây. Hình như ở Hoa Kỳ chưa áp dụng sự thay đổi như thế vì năm 2000 tôi được Trường Heroin School of Fine Art thuộc Trường Đại Học Indiana mời thỉnh giảng 3 tháng về kỹ thuật mới cho vẽ sơn dầu cho năm thứ tư  thì khi được Nhật Hoàng, cô giáo gốc Việt mời đến dự lớp năm thứ nhất đang có buổi học vẽ người như ở trường mỹ thuật trong nước. Hình như ở Hoa Kỳ, chưa có ban mỹ thuật ở bậc trung học như ở Pháp.

hoa si hien dai5

Nude in the Sunlight của Renoir

Một nhận xét có tính kết luận cho phần 2 của đề tài Những Câu Hỏi về Mỹ Thuật là:

1, Họa sĩ hiện đại không lệ thuộc vào một quyền lực cai trị nào.

hoa si hien dai6

Tự họa – Tranh sơn dầu của Van Gogh Một bút pháp riêng của V. Van Gogh 1887

2, Họa sĩ hiện đại làm mới kỹ thuật thực hiện tác phẩm dựa trên sự phát triển khoa học.

3, Họa sĩ hiện đại vẽ bằng cái đầu nhiều hơn là sự khéo tay.

hoa si hien dai1

The Scream Tranh sơn dầu của Edward Munch 1893 Trường phái Biểu Hiện (Expressionism)

4, Họa sĩ hiện đại luôn muốn có cách vẽ khác để tìm cho mình một cá tính nghệ thuật

5, Họa sĩ hiện đại là họa sĩ của sáng tạo.

hoa si hien dai3

Một lớp vẽ khỏa thân tại Cleveland Institute of Art- nguồn cia.edu

TC – Bolsa, tháng 10-2015

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE