Hào sảng miền Tây – Vùng đất lạ lùng

Quá trình hình thành lạ lùng tạo cho Tây Nam Bộ những đặc trưng hết sức riêng biệt. Miền Tây cũng dẫn đầu về những cái nhất: Nhiều sông ngòi nhất, nhiều lúa gạo nhất, nhiều cây trái nhất, nhiều tôm cá nhất…

Lịch sử miền Tây quả nhiên lạ lùng trên thế giới. Đồng bằng sông Cửu Long là một bộ phận của châu thổ sông Mê Kông có diện tích gần 40.000 km2.

Chốn của lưu dân

Các nhà khoa học đã nhặt các mẫu than trên tầng mặt và xác định tuổi của nó lên đến 8.000 năm trước. Vùng đồng bằng hình thành từ những trầm tích phù sa và bồi dần qua những kỷ nguyên thay đổi mực nước biển, tạo nên những giồng cát dọc theo bờ biển. Những hoạt động hỗn hợp của sông và biển đã hình thành những miền đất phù sa phì nhiêu dọc theo sông, dọc theo các giồng cát ven biển, trên trầm tích đầm mặn trũng thấp như vùng Đồng Tháp Mười, Tứ giác Long Xuyên – Hà Tiên, Tây Nam sông Hậu và bán đảo Cà Mau.

h71

 
Từ thế kỷ XVI, hạ lưu đồng bằng sông Cửu Long bấy giờ dân cư thưa thớt, phần lớn diện tích bùn lầy. Sang thế kỷ XIX, vẫn khó phân biệt đâu là đất bưng, đâu là ao vũng. Bờ biển mơ hồ, rồi cây mắm đi mở đất. Loài mắm rất lạ, rễ đâm xuống đất rồi lại chĩa lên trời tua tủa, nhọn hoắt như những thanh kiếm của hiệp sĩ đi khai sơn phá thạch. Trên những lớp bùn phèn vừa được cây mắm lưu tạo, cây đước, cây vẹt đã mọc lên theo. Cây mắm do cấu tạo thân rỗng, thời gian sinh trưởng ngắn, thường lụi tàn khi đước lên xanh. Cây đước có những bộ rễ chùm cắm sâu trong đất, sống dài cả trăm năm. Đước mọc ven biển bời bời tạo nên những thảm rừng lớn giữ đất, cùng cây mắm lấn biển mỗi năm cả trăm mét ra phía trùng khơi.

Và theo sau những thảm rừng đước là dân Việt, chủ yếu là dân Thuận Quảng vốn có nhiều kinh nghiệm khai phá khẩn hoang. Từ thế kỷ XVII, công cuộc di cư mở nước vào Nam bắt đầu. Phủ Biên Tạp Lục ghi: Ra đi gồm lưu dân và người có vật lực. Vật lực từ miền Trung đưa vào không đủ thỏa mãn yêu cầu của lưu dân ngày càng đông thì đã có những thương gia người Hoa bao giờ cũng thính nhạy chờ sẵn ở Chợ Lớn, Sóc Trăng… Theo nhà văn Sơn Nam, tham gia mở đất miền Tây còn có nhóm Trần Thắng Tài, Dương Ngạn Địch được phép định cư rất sớm ở Biên Hòa và Mỹ Tho. Phía Hà Tiên, với đầu óc thực tiễn, Mạc Cửu đã xây dựng Hà Tiên thành cảng phồn thịnh. Ở miền Trung, người dân Việt vốn quen thâm canh trên thửa ruộng nhỏ bé, khi đến đồng bằng sông Cửu Long bao la, canh tác trên những cánh đồng lớn thì phải thay đổi phương thức, nông ngư cụ, đồng thời phải tổ chức canh phòng ở vàm rạch, tổ chức thôn xóm, dựng đình… Nên chi người Việt phải đoàn kết, giao lưu chung sống với người Khmer, người Hoa cùng lập nghiệp ở đây, tạo nên những quần cư đông đúc. Rồi giặc đến, miền Tây chống giặc tạo nên những trang sử giữ nước hào hùng, góp chung truyền thống oanh liệt Việt Nam.

Ăm ắp sản vật

Tính chất lạ lùng của vùng đất tạo cho Tây Nam Bộ những đặc trưng hết sức riêng biệt. Ông Hai Tình  đúc kết: “Thống kê theo “ghi-nét” hiện nay, chú có thể thấy miền Tây dẫn đầu về những cái nhất: Nhiều sông ngòi nhất, vùng nhiều lúa gạo nhất, vùng nhiều cây trái nhất, nhiều tôm cá nhất, muỗi nhiều nhất…” .Tôi đã trở đi trở lại miền Tây đôi lần và giật mình vì ông Hai Tình nói chơi chơi vậy mà nào có sai. Sông Mê Kông là con sông giàu cá tôm đứng hàng thứ hai trên thế giới, chỉ sau sông Amazon. Vùng hạ lưu Mê Kông thuộc Việt Nam có hơn 1.200 loài thủy sản, sản lượng ước tính có đến 2 triệu tấn/năm. Cho đến nay, năng lực cung ứng cá nước ngọt của vùng châu thổ vẫn là “số dzách”, khó nơi nào bì kịp. Hiện đồng bằng sông Cửu Long có hơn 100 kênh trục, sông ngòi với chiều dài 7.000 km, hơn 36.000 km kênh cấp hai và kênh cấp ba. Hệ thống kênh rạch có năng lực giao lưu nước lớn nhất vào mùa lũ với khoảng từ 6.000-8.000 m3/giây, giúp cho việc phân áp lũ chảy vào vùng trũng, có tác dụng điều tiết dòng lũ và giữ nước mùa khô.

“Văn minh kênh rạch” Nam Bộ gần đây trở thành chủ đề hứng khởi đối với du khách trong và ngoài nước. Du lịch miệt vườn trên những chiếc xuồng ba lá đã trở thành mơ ước được hòa nhập với thiên nhiên của nhiều người. Vựa trái cây Nam Bộ bây giờ đã được xác định là lớn nhất không chỉ Đông Nam Á. Vựa lúa đồng bằng sông Cửu Long giúp Việt Nam đứng thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo. Người xưa đã nói:

“Ruộng đồng mặc sức chim bay
 Biển hồ lai láng mặc bầy cá đua”.

Cá đã tạo nên một món ăn phổ biến ở Nam Bộ là mắm. Chỉ riêng cái lẩu mắm, “kỳ thú phương Nam” sành điệu phải đủ các thứ rau đồng nội như lá cách, rau nhút, cù nèo, tai tượng, càng cua, bông so đũa, bông điên điển… Tôi đồ rằng lẩu mắm là đỉnh cao của ẩm thực Nam Bộ. Ở trong đó có đầy đủ các sản vật miền Tây, từ hạt gạo chế biến thành sợi bún, vô số rau mọc tràn trong mênh mông đồng ruộng đến cá, tôm…;  nghe cơ hồ như có hơi đất miệt vườn bao la, có vị ngọt sông rạch mênh mông ào ạt dâng tràn, có gió biển lồng lộng. Đó là dấu ấn của phong cách những người một thời đi mở cõi; là bản sắc của sự phóng khoáng, không cầu kỳ, câu nệ. Đời mà phong phú thơm tho và “biết lễ độ với thiên nhiên” làm vậy, hỏi cần chi hơn.

(Theo Người Lao Động)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE