Hanukkah

Trong dịp tiếp kiến Tổng thống Israel Reuvin Rivlin tại Tòa Bạch Ốc hôm 9 tháng 12 vừa qua, Tổng thống Obama đã cùng ông thắp sáng cây đèn ‘hanukkiah’ để mừng lễ Hanukkah của người Do Thái. Chúng ta cùng tìm hiểu đôi nét về lễ hội này.

o OBAMA facebook

NGUỒN HUFFINGTONPOST.COM

Hanukkah là lễ hội Ánh sáng của người Do Thái để tưởng niệm cuộc tái cung hiến Đền Thánh Giêrusalem thứ hai xảy ra khoảng những năm 160 trước Công nguyên (CN). Nguyên ngữ Hanukkah trong tiếng Do Thái có nghĩa là “thánh hiến”. Hanukkah kéo dài 8 ngày, bắt đầu từ ngày 25 tháng Kislev trong niên lịch Do Thái. Lịch của họ là âm lịch và tháng Kislev tương đồng với khoảng thời gian từ cuối tháng 11 đến cuối tháng 12 dương lịch. Riêng năm nay (2015), Hanukkah kéo dài từ chiều ngày 6 đến chiều ngày 14 tháng 12.

Mỗi đêm trong 8 đêm của lễ Hanukkah, người ta thắp một ngọn nến trên cây đèn đặc biệt gọi là ‘hanukkiyah’. Ngọn nến thứ 9 trên đèn này gọi là ‘shammash’, ở giữa và cao hơn cả, thường dùng để thắp sáng những ngọn đèn khác. Đêm đầu, thắp một ngọn, đêm sau thắp hai ngọn và cứ thế cho đến đêm chót thì 8 ngọn đều thắp sáng cả. Theo tập tục thì đèn được thắp theo thứ tự từ trái qua phải. Trước và sau khi thắp nến, người ta cầu nguyện, chúc tụng và cảm tạ Thiên Chúa cũng như hát một bản thánh ca đặc biệt. Cây đèn được đặt ở cửa sổ trước nhà để người qua lại thấy được ánh sáng và tưởng niệm lại truyện ký về Hanukkah. Thường thì gia đình Do Thái nào cũng cử hành nghi lễ Hanukkah và có cây đèn đặc biệt này.

Hanukkah cũng là dịp để tặng và nhận quà, thường được trao vào mỗi đêm, cũng như nhiều trò chơi được bày ra cho cả gia đình tham gia.

Thực phẩm được dùng nhiều trong lễ Hanukkah là đồ ăn chiên xào trong dầu. Món được ưa chuộng là “latkes” (một loại pancake làm từ khoai tây) và “sufganioyt” (donut chiên có nhồi jam hoặc jelly, trên mặt rắc đường).

Truyện ký về Hanukkah

Khoảng năm 200 trước CN, Israel là một nước thuộc Đế quốc Seleucid (được cai trị theo luật pháp Hy Lạp) dưới sự cai trị toàn quyền của Hoàng đế nước Syria. Tuy nhiên họ vẫn được theo tín ngưỡng và tập tục Do Thái của mình. Năm 171 trước CN có một vị tân Hoàng đế là Antiochus IV, còn tự xưng là Antiochus Epiphanes có nghĩa là “Antiochus hiện thân của Thượng đế ”. Ông muốn mọi người trong đế quốc phải theo Hy Lạp từ cách sống, tôn giáo, đến việc thờ phụng thần linh. Một số người Do Thái muốn tuân thủ như thế nhưng đa số dân đều muốn duy trì tôn giáo và tập tục của mình.

Người em của vị Thượng tế Do Thái muốn ngả theo Hy Lạp nên đút lót tiền của cho Hoàng đế Antiochus để làm Thượng tế, cũng như cho giết anh mình. Ba năm sau có kẻ còn đút lót nhiều hơn nữa cho Antiochus để được làm Thượng tế, với các vật dụng bằng vàng y trộm được trong Đền thờ Do Thái.

Một lần Hoàng đế Antiochus thua trận phải rút quân từ chiến trường về và dừng quân ở Giêrusalem, ông trút mọi căm giận lên thành phố này cũng như người Do Thái, nên truyền đốt nhiều nhà cửa, giết chết cả mấy chục ngàn người Do Thái hoặc bắt làm nô lệ. Rồi ông tấn công Đền thờ của người Do Thái được họ coi là nơi tôn nghiêm nhất. Binh lính Syria cướp bóc các đồ trân quý trong Đền thờ, và vào ngày 15 tháng Kislev năm 168 trước CN, Antiochus đặt tượng thần Zeus của Hy Lạp vào chính giữa Đền thờ đó. Mà khuôn mặt của tượng thần Zeus này chính là mặt của nhà vua! Rồi ngày 25 tháng Kislev nhà vua xâm phạm nơi cực thánh trong Đền thờ và phá hủy các cuộn sách thánh của người Do Thái.

Sau đó Antiochus biến Đền thờ thành miếu thờ thần Zeus và cấm đoán không cho theo đạo Do Thái nữa, nếu ai bị bắt sẽ bị giết toàn gia. Nhiều người Do Thái lúc đó bị giết vì đức tin của mình và chẳng bao lâu họ bắt đầu nổi loạn.

Thoạt đầu, một cựu Thượng tế Do Thái giáo tên là Mattathias bị ép buộc phải tế thần Zeus ở trong làng. Ông không chịu và giết một binh sĩ Syria. Con trai ông là Judah cũng theo cha giết nhiều lính khác. Sau đó Mattathias qua đời vì già yếu, nhưng con ông tiếp tục cùng với những người Do Thái khác chiến đấu âm thầm trong các hang núi suốt ba năm trời trước khi giao chiến công khai nơi các trận địa và cuối cùng đánh bại được quân Syria. Judah còn có tên hiệu là Maccabee, tiếng Do Thái có nghĩa là ‘cái búa’.

Khi đoàn quân chiến thắng trở lại Giêrusalem, Đền thờ đã đổ nát nhưng tượng thần Zeus với khuôn mặt Antiochus vẫn còn đứng đó. Họ thanh tẩy Đền thờ, làm lại bàn thờ. Ngày 25 tháng Kislev năm 165 trước CN, đúng 3 năm sau khi bức tượng được dựng lên tại đó, bàn thờ và Đền thờ được tái cung hiến lên Thiên Chúa.

Có nhiều giả thuyết về lý do tại sao Hanukkah được mừng tới 8 đêm. Một truyện ký kể rằng khi Judah và những người theo ông trở về Đền thờ thì chỉ còn đủ dầu để thắp được một đêm, nhưng kỳ lạ là đèn vẫn sáng suốt 8 đêm không tắt. Một truyện khác nói họ tìm được 8 ngọn giáo bằng sắt và đặt nến lên đó, để thắp sáng trong Đền thờ.

PN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE