Hà Nội ấy à? Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ!

Nhìn cành trà mi đúng màu đào bích nhưng toàn gai là gai in trên nền tuyết đang bay trắng trời ngoài khung cửa, không nhớ nhà cho đúng thời điểm thì còn lúc nào để nhớ hơn đây?

Thì nhớ!

Ở nhà người ta cũng đang nhớ. Hẳn một dự án nhớ: Ký ức Hà Nội. Bao nhiêu người post lên mạng ảnh mình đang lòe xoè khăn áo nhớ, cùng chồng cùng vợ, cùng thế hệ trước thế hệ sau. Người tứ phương thành công thành danh ở đây thì giảng giải cho con cháu đấy là Hà Nội, Hà Nội cũ nhé, dễ thấy nhất là cái đầu tàu chẳng biết gò bồi lắp ráp bằng tôn hay bằng bìa, bôi màu trắng trắng đỏ đỏ y như đồ Hàng Mã. Những người khác thì chua chát phẫn nộ đấy đâu phải là những gì từng là tuổi nhỏ, tuổi trẻ của mình, xơ xác, nhọc nhằn mà vẫn lấp lánh bao nhiêu tình yêu và hy vọng. Thường đấy là người sinh ra lớn lên ở thành phố những năm tháng ấy.

hanoi aya 01

Hà Nội xưaPHOTO HARRISON-FORMAN

Ở xa, chẳng biết thật ra thì thế nào. Nhưng mà theo kinh nghiệm hơn nửa thế kỷ là người Việt, rất tin rằng niềm vui tưởng là thấy một Hà Nội chưa từng sống hay nỗi chua chát vì đó đâu phải là Hà Nội trong phần đời đẹp đẽ nhất của nhiều người, tất đều thành thật cả. Cái gì chứ sự ẩu tả thì dân mình bây giờ có thừa, ở mọi nơi, mọi lúc, cứ gì hôm nay với cái ký ức này. Nhìn ảnh cái đầu tàu mô hình, chẳng biết làm gì hơn thở dài. Thế cũng gọi là xúc động. Nhỉ? Chẳng thà phóng to mấy cái ảnh đen trắng chụp tàu điện từ mấy mươi năm trước, người lớn người bé cùng quang gánh đánh đu lủng lẳng ngoài cửa, để thấy một tình yêu về từng có những ngày như thế.

Nhưng mà ngay cả phục dựng được một cách gần như trăm phần trăm như thật những gì có thể giúp cho người ta biết, hiểu, neo giữ nỗi buồn nỗi nhớ về một thành phố đã biến hình, ở một thời nói đẹp thì là đẹp, nhưng phải sống lại thì chắc chắn là thảm họa mới của người Việt mình ở thế kỷ 21, liệu ký ức cũ có thật đồng loạt sống dậy được không?

Chẳng tin. Ừ thì cứ cho một cái tàu điện chạy trên đường ray quanh Hoàng Thành như đúng rồi đi, thì cũng lấy đâu ra cái êm ả của một thời trời đất êm dịu đến thế nào cũng thành được xao xác trong lòng người, để từ đó chiết ra  “…chuông xe điện trong màn sương rạng sớm – và nắng nhỏ trên hàng cây rét muộn  – có thể nào không xui tôi nhớ em…” Thơ của Bằng Việt ạ. Sức sống của Hà Nội hôm nay thì khác lắm. Nội âm thanh thôi nếu mô tả thì chắc phải huy động mấy từ bùng, trương, nở, nổ, vô cùng mạnh mẽ và ồn ĩ.

hanoi aya 01

Cây đa góc phốNGUỒN VOVWORLD.VN

Mình cũng có hẳn một trời ký ức về thành phố ấy. Ví như tàu điện. Không bổ cắm bổ xuôi theo được mấy thằng ranh nhảy tàu, thế mà đã có lần ngã quay lơ người một nơi, xe một nơi ngay chỗ đường tàu giao nhau trước cổng trường Chu Văn An. Lại còn đúng lúc tan trường mới mất mặt. Chỉ vì mấy bạn con trai lớp 12 trường này giả vờ tưởng cô giáo trẻ là bạn mới, bày trò trêu chọc. Hay là… Ừ nỗi mùa đông. Thu lu trong độc có mảnh áo nhung đạp xe ra phố, (chẳng dám dừng, ngại lắm những đôi mắt nhìn đến từ nhiều quán chè chén xo ro đầu ngõ cuối phố) chỉ để gặp lại mấy dáng xoan gầy ở góc Quán Sứ Tràng Thi đứng túm tụm với nhau trong mảnh đất bỏ hoang của tòa soạn báo Người Công Giáo cạnh sườn Đài Tiếng Nói Việt Nam. Nếu chiều ấy còn nhận được một lá thư nhìn phong bì đã ra mùi học xa Tổ Quốc của một hai ba bạn con trai nào nữa thì phải biết.

Ký ức là mạch nhớ, cũng là bảo tàng riêng của mỗi người. Nỗi nhớ nếu đem triển lãm bằng những mô phỏng tạm bợ và ẩu tả thì chán nhỉ. Nó có thể làm giàu cho ai? Câu hỏi này với người Việt mình giờ luôn là một câu hỏi nhạy cảm, thôi nói lại cho rõ: Triển lãm nỗi nhớ thì làm giàu được cho ai về cái mặt hồn?

Cách đây chừng mười mấy năm mình có đi xem một cái làng ở Đức. Cổ ra cổ. Được phục dựng tôn tạo vì mục đích phát triển du lịch. Tới, người ta có thể hình dung mình như cư dân của ít ra là chừng bốn trăm năm trở về trước. Những mái nhà, không xập xệ nhưng nhất thiết không được làm ra vẻ mới, những mảnh vườn, con đường dành cho xe bò kéo, những đống rơm, những dáng người trong trang phục của mấy trăm năm về trước. Nào ai biết có đúng thế thật không, thì cũng kiểu như hôm nay xem những phim về thời cổ đại giành đủ kiểu giải nọ kia Oscar danh giá ấy. Nhưng không ai dám bảo là không phải thế. Và xúc động. Trước tiên là xúc động về cái cách cho quá khứ song hành cùng hiện tại. Trước tiên nữa là về kiểu người ta đứng từ hôm nay nhìn ngày hôm qua, như một đứt quãng lịch sử, trân trọng nó như hình như đúng là nó. Là mình cũng thận trọng thêm vào hai chữ hình như thôi. Và trước một ký ức hiển hiện như thế, nhưng đó là ký ức về bình an, người ta có thể thích vì biết, nhưng phải ngẫm nghĩ đủ để không vui tưng tưng. Còn trước một quá khứ khác bao chứa đau đớn, thất bại nhìn từ hôm nay, không có cách nào khác hơn là cúi đầu, chua xót, khiếp đảm, để rồi hiểu ra phải triệt để từ bỏ niềm tự hào ta bại nhưng ta là kẻ mạnh. Mình đã nghĩ thế khi đứng cùng nhiều người Đức nữa trên con tàu từng chở bao nhiêu đứa trẻ vào Lò Thiêu cách nay mấy mươi năm. Có làm một cuộc trưng bày triển lãm quá khứ thì phải thế chứ. Quá khứ có thế nào ta cũng chẳng thay đổi được. Nhưng ta cần nó khi tập cho chính ta một cách nhìn mà thay đổi cái ngày hôm nay. Thế nó mới mang tới giá trị thặng dư cho con người.

hanoi aya 01

Mình có hẳn một trời Hà Nội trong ký ức. Như bao nhiêu người. Nhớ Hà Nội mà nào chỉ là Hà Nội. Nhớ một thời mà nào chỉ là một thời. Khổ bỏ xừ buồn bỏ xừ, nhưng cứ. Để âm thầm vui vì những điều tử tế bình thường giữa thời buổi bất thường ấy. Để biết hôm nay thừa thiếu những gì. Ký ức ấy, ai đã sống thì hẳn có. Ai không biết thì thôi dẫu thế cũng thiệt thòi một tí cho phần hồn. Cũng chẳng sao. Đỡ phải ngậm ngùi. Chứ biết theo kiểu như xem kịch để hân hoan trên nỗi buồn nỗi khổ nó cứ sao sao ấy.

LMH – Berlin 7. 1. 2016

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE