Gốm Vĩnh Long – nguy cơ xóa sổ

Hàng loạt cơ sở sản xuất gốm nằm dọc sông Cổ Chiên thơ mộng đang lụi tàn theo thời gian do sản phẩm tắc đầu ra, giá rớt, thiếu đơn hàng, thiếu vốn… Làng gốm nổi tiếng ngày nào và là niềm tự hào của người dân Vĩnh Long, nay đứng trước nguy cơ xóa sổ.

Tiêu điều… làng gốm

Trở lại làng gốm Vĩnh Long vào những ngày đầu tháng 5-2013, chúng tôi chứng kiến tình cảnh đau lòng khi hàng loạt cơ sở sản xuất đóng cửa hoặc thu hẹp sản xuất. Ông Dương Hoàng Sơn, một trong những người lâu năm trong nghề gốm ở xã Thanh Đức, huyện Long Hồ, chua chát: “Nghề gốm chết thật rồi, bởi càng làm càng lỗ nên cả chủ lò và công nhân đều không sống nổi, buộc phải bỏ nghề”.

Kéo chúng tôi ra 3 miệng lò đã bỏ phế mấy năm nay, ông Sơn tâm sự, cách đây khoảng 13 năm, nghề gốm đỏ ở xứ này hoạt động sôi động lắm. Sản xuất ngày đêm không nghỉ, vậy mà sản phẩm làm ra không đủ cung cấp cho khách hàng các nơi; trong đó thị trường Bình Dương là chủ yếu. Những năm đó, gia đình ông Sơn có 3 miệng lò, với hơn 40 lao động, trung bình cứ 10 ngày ra một mẻ, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận thu về số tiền khoảng 2 cây vàng. Không chỉ chủ lò ăn nên làm ra, mà những thợ in (đúc, tạo dáng sản phẩm), thợ xu (làm bóng, vẽ hoa văn)… cũng được trả lương 8 – 10 triệu đồng/tháng, thậm chí 15 triệu đồng/tháng. Riêng những lao động phụ như trộn đất, bốc xếp… cũng có thu nhập 80.000 – 90.000 đồng/ngày… Nhờ đó mà 60 cơ sở gốm dọc tuyến công nghiệp Cổ Chiên thuộc xã Thanh Đức phát triển rầm rộ. Song, thời gian hưng thịnh chẳng bao lâu thì nay nghề gốm lao dốc thảm hại.

Ông Hồ Minh Châu, chủ cơ sở gốm Vạn Thắng, một trong những cơ sở sản xuất gốm quy mô lớn ở xã Thanh Đức, nay cũng đang thoi thóp. Ông Châu phân trần: “Trước đây cứ 10 ngày là ra 1 miệng lò, tui có 3 miệng lò nên gốm ra liên tục bình quân hơn 5.000 sản phẩm/tháng. Nghề gốm đang ăn nên làm ra thì 5 năm gần đây rơi vào cảnh ảm đạm, bởi đơn đặt hàng thưa dần. Nếu như 10 năm trước giá gốm là 60.000 đồng/bộ (gồm 3 chậu loại ABC), nay giá vẫn giữ nguyên không tăng – nhưng chi phí sản xuất như nhân công, đất, vận chuyển… lại tăng gấp 3 lần, đẩy hàng loạt cơ sở sản xuất gốm vào cảnh chết dở”.

Theo ông Châu, bình quân một miệng lò hiện cần hơn 300 triệu đồng/tháng để hoạt động. Thời điểm lúc hoàng kim, các đối tác sẵn sàng đưa tiền trước – rồi lấy hàng sau; nay mọi chuyện ngược lại khi cơ sở giao sản phẩm trước, sau đó “chờ” 3 – 6 tháng mới lấy được tiền. Tình hình như vậy đã làm hàng loạt cơ sở sản xuất cụt vốn, lâm nợ dẫn đến phá sản. Ông Châu có 3 miệng lò thì nay 1 miệng phải đóng cửa, 2 miệng còn lại chỉ làm cầm chừng, sản lượng giảm hơn 50% so với trước.

Khó phục hồi

Theo ông Hồ Văn Vàng, Chủ tịch Hội nghề gốm Vĩnh Long thời cực thịnh vào đầu những năm 2000, Vĩnh Long có hơn 130 cơ sở sản xuất gốm đỏ phục vụ xuất khẩu, tập trung chủ yếu ở các xã Thanh Đức (huyện Long Hồ); An Phước, Mỹ Phước (huyện Măng Thít)… Bình quân mỗi năm, các cơ sở gốm ở Vĩnh Long cung ứng 50 – 60 triệu sản phẩm với nhiều mẫu mã đa dạng, phong phú. Gốm đỏ Vĩnh Long được xuất khẩu trực tiếp hoặc thông qua các đối tác đặt hàng đưa đi các thị trường châu Âu, châu Á, châu Mỹ… thu về khoảng 40 triệu USD/năm. Tuy nhiên, chính sự cạnh tranh thiếu lành mạnh của các cơ sở khi tranh giành, giựt mối lẫn nhau để rồi giảm giá; bị đối tác ép, cộng với nhu cầu thị trường thu hẹp, đất nguyên liệu cạn kiệt… làm cho làng gốm mai một dần và khó có cơ hội vực dậy.

Ông Dương Hoàng Sơn nhìn nhận, ngoài những yếu tố trên, làng gốm ở Thanh Đức “chết” cũng vì việc quy hoạch tuyến công nghiệp Cổ Chiên “treo” kéo dài. Cụ thể, làng gốm ở xã Thanh Đức nằm trọn trong phân khu chức năng số 4 (rộng 30ha) thuộc dự án quy hoạch tổng thể tuyến công nghiệp Cổ Chiên có 7 khu chức năng. Năm 2003, khi dự án mới triển khai, cơ quan chức năng gởi thông báo chung cho những hộ dân bị ảnh hưởng về mức giá đền bù và cưỡng chế, san lấp mặt bằng. Sau đó một số hộ dân trong vùng dự án không đồng tình và xảy ra kiện tụng kéo dài cho tới nay.

Ông Hồ Minh Châu cho rằng, các bên thực hiện dự án đã cưỡng chế, lấy đất, đốn cây trái, san lấp kinh mương… nhưng chưa có quyết định thu hồi đất. Bên cạnh đó, giá đền bù quá thấp, đất thổ cư chỉ 45.000 đồng/m², đất vườn 40.500 đồng/m², đất ruộng 35.000 đồng/m²… Mức này chỉ bằng khoảng 30% so giá thị trường. Và mỗi lò gốm được bồi thường 60 triệu đồng. Theo ông Châu, với mức bồi thường trên các cơ sở rất khó tìm cuộc sống nơi ở mới, trong khi khôi phục lại nghề gốm thì gần như bó tay vì không đủ chi phí. Mặt khác, trong danh mục kêu gọi đầu tư vào địa phương thì có nghề gốm, nay giải tỏa trắng một nghề đặc thù như vậy liệu có lãng phí?

Ông Dương Hoàng Sơn chạnh lòng: “Ai cũng tiếc cho nghề gồm đang chết dần, thương cho hàng ngàn chị em phụ nữ vùng nông thôn bị thất nghiệp đang phải bươn chải lên TPHCM, miền Đông… làm thuê kiếm sống. Dân làng gốm không phản đối chủ trương phát triển tuyến công nghiệp của tỉnh, nhưng chỉ mong nhà nước xem lại chính sách đền bù hợp lý; đồng thời khi xóa trắng làng gốm nơi này thì cần nhanh chóng triển khai cơ sở hạ tầng ở nơi nào khác để người dân còn hy vọng phục hồi lại nghề gốm”.

(Theo sggp.online)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE