Gốm Vĩnh Long – nguy cơ xóa sổ

Hàng loạt cơ sở sản xuất gốm nằm dọc sông Cổ Chiên thơ mộng đang lụi tàn theo thời gian do sản phẩm tắc đầu ra, giá rớt, thiếu đơn hàng, thiếu vốn… Làng gốm nổi tiếng ngày nào và là niềm tự hào của người dân Vĩnh Long, nay đứng trước nguy cơ xóa sổ.

Tiêu điều… làng gốm

Trở lại làng gốm Vĩnh Long vào những ngày đầu tháng 5-2013, chúng tôi chứng kiến tình cảnh đau lòng khi hàng loạt cơ sở sản xuất đóng cửa hoặc thu hẹp sản xuất. Ông Dương Hoàng Sơn, một trong những người lâu năm trong nghề gốm ở xã Thanh Đức, huyện Long Hồ, chua chát: “Nghề gốm chết thật rồi, bởi càng làm càng lỗ nên cả chủ lò và công nhân đều không sống nổi, buộc phải bỏ nghề”.

Kéo chúng tôi ra 3 miệng lò đã bỏ phế mấy năm nay, ông Sơn tâm sự, cách đây khoảng 13 năm, nghề gốm đỏ ở xứ này hoạt động sôi động lắm. Sản xuất ngày đêm không nghỉ, vậy mà sản phẩm làm ra không đủ cung cấp cho khách hàng các nơi; trong đó thị trường Bình Dương là chủ yếu. Những năm đó, gia đình ông Sơn có 3 miệng lò, với hơn 40 lao động, trung bình cứ 10 ngày ra một mẻ, trừ hết các khoản chi phí, lợi nhuận thu về số tiền khoảng 2 cây vàng. Không chỉ chủ lò ăn nên làm ra, mà những thợ in (đúc, tạo dáng sản phẩm), thợ xu (làm bóng, vẽ hoa văn)… cũng được trả lương 8 – 10 triệu đồng/tháng, thậm chí 15 triệu đồng/tháng. Riêng những lao động phụ như trộn đất, bốc xếp… cũng có thu nhập 80.000 – 90.000 đồng/ngày… Nhờ đó mà 60 cơ sở gốm dọc tuyến công nghiệp Cổ Chiên thuộc xã Thanh Đức phát triển rầm rộ. Song, thời gian hưng thịnh chẳng bao lâu thì nay nghề gốm lao dốc thảm hại.

Ông Hồ Minh Châu, chủ cơ sở gốm Vạn Thắng, một trong những cơ sở sản xuất gốm quy mô lớn ở xã Thanh Đức, nay cũng đang thoi thóp. Ông Châu phân trần: “Trước đây cứ 10 ngày là ra 1 miệng lò, tui có 3 miệng lò nên gốm ra liên tục bình quân hơn 5.000 sản phẩm/tháng. Nghề gốm đang ăn nên làm ra thì 5 năm gần đây rơi vào cảnh ảm đạm, bởi đơn đặt hàng thưa dần. Nếu như 10 năm trước giá gốm là 60.000 đồng/bộ (gồm 3 chậu loại ABC), nay giá vẫn giữ nguyên không tăng – nhưng chi phí sản xuất như nhân công, đất, vận chuyển… lại tăng gấp 3 lần, đẩy hàng loạt cơ sở sản xuất gốm vào cảnh chết dở”.

Theo ông Châu, bình quân một miệng lò hiện cần hơn 300 triệu đồng/tháng để hoạt động. Thời điểm lúc hoàng kim, các đối tác sẵn sàng đưa tiền trước – rồi lấy hàng sau; nay mọi chuyện ngược lại khi cơ sở giao sản phẩm trước, sau đó “chờ” 3 – 6 tháng mới lấy được tiền. Tình hình như vậy đã làm hàng loạt cơ sở sản xuất cụt vốn, lâm nợ dẫn đến phá sản. Ông Châu có 3 miệng lò thì nay 1 miệng phải đóng cửa, 2 miệng còn lại chỉ làm cầm chừng, sản lượng giảm hơn 50% so với trước.

Khó phục hồi

Theo ông Hồ Văn Vàng, Chủ tịch Hội nghề gốm Vĩnh Long thời cực thịnh vào đầu những năm 2000, Vĩnh Long có hơn 130 cơ sở sản xuất gốm đỏ phục vụ xuất khẩu, tập trung chủ yếu ở các xã Thanh Đức (huyện Long Hồ); An Phước, Mỹ Phước (huyện Măng Thít)… Bình quân mỗi năm, các cơ sở gốm ở Vĩnh Long cung ứng 50 – 60 triệu sản phẩm với nhiều mẫu mã đa dạng, phong phú. Gốm đỏ Vĩnh Long được xuất khẩu trực tiếp hoặc thông qua các đối tác đặt hàng đưa đi các thị trường châu Âu, châu Á, châu Mỹ… thu về khoảng 40 triệu USD/năm. Tuy nhiên, chính sự cạnh tranh thiếu lành mạnh của các cơ sở khi tranh giành, giựt mối lẫn nhau để rồi giảm giá; bị đối tác ép, cộng với nhu cầu thị trường thu hẹp, đất nguyên liệu cạn kiệt… làm cho làng gốm mai một dần và khó có cơ hội vực dậy.

Ông Dương Hoàng Sơn nhìn nhận, ngoài những yếu tố trên, làng gốm ở Thanh Đức “chết” cũng vì việc quy hoạch tuyến công nghiệp Cổ Chiên “treo” kéo dài. Cụ thể, làng gốm ở xã Thanh Đức nằm trọn trong phân khu chức năng số 4 (rộng 30ha) thuộc dự án quy hoạch tổng thể tuyến công nghiệp Cổ Chiên có 7 khu chức năng. Năm 2003, khi dự án mới triển khai, cơ quan chức năng gởi thông báo chung cho những hộ dân bị ảnh hưởng về mức giá đền bù và cưỡng chế, san lấp mặt bằng. Sau đó một số hộ dân trong vùng dự án không đồng tình và xảy ra kiện tụng kéo dài cho tới nay.

Ông Hồ Minh Châu cho rằng, các bên thực hiện dự án đã cưỡng chế, lấy đất, đốn cây trái, san lấp kinh mương… nhưng chưa có quyết định thu hồi đất. Bên cạnh đó, giá đền bù quá thấp, đất thổ cư chỉ 45.000 đồng/m², đất vườn 40.500 đồng/m², đất ruộng 35.000 đồng/m²… Mức này chỉ bằng khoảng 30% so giá thị trường. Và mỗi lò gốm được bồi thường 60 triệu đồng. Theo ông Châu, với mức bồi thường trên các cơ sở rất khó tìm cuộc sống nơi ở mới, trong khi khôi phục lại nghề gốm thì gần như bó tay vì không đủ chi phí. Mặt khác, trong danh mục kêu gọi đầu tư vào địa phương thì có nghề gốm, nay giải tỏa trắng một nghề đặc thù như vậy liệu có lãng phí?

Ông Dương Hoàng Sơn chạnh lòng: “Ai cũng tiếc cho nghề gồm đang chết dần, thương cho hàng ngàn chị em phụ nữ vùng nông thôn bị thất nghiệp đang phải bươn chải lên TPHCM, miền Đông… làm thuê kiếm sống. Dân làng gốm không phản đối chủ trương phát triển tuyến công nghiệp của tỉnh, nhưng chỉ mong nhà nước xem lại chính sách đền bù hợp lý; đồng thời khi xóa trắng làng gốm nơi này thì cần nhanh chóng triển khai cơ sở hạ tầng ở nơi nào khác để người dân còn hy vọng phục hồi lại nghề gốm”.

(Theo sggp.online)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE