Hà Nội ấy à? Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ!

Nhìn cành trà mi đúng màu đào bích nhưng toàn gai là gai in trên nền tuyết đang bay trắng trời ngoài khung cửa, không nhớ nhà cho đúng thời điểm thì còn lúc nào để nhớ hơn đây?

Thì nhớ!

Ở nhà người ta cũng đang nhớ. Hẳn một dự án nhớ: Ký ức Hà Nội. Bao nhiêu người post lên mạng ảnh mình đang lòe xoè khăn áo nhớ, cùng chồng cùng vợ, cùng thế hệ trước thế hệ sau. Người tứ phương thành công thành danh ở đây thì giảng giải cho con cháu đấy là Hà Nội, Hà Nội cũ nhé, dễ thấy nhất là cái đầu tàu chẳng biết gò bồi lắp ráp bằng tôn hay bằng bìa, bôi màu trắng trắng đỏ đỏ y như đồ Hàng Mã. Những người khác thì chua chát phẫn nộ đấy đâu phải là những gì từng là tuổi nhỏ, tuổi trẻ của mình, xơ xác, nhọc nhằn mà vẫn lấp lánh bao nhiêu tình yêu và hy vọng. Thường đấy là người sinh ra lớn lên ở thành phố những năm tháng ấy.

hanoi aya 01

Hà Nội xưaPHOTO HARRISON-FORMAN

Ở xa, chẳng biết thật ra thì thế nào. Nhưng mà theo kinh nghiệm hơn nửa thế kỷ là người Việt, rất tin rằng niềm vui tưởng là thấy một Hà Nội chưa từng sống hay nỗi chua chát vì đó đâu phải là Hà Nội trong phần đời đẹp đẽ nhất của nhiều người, tất đều thành thật cả. Cái gì chứ sự ẩu tả thì dân mình bây giờ có thừa, ở mọi nơi, mọi lúc, cứ gì hôm nay với cái ký ức này. Nhìn ảnh cái đầu tàu mô hình, chẳng biết làm gì hơn thở dài. Thế cũng gọi là xúc động. Nhỉ? Chẳng thà phóng to mấy cái ảnh đen trắng chụp tàu điện từ mấy mươi năm trước, người lớn người bé cùng quang gánh đánh đu lủng lẳng ngoài cửa, để thấy một tình yêu về từng có những ngày như thế.

Nhưng mà ngay cả phục dựng được một cách gần như trăm phần trăm như thật những gì có thể giúp cho người ta biết, hiểu, neo giữ nỗi buồn nỗi nhớ về một thành phố đã biến hình, ở một thời nói đẹp thì là đẹp, nhưng phải sống lại thì chắc chắn là thảm họa mới của người Việt mình ở thế kỷ 21, liệu ký ức cũ có thật đồng loạt sống dậy được không?

Chẳng tin. Ừ thì cứ cho một cái tàu điện chạy trên đường ray quanh Hoàng Thành như đúng rồi đi, thì cũng lấy đâu ra cái êm ả của một thời trời đất êm dịu đến thế nào cũng thành được xao xác trong lòng người, để từ đó chiết ra  “…chuông xe điện trong màn sương rạng sớm – và nắng nhỏ trên hàng cây rét muộn  – có thể nào không xui tôi nhớ em…” Thơ của Bằng Việt ạ. Sức sống của Hà Nội hôm nay thì khác lắm. Nội âm thanh thôi nếu mô tả thì chắc phải huy động mấy từ bùng, trương, nở, nổ, vô cùng mạnh mẽ và ồn ĩ.

hanoi aya 01

Cây đa góc phốNGUỒN VOVWORLD.VN

Mình cũng có hẳn một trời ký ức về thành phố ấy. Ví như tàu điện. Không bổ cắm bổ xuôi theo được mấy thằng ranh nhảy tàu, thế mà đã có lần ngã quay lơ người một nơi, xe một nơi ngay chỗ đường tàu giao nhau trước cổng trường Chu Văn An. Lại còn đúng lúc tan trường mới mất mặt. Chỉ vì mấy bạn con trai lớp 12 trường này giả vờ tưởng cô giáo trẻ là bạn mới, bày trò trêu chọc. Hay là… Ừ nỗi mùa đông. Thu lu trong độc có mảnh áo nhung đạp xe ra phố, (chẳng dám dừng, ngại lắm những đôi mắt nhìn đến từ nhiều quán chè chén xo ro đầu ngõ cuối phố) chỉ để gặp lại mấy dáng xoan gầy ở góc Quán Sứ Tràng Thi đứng túm tụm với nhau trong mảnh đất bỏ hoang của tòa soạn báo Người Công Giáo cạnh sườn Đài Tiếng Nói Việt Nam. Nếu chiều ấy còn nhận được một lá thư nhìn phong bì đã ra mùi học xa Tổ Quốc của một hai ba bạn con trai nào nữa thì phải biết.

Ký ức là mạch nhớ, cũng là bảo tàng riêng của mỗi người. Nỗi nhớ nếu đem triển lãm bằng những mô phỏng tạm bợ và ẩu tả thì chán nhỉ. Nó có thể làm giàu cho ai? Câu hỏi này với người Việt mình giờ luôn là một câu hỏi nhạy cảm, thôi nói lại cho rõ: Triển lãm nỗi nhớ thì làm giàu được cho ai về cái mặt hồn?

Cách đây chừng mười mấy năm mình có đi xem một cái làng ở Đức. Cổ ra cổ. Được phục dựng tôn tạo vì mục đích phát triển du lịch. Tới, người ta có thể hình dung mình như cư dân của ít ra là chừng bốn trăm năm trở về trước. Những mái nhà, không xập xệ nhưng nhất thiết không được làm ra vẻ mới, những mảnh vườn, con đường dành cho xe bò kéo, những đống rơm, những dáng người trong trang phục của mấy trăm năm về trước. Nào ai biết có đúng thế thật không, thì cũng kiểu như hôm nay xem những phim về thời cổ đại giành đủ kiểu giải nọ kia Oscar danh giá ấy. Nhưng không ai dám bảo là không phải thế. Và xúc động. Trước tiên là xúc động về cái cách cho quá khứ song hành cùng hiện tại. Trước tiên nữa là về kiểu người ta đứng từ hôm nay nhìn ngày hôm qua, như một đứt quãng lịch sử, trân trọng nó như hình như đúng là nó. Là mình cũng thận trọng thêm vào hai chữ hình như thôi. Và trước một ký ức hiển hiện như thế, nhưng đó là ký ức về bình an, người ta có thể thích vì biết, nhưng phải ngẫm nghĩ đủ để không vui tưng tưng. Còn trước một quá khứ khác bao chứa đau đớn, thất bại nhìn từ hôm nay, không có cách nào khác hơn là cúi đầu, chua xót, khiếp đảm, để rồi hiểu ra phải triệt để từ bỏ niềm tự hào ta bại nhưng ta là kẻ mạnh. Mình đã nghĩ thế khi đứng cùng nhiều người Đức nữa trên con tàu từng chở bao nhiêu đứa trẻ vào Lò Thiêu cách nay mấy mươi năm. Có làm một cuộc trưng bày triển lãm quá khứ thì phải thế chứ. Quá khứ có thế nào ta cũng chẳng thay đổi được. Nhưng ta cần nó khi tập cho chính ta một cách nhìn mà thay đổi cái ngày hôm nay. Thế nó mới mang tới giá trị thặng dư cho con người.

hanoi aya 01

Mình có hẳn một trời Hà Nội trong ký ức. Như bao nhiêu người. Nhớ Hà Nội mà nào chỉ là Hà Nội. Nhớ một thời mà nào chỉ là một thời. Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ, nhưng cứ. Để âm thầm vui vì những điều tử tế bình thường giữa thời buổi bất thường ấy. Để biết hôm nay thừa thiếu những gì. Ký ức ấy, ai đã sống thì hẳn có. Ai không biết thì thôi dẫu thế cũng thiệt thòi một tí cho phần hồn. Cũng chẳng sao. Đỡ phải ngậm ngùi. Chứ biết theo kiểu như xem kịch để hân hoan trên nỗi buồn nỗi khổ nó cứ sao sao ấy.

LMH – Berlin 7. 1. 2016

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Nghệ thuật tốc độ (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Mai cua (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • Ván cờ với Trung Cộng (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Ngày tình yêu & tình ghét (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Global warning hiện tượng và tranh cãi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống ) - Angie Hồ Quang
  • Dạy dỗ con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Khúc ru biển chết (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Từ bích câu… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Những rắc rối chủ tiệm cần biết khi bao lương (Nails) - Tom Huỳnh, J.D.
  • Bệnh sốt (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Rể quý (Bên Lề Chính Trị) - Sĩ Nguyên
  • Chứng lơ đãng quá năng động (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ cát du (Thơ) - Sao Khuê
  • Thư hỏa tốc và đường dây thép (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Nem tai thính lá sung (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Thời hoàng kim cải lương Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giảm nợ hoặc xóa nợ student loan (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Đồ chơi cho trẻ (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Hãy nói yêu người (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Những bộ phận hay hư hỏng nhất (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Valentine (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Thu nhỏ lỗ chân lông (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Mafia (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Ông chè xanh ông xe ôm (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Những gam màu không sắc (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Giáo sư Lê Văn Khoa và ảnh nghệ thuật trừu tượng (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Không còn sẹo nữa? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Chẩn đoán bệnh cúm (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cách tiết kiệm tiền khách sạn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • The alamo (Phóng Sự) - Andy Nguyễn
  • Trust Contact từ Google (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Nightstand bàn nhỏ trong phòng ngủ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • La la land (Điện Ảnh) - Song Chi
  • Nhà văn Vũ Huy Quang (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Tưởng niệm Vũ Huy Quang (Thơ) - Thường Quán
  • Người cha (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • Cưới xong lên xe gắn máy đi chu du thế giới (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Dùng Smartphone cho Nhiếp Ảnh (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Chào mừng Đạo Luật Bánh Chưng/Bánh Tét (Tin Cộng Đồng) - Bản Tin Từ Văn Phòng TNS Janet Nguyễn (Garden Grove,CA)
  • Bản đồ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phương Nghị
  • Chồng người áo gấm! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Nhân sĩ với Cường Quyền & Bạo Lực (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Con tin (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Phỏng Vấn: Cứu trợ Thương Phế Binh Quả Phụ VNCH (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Taxi bay (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Cố bạn (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Biết điều (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE