Hà Nội ấy à? Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ!

Nhìn cành trà mi đúng màu đào bích nhưng toàn gai là gai in trên nền tuyết đang bay trắng trời ngoài khung cửa, không nhớ nhà cho đúng thời điểm thì còn lúc nào để nhớ hơn đây?

Thì nhớ!

Ở nhà người ta cũng đang nhớ. Hẳn một dự án nhớ: Ký ức Hà Nội. Bao nhiêu người post lên mạng ảnh mình đang lòe xoè khăn áo nhớ, cùng chồng cùng vợ, cùng thế hệ trước thế hệ sau. Người tứ phương thành công thành danh ở đây thì giảng giải cho con cháu đấy là Hà Nội, Hà Nội cũ nhé, dễ thấy nhất là cái đầu tàu chẳng biết gò bồi lắp ráp bằng tôn hay bằng bìa, bôi màu trắng trắng đỏ đỏ y như đồ Hàng Mã. Những người khác thì chua chát phẫn nộ đấy đâu phải là những gì từng là tuổi nhỏ, tuổi trẻ của mình, xơ xác, nhọc nhằn mà vẫn lấp lánh bao nhiêu tình yêu và hy vọng. Thường đấy là người sinh ra lớn lên ở thành phố những năm tháng ấy.

hanoi aya 01

Hà Nội xưaPHOTO HARRISON-FORMAN

Ở xa, chẳng biết thật ra thì thế nào. Nhưng mà theo kinh nghiệm hơn nửa thế kỷ là người Việt, rất tin rằng niềm vui tưởng là thấy một Hà Nội chưa từng sống hay nỗi chua chát vì đó đâu phải là Hà Nội trong phần đời đẹp đẽ nhất của nhiều người, tất đều thành thật cả. Cái gì chứ sự ẩu tả thì dân mình bây giờ có thừa, ở mọi nơi, mọi lúc, cứ gì hôm nay với cái ký ức này. Nhìn ảnh cái đầu tàu mô hình, chẳng biết làm gì hơn thở dài. Thế cũng gọi là xúc động. Nhỉ? Chẳng thà phóng to mấy cái ảnh đen trắng chụp tàu điện từ mấy mươi năm trước, người lớn người bé cùng quang gánh đánh đu lủng lẳng ngoài cửa, để thấy một tình yêu về từng có những ngày như thế.

Nhưng mà ngay cả phục dựng được một cách gần như trăm phần trăm như thật những gì có thể giúp cho người ta biết, hiểu, neo giữ nỗi buồn nỗi nhớ về một thành phố đã biến hình, ở một thời nói đẹp thì là đẹp, nhưng phải sống lại thì chắc chắn là thảm họa mới của người Việt mình ở thế kỷ 21, liệu ký ức cũ có thật đồng loạt sống dậy được không?

Chẳng tin. Ừ thì cứ cho một cái tàu điện chạy trên đường ray quanh Hoàng Thành như đúng rồi đi, thì cũng lấy đâu ra cái êm ả của một thời trời đất êm dịu đến thế nào cũng thành được xao xác trong lòng người, để từ đó chiết ra  “…chuông xe điện trong màn sương rạng sớm – và nắng nhỏ trên hàng cây rét muộn  – có thể nào không xui tôi nhớ em…” Thơ của Bằng Việt ạ. Sức sống của Hà Nội hôm nay thì khác lắm. Nội âm thanh thôi nếu mô tả thì chắc phải huy động mấy từ bùng, trương, nở, nổ, vô cùng mạnh mẽ và ồn ĩ.

hanoi aya 01

Cây đa góc phốNGUỒN VOVWORLD.VN

Mình cũng có hẳn một trời ký ức về thành phố ấy. Ví như tàu điện. Không bổ cắm bổ xuôi theo được mấy thằng ranh nhảy tàu, thế mà đã có lần ngã quay lơ người một nơi, xe một nơi ngay chỗ đường tàu giao nhau trước cổng trường Chu Văn An. Lại còn đúng lúc tan trường mới mất mặt. Chỉ vì mấy bạn con trai lớp 12 trường này giả vờ tưởng cô giáo trẻ là bạn mới, bày trò trêu chọc. Hay là… Ừ nỗi mùa đông. Thu lu trong độc có mảnh áo nhung đạp xe ra phố, (chẳng dám dừng, ngại lắm những đôi mắt nhìn đến từ nhiều quán chè chén xo ro đầu ngõ cuối phố) chỉ để gặp lại mấy dáng xoan gầy ở góc Quán Sứ Tràng Thi đứng túm tụm với nhau trong mảnh đất bỏ hoang của tòa soạn báo Người Công Giáo cạnh sườn Đài Tiếng Nói Việt Nam. Nếu chiều ấy còn nhận được một lá thư nhìn phong bì đã ra mùi học xa Tổ Quốc của một hai ba bạn con trai nào nữa thì phải biết.

Ký ức là mạch nhớ, cũng là bảo tàng riêng của mỗi người. Nỗi nhớ nếu đem triển lãm bằng những mô phỏng tạm bợ và ẩu tả thì chán nhỉ. Nó có thể làm giàu cho ai? Câu hỏi này với người Việt mình giờ luôn là một câu hỏi nhạy cảm, thôi nói lại cho rõ: Triển lãm nỗi nhớ thì làm giàu được cho ai về cái mặt hồn?

Cách đây chừng mười mấy năm mình có đi xem một cái làng ở Đức. Cổ ra cổ. Được phục dựng tôn tạo vì mục đích phát triển du lịch. Tới, người ta có thể hình dung mình như cư dân của ít ra là chừng bốn trăm năm trở về trước. Những mái nhà, không xập xệ nhưng nhất thiết không được làm ra vẻ mới, những mảnh vườn, con đường dành cho xe bò kéo, những đống rơm, những dáng người trong trang phục của mấy trăm năm về trước. Nào ai biết có đúng thế thật không, thì cũng kiểu như hôm nay xem những phim về thời cổ đại giành đủ kiểu giải nọ kia Oscar danh giá ấy. Nhưng không ai dám bảo là không phải thế. Và xúc động. Trước tiên là xúc động về cái cách cho quá khứ song hành cùng hiện tại. Trước tiên nữa là về kiểu người ta đứng từ hôm nay nhìn ngày hôm qua, như một đứt quãng lịch sử, trân trọng nó như hình như đúng là nó. Là mình cũng thận trọng thêm vào hai chữ hình như thôi. Và trước một ký ức hiển hiện như thế, nhưng đó là ký ức về bình an, người ta có thể thích vì biết, nhưng phải ngẫm nghĩ đủ để không vui tưng tưng. Còn trước một quá khứ khác bao chứa đau đớn, thất bại nhìn từ hôm nay, không có cách nào khác hơn là cúi đầu, chua xót, khiếp đảm, để rồi hiểu ra phải triệt để từ bỏ niềm tự hào ta bại nhưng ta là kẻ mạnh. Mình đã nghĩ thế khi đứng cùng nhiều người Đức nữa trên con tàu từng chở bao nhiêu đứa trẻ vào Lò Thiêu cách nay mấy mươi năm. Có làm một cuộc trưng bày triển lãm quá khứ thì phải thế chứ. Quá khứ có thế nào ta cũng chẳng thay đổi được. Nhưng ta cần nó khi tập cho chính ta một cách nhìn mà thay đổi cái ngày hôm nay. Thế nó mới mang tới giá trị thặng dư cho con người.

hanoi aya 01

Mình có hẳn một trời Hà Nội trong ký ức. Như bao nhiêu người. Nhớ Hà Nội mà nào chỉ là Hà Nội. Nhớ một thời mà nào chỉ là một thời. Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ, nhưng cứ. Để âm thầm vui vì những điều tử tế bình thường giữa thời buổi bất thường ấy. Để biết hôm nay thừa thiếu những gì. Ký ức ấy, ai đã sống thì hẳn có. Ai không biết thì thôi dẫu thế cũng thiệt thòi một tí cho phần hồn. Cũng chẳng sao. Đỡ phải ngậm ngùi. Chứ biết theo kiểu như xem kịch để hân hoan trên nỗi buồn nỗi khổ nó cứ sao sao ấy.

LMH – Berlin 7. 1. 2016

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE