Gốm Vĩnh Long – nguy cơ xóa sổ

Hàng loạt cơ sở sản xuất gốm nằm dọc sông Cổ Chiên thơ mộng đang lụi tàn theo thời gian do sản phẩm tắc đầu ra, giá rớt, thiếu đơn hàng, thiếu vốn… Làng gốm nổi tiếng ngày nào và là niềm tự hào của người dân Vĩnh Long, nay đứng trước nguy cơ xóa sổ.

Tiêu điều… làng gốm

Trở lại làng gốm Vĩnh Long vào những ngày đầu tháng 5-2013, chúng tôi chứng kiến tình cảnh đau lòng khi hàng loạt cơ sở sản xuất đóng cửa hoặc thu hẹp sản xuất. Ông Dương Hoàng Sơn, một trong những người lâu năm trong nghề gốm ở xã Thanh Đức, huyện Long Hồ, chua chát: “Nghề gốm chết thật rồi, bởi càng làm càng lỗ nên cả chủ lò và công nhân đều không sống nổi, buộc phải bỏ nghề”.

Kéo chúng tôi ra 3 miệng lò đã bỏ phế mấy năm nay, ông Sơn tâm sự, cách đây khoảng 13 năm, nghề gốm đỏ ở xứ này hoạt động sôi động lắm. Sản xuất ngày đêm không nghỉ, vậy mà sản phẩm làm ra không đủ cung cấp cho khách hàng các nơi; trong đó thị trường Bình Dương là chủ yếu. Những năm đó, gia đình ông Sơn có 3 miệng lò, với hơn 40 lao động, trung bình cứ 10 ngày ra một mẻ, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận thu về số tiền khoảng 2 cây vàng. Không chỉ chủ lò ăn nên làm ra, mà những thợ in (đúc, tạo dáng sản phẩm), thợ xu (làm bóng, vẽ hoa văn)… cũng được trả lương 8 – 10 triệu đồng/tháng, thậm chí 15 triệu đồng/tháng. Riêng những lao động phụ như trộn đất, bốc xếp… cũng có thu nhập 80.000 – 90.000 đồng/ngày… Nhờ đó mà 60 cơ sở gốm dọc tuyến công nghiệp Cổ Chiên thuộc xã Thanh Đức phát triển rầm rộ. Song, thời gian hưng thịnh chẳng bao lâu thì nay nghề gốm lao dốc thảm hại.

Ông Hồ Minh Châu, chủ cơ sở gốm Vạn Thắng, một trong những cơ sở sản xuất gốm quy mô lớn ở xã Thanh Đức, nay cũng đang thoi thóp. Ông Châu phân trần: “Trước đây cứ 10 ngày là ra 1 miệng lò, tui có 3 miệng lò nên gốm ra liên tục bình quân hơn 5.000 sản phẩm/tháng. Nghề gốm đang ăn nên làm ra thì 5 năm gần đây rơi vào cảnh ảm đạm, bởi đơn đặt hàng thưa dần. Nếu như 10 năm trước giá gốm là 60.000 đồng/bộ (gồm 3 chậu loại ABC), nay giá vẫn giữ nguyên không tăng – nhưng chi phí sản xuất như nhân công, đất, vận chuyển… lại tăng gấp 3 lần, đẩy hàng loạt cơ sở sản xuất gốm vào cảnh chết dở”.

Theo ông Châu, bình quân một miệng lò hiện cần hơn 300 triệu đồng/tháng để hoạt động. Thời điểm lúc hoàng kim, các đối tác sẵn sàng đưa tiền trước – rồi lấy hàng sau; nay mọi chuyện ngược lại khi cơ sở giao sản phẩm trước, sau đó “chờ” 3 – 6 tháng mới lấy được tiền. Tình hình như vậy đã làm hàng loạt cơ sở sản xuất cụt vốn, lâm nợ dẫn đến phá sản. Ông Châu có 3 miệng lò thì nay 1 miệng phải đóng cửa, 2 miệng còn lại chỉ làm cầm chừng, sản lượng giảm hơn 50% so với trước.

Khó phục hồi

Theo ông Hồ Văn Vàng, Chủ tịch Hội nghề gốm Vĩnh Long thời cực thịnh vào đầu những năm 2000, Vĩnh Long có hơn 130 cơ sở sản xuất gốm đỏ phục vụ xuất khẩu, tập trung chủ yếu ở các xã Thanh Đức (huyện Long Hồ); An Phước, Mỹ Phước (huyện Măng Thít)… Bình quân mỗi năm, các cơ sở gốm ở Vĩnh Long cung ứng 50 – 60 triệu sản phẩm với nhiều mẫu mã đa dạng, phong phú. Gốm đỏ Vĩnh Long được xuất khẩu trực tiếp hoặc thông qua các đối tác đặt hàng đưa đi các thị trường châu Âu, châu Á, châu Mỹ… thu về khoảng 40 triệu USD/năm. Tuy nhiên, chính sự cạnh tranh thiếu lành mạnh của các cơ sở khi tranh giành, giựt mối lẫn nhau để rồi giảm giá; bị đối tác ép, cộng với nhu cầu thị trường thu hẹp, đất nguyên liệu cạn kiệt… làm cho làng gốm mai một dần và khó có cơ hội vực dậy.

Ông Dương Hoàng Sơn nhìn nhận, ngoài những yếu tố trên, làng gốm ở Thanh Đức “chết” cũng vì việc quy hoạch tuyến công nghiệp Cổ Chiên “treo” kéo dài. Cụ thể, làng gốm ở xã Thanh Đức nằm trọn trong phân khu chức năng số 4 (rộng 30ha) thuộc dự án quy hoạch tổng thể tuyến công nghiệp Cổ Chiên có 7 khu chức năng. Năm 2003, khi dự án mới triển khai, cơ quan chức năng gởi thông báo chung cho những hộ dân bị ảnh hưởng về mức giá đền bù và cưỡng chế, san lấp mặt bằng. Sau đó một số hộ dân trong vùng dự án không đồng tình và xảy ra kiện tụng kéo dài cho tới nay.

Ông Hồ Minh Châu cho rằng, các bên thực hiện dự án đã cưỡng chế, lấy đất, đốn cây trái, san lấp kinh mương… nhưng chưa có quyết định thu hồi đất. Bên cạnh đó, giá đền bù quá thấp, đất thổ cư chỉ 45.000 đồng/m², đất vườn 40.500 đồng/m², đất ruộng 35.000 đồng/m²… Mức này chỉ bằng khoảng 30% so giá thị trường. Và mỗi lò gốm được bồi thường 60 triệu đồng. Theo ông Châu, với mức bồi thường trên các cơ sở rất khó tìm cuộc sống nơi ở mới, trong khi khôi phục lại nghề gốm thì gần như bó tay vì không đủ chi phí. Mặt khác, trong danh mục kêu gọi đầu tư vào địa phương thì có nghề gốm, nay giải tỏa trắng một nghề đặc thù như vậy liệu có lãng phí?

Ông Dương Hoàng Sơn chạnh lòng: “Ai cũng tiếc cho nghề gồm đang chết dần, thương cho hàng ngàn chị em phụ nữ vùng nông thôn bị thất nghiệp đang phải bươn chải lên TPHCM, miền Đông… làm thuê kiếm sống. Dân làng gốm không phản đối chủ trương phát triển tuyến công nghiệp của tỉnh, nhưng chỉ mong nhà nước xem lại chính sách đền bù hợp lý; đồng thời khi xóa trắng làng gốm nơi này thì cần nhanh chóng triển khai cơ sở hạ tầng ở nơi nào khác để người dân còn hy vọng phục hồi lại nghề gốm”.

(Theo sggp.online)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE