Họa sĩ hiện đại có cần được đào tạo?

Kỳ 3

Vậy, việc học hành để trở thành một nghệ sĩ hiện đại ra sao?

hoa si hien dai

Tranh Blue water Lilies. 1916 Claude Monet Họa sĩ đầu đàn của phái Ấn Tượng

Đã nói ở kỳ trước, nghệ thuật hiện đại là nghệ thuật của tự do, nó mang tính nghệ sĩ cá nhân và nó tiên phong mở đường cho nên đa phần những họa sĩ làm rạng danh cho nghệ thuật hiện đại là do những người tự học. Hoặc họ chỉ theo đuổi phương pháp nghệ thuật tạo hình có tính cơ bản ở Trường Mỹ Thuật một thời gian ngắn rồi bỏ. Và phần còn lại trong số họ có theo học đầy đủ ở Trường Mỹ thuật nhưng sau đó đã thay đổi, đi theo chủ nghĩa hiện đại hoàn toàn. Người ta có thể kể ra hàng loạt những tên tuổi lớn như Henri Rousseau, Matisse, Picasso, Van Gogh, Gauguin, Vlaminck, Van Dongen, Miró, Malevitch. Kandinsky, Paul Klee,….đã thành danh bằng con đường tự học. Cũng tương tự, Việt Nam có Thái Tuấn, Ngọc Dũng, Duy Thanh, Văn Đen, Cù Nguyễn, Ngy Cao Uyên, Âu Như Thuy, Nguyễn Trung, Nghiêu Đề,…

hoa si hien dai4

The Snake Charmer Tranh sơn dầu của Henri Rousseau 1907 Trường phái Naif

Tự học là một thuật ngữ dành để chỉ những nghệ sĩ không được nhà trường đào tạo từ a đến z. Họ tự tìm tòi những cái, những thứ thích hợp với ý tưởng nghệ thuật của họ mà nhà trường không thể có hoặc không chấp nhận. Họ học hỏi từ những tác phẩm của những họa sĩ mà họ cho là tiền phong (Avant-Garde) họ tham gia vào những salon nghệ thuật để được chia sẻ về quan niệm sáng tác và kinh nghiệm thực hành. Chính trong quá trình thực hành, trải nghiệm, cái mới tình cờ xuất hiện và lúc ấy, cái khoảnh khắc vàng này, sự thông minh trời cho riêng người nghệ sĩ đã nắm bắt ngay và sau đó biến nó thành đường kiếm độc đáo không ai có. Do đó, một điều có tính khám phá ra những kỹ thuật vẽ mới là phải “vọc sơn” thật nhiều, đừng sợ tốn sơn (màu dầu), chưa thấy vừa ý thì cạo bỏ hoặc đắp lên màu cũ một lớp màu khác,…cái mới nhiều khi ra đời bởi những harzard (ngẫu nhiên). Thật  ra, harzard là một ngôn ngữ bí ẩn của thi ca, âm nhạc và hội họa của thời hiện đại. Thậm chí nó giữ vai trò bản sắc nghệ thuật của mỗi nghệ sĩ. Đọc được ngôn ngữ của harzard là một điều khó khăn, không phải ai cũng làm được. Người có tài sẽ nhận ra cái giá trị đặc biệt ấy mà không có sách vở nào, bậc thầy nào dạy được. Trong chuyên môn người ta gọi đó là rechercher (tìm tòi). Chúng ta hãy làm một khảo sát giữa tác phẩm vẽ nude của Renoir, một trong những họa sĩ hàng đầu của trường phái Ấn Tượng thời kỳ đầu với một tác phẩm vẽ theo cách chấm chấm (pointism) của Seurat trong bức Les Poseurs hoặc với bức tự họa của Van Gogh với bút pháp nhấn mạnh từng đường cọ ngắn (touche) khắp mặt tranh, phải chăng là do sự phát hiện kỹ thuật vẽ rất riêng từ những harzard mà họ bắt gặp trong quá trình thực hành? Dã Thú, Biểu Hiện, Lập Thể hay Trừu Tượng cũng có sự góp phần của harzard rất đáng kể. (Trong một dịp khác tôi sẽ trở lại kỹ hơn về harzard trong vai trò làm thay đổi kỹ thuật và ngôn ngữ nghệ thuật tạo hình từ hiện đại đến đương đại.)

hoa si hien dai2

Les Poseurs Tranh sơn dầu của Seurat Vẽ theo lối chấm chấm ( pointism) 1887-88

Mặt khác, chính từ những khám phá như thế mà các trường phái nghệ thuật hiện đại đã liên tục ra đời từ đầu thế kỷ 20 cho đến cuối. Và cũng chính những cái mới ấy đã trở thành tiền đề cho những đổi mới trong đào tạo ở các trường mỹ thuật Pháp vào thập niên 90 của thế kỷ 20, vai trò của các môn học cơ bản của trường mỹ thuật dần dần bị lu mờ và các xưởng vẽ của các bậc – thầy – mới trở nên quan trọng hơn vì ở đó những học trò được hướng dẫn những gì họ cần và loại bỏ đi những bài học không còn hợp thời, vì ở đó là nơi làm cho tư duy nghệ thuật phát triển để họ làm nhà nghệ sĩ có cá tính, các quy trình học và thi cử của mỹ thuật trường quy là những gì rất không phù hợp với bản chất nghệ sĩ thời hiện đại. Điều này, những năm cuối thế kỷ 20, đã làm cho các trường mỹ thuật ở Pháp đã phải điều chỉnh phương pháp dạy học và cả hệ thống đào tạo. Tác giả đã quan sát sự kiện thay đổi này khi có mặt ở Paris năm 1994, môn cơ bản học về Academy (môn vẽ khoả thân) và các môn học về màu sắc, phối cảnh, lịch sử mỹ thuật,.,,đã chuyển về trường trung học để dạy cho các học sinh ban tú tài mỹ thuật để khi các em vào Trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Paris thì học ngay vào sáng tác, tức là họ khởi đầu vai trò nhà nghệ sĩ từ đây. Hình như ở Hoa Kỳ chưa áp dụng sự thay đổi như thế vì năm 2000 tôi được Trường Heroin School of Fine Art thuộc Trường Đại Học Indiana mời thỉnh giảng 3 tháng về kỹ thuật mới cho vẽ sơn dầu cho năm thứ tư  thì khi được Nhật Hoàng, cô giáo gốc Việt mời đến dự lớp năm thứ nhất đang có buổi học vẽ người như ở trường mỹ thuật trong nước. Hình như ở Hoa Kỳ, chưa có ban mỹ thuật ở bậc trung học như ở Pháp.

hoa si hien dai5

Nude in the Sunlight của Renoir

Một nhận xét có tính kết luận cho phần 2 của đề tài Những Câu Hỏi về Mỹ Thuật là:

1, Họa sĩ hiện đại không lệ thuộc vào một quyền lực cai trị nào.

hoa si hien dai6

Tự họa – Tranh sơn dầu của Van Gogh Một bút pháp riêng của V. Van Gogh 1887

2, Họa sĩ hiện đại làm mới kỹ thuật thực hiện tác phẩm dựa trên sự phát triển khoa học.

3, Họa sĩ hiện đại vẽ bằng cái đầu nhiều hơn là sự khéo tay.

hoa si hien dai1

The Scream Tranh sơn dầu của Edward Munch 1893 Trường phái Biểu Hiện (Expressionism)

4, Họa sĩ hiện đại luôn muốn có cách vẽ khác để tìm cho mình một cá tính nghệ thuật

5, Họa sĩ hiện đại là họa sĩ của sáng tạo.

hoa si hien dai3

Một lớp vẽ khỏa thân tại Cleveland Institute of Art- nguồn cia.edu

TC – Bolsa, tháng 10-2015

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 20 tháng 07 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Vài tên tuổi lực sĩ Việt (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Có bầu (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • - Canada đất nước của di dân (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Coi tin (để) tức! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Lưu Hiểu Ba tù nhân lương tâm (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Cha mẹ với con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Cải biến chính quyền thông qua cải biến xã hội (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Cần chuẩn bị gì khi bảo lãnh con nuôi (Di Trú) - Huy Tôn
  • - Lưu hiểu ba (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • - Ông Trump bắt tay (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Từ Cienfuegos đến Orlando (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ tường phong (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cuộc chiến con heo (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Dừa tắt mát dịu nắng hè (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những quyết định của Tối Cao Pháp Viện trong tháng 6 năm 2017 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ Tân Định ngày ấy (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Sử dụng máy nghiền rác (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Mohinga - Bún cá Myanmar (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Nước nào có cảnh sát người máy đầu tiên trên thế giới? (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Không (còn) lời! (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • - Chăm sóc da cháy nắng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Chị & em (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Nhập trạch (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
  • - Roger Waters Địch và Ta (Something Anything) - Ian Bui
  • - Dương thiệu tước (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam Biên Soạn
  • - Mặc Jeans trắng với… (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Chỗ trọ trong rừng chuối (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Vì sao nam giới Nhật bỏ phụ nữ thật để yêu búp bê (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Mụn của tuổi mới lớn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Cái túi không đáy (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Uống trà (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Thomas Vinterberg (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Dân petrus ký (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tình bạn của nhà thơ Quách Tấn và học giả Nguyễn Hiến Lê (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Đánh răng trong 10 giây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Không cần mang theo computer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - " Cảm ơn anh " (Viết Với Trẻ) - Trần Niên Huấn
  • - Tam Thanh biển của ai? (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Côn minh & bắc kinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Săn heo rừng (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Thánh đường (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Lý do (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY