Giai thoại về ngôi nhà 99 cửa

“Vua nhà đất”

Hứa Bổn Hòa (Hui Bon Hoa), còn được người Sài Gòn gọi thân mật là chú Hỏa, thuộc hậu duệ của nhóm người Hoa, gốc Minh Hương, di cư đến vùng đất Nam bộ vào thế kỷ 17.

Trong suốt gần thế kỷ qua, những câu chuyện kể về sự giàu có của chú Hỏa dường như vẫn còn là một bí ẩn và rất khó kiểm chứng. Duy chỉ có những công trình hiện hữu mà người đời nay trông thấy như khách sạn Majestic, khách sạn Palace ở Long Hải – vũng Tàu, bệnh viện Từ Dũ, khu biệt thự trên đường Lý Thái Tổ, Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, chùa Kỳ Viên… là điều chắc chắn có thật.

chu hoa 01

Nhà chú Hỏa nay là bảo tàng Mỹ thuật

Xung quanh nhân vật bí ẩn này có rất nhiều giai thoại, nhưng có lẽ giai thoại được người ta nhắc đến nhiều đó là chuyện khởi nghiệp làm giàu của ông bắt đầu từ gánh ve chai.  Chuyện kể rằng, lúc sinh thời ông vào đời bằng đôi bàn tay trắng với nghề mua bán ve chai. Trong một lần lê la ở các ngõ ngách Sài Gòn – Chợ Lớn để thu mua những thứ bỏ đi của thiên hạ, chú Hỏa nhặt được cả túi vàng ròng nằm trong chiếc ghế nệm cũ. Nhiều người còn khẳng định trước năm 1975, từng trông thấy đôi quang gánh được đặt trang trọng trong tủ kính giữa nhà, vừa như vật trang trí, vừa là vật kỷ niệm thuở hàn vi. Cũng có người kể, trong một lần mua ve chai, chú Hỏa mua được bức tượng đồng bên trong chứa đầy vàng… Khi có vàng, chú Hỏa chuyển sang kinh doanh bất động sản. Nhờ  có đầu óc kinh doanh, đặc biệt có tầm nhìn xa trông rộng nên chẳng mấy chốc đã tạo nên cơ nghiệp lẫy lừng khiến cho nhiều người kính phục.

Cho đến giờ nhiều người vẫn còn nhớ câu: “Đi tàu chú Hỷ, ở nhà chú Hỏa” là câu truyền khẩu nổi tiếng một thời của người Sài Gòn xưa. Nếu như chú Hỷ là ông “vua tàu bè” của xứ sở Nam Kỳ lúc bấy giờ thì chú Hỏa là ông “vua nhà đất”. Nhiều tài liệu còn ghi nhận vào cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, ông cùng các con thành lập Công ty Hui Bon Hoa, đây được xem là giai đoạn làm ăn cực thịnh, lúc bấy giờ ông sở hữu có tới 20.000 căn nhà, hầu hết là nhà phố cho mướn nằm khắp trên địa bàn Sài Gòn – Gia Định – Chợ Lớn. Nếu tính theo giá trị ngày nay, khối gia sản này sẽ là một con số khổng lồ không sao đếm xuể.

Theo cố học giả Vương Hồng Sển: “Hui Bon Hoa có nhiều con cháu luôn hòa thuận, gia tài giữ nguyên vẹn không chia phần manh mún. Chỉ cùng nhau chia lợi tức. Mỗi khi cần dùng số tiền to tát thì người trong họ phải xin chữ ký của người huynh trưởng, khi ấy ngân hàng mới phát bạc. Nhờ giữ gìn có phương pháp nên sự nghiệp của Hui Bon Hoa ngày càng đồ sộ thêm, không sứt mẻ mảy may nào”. (Vương Hồng Sển – Sài Gòn năm xưa, phần VII: Nhơn vật Hoa Kiều ).

chu hoa 01

Chú Hỏa – đại gia sở hữu hơn 20 nghìn căn nhà mặt phố Sài Thành

Nhờ vậy mà ông được xếp trong nhóm tứ đại phú hào của vùng đất Sài Gòn – Gia Định trước đây: nhất Sỹ, nhì Phương, tam Xường, tứ Hỏa (Huyện Sỹ – tức Lê Phát Đạt; Tổng đốc Phương – Đỗ Hữu Phương; Bá hộ Xường – Lý Tường Quan và chú Hỏa – Hui Bon Hoa).

Ngôi nhà 99 cửa

Trong số các công trình chú Hỏa để lại ngày nay, có tư dinh của chính mình được xây dựng vào năm 1925,  tọa lạc tại số 97 Phó Đức Chính, Q.1, nay là Bảo Tàng Mỹ thuật TP.HCM. Đây là một công trình kiến trúc cổ kính hết sức đặc biệt nằm giữa 4 con đường Phó Đức Chính, Nguyễn Thái Bình, Calmette và Lê Thị Hồng Gấm. Một trong những khu đất vàng của trung tâm thành phố hiện nay.

Tổng thể ngôi nhà được xây dựng theo hình chữ U, có 4 tầng, sử dụng kết cấu bê tông cốt thép, nằm trong khuôn viên rộng 4.000m2. Công trình được thiết kế bởi các kiến trúc sư người Pháp, song có lẽ do chủ nhân của nó là người châu Á nên ngôi nhà có sự kết hợp hài hòa giữa những giá trị mỹ thuật Á – Âu. Trông toàn bộ công trình người ta thấy toát lên phong cách Art – Déco, một trường phái kiến trúc và trang trí được ưa chuộng ở phương Tây vào đầu thế kỷ 20. Lối vào cửa chính ở lầu 1 (tầng trệt) được thiết kế rộng và điểm nhấn với tiền sảnh cao, có thang lên từ hai phía, trên có mái đỡ bằng những cột bê tông lớn.

Cửa chính vào khu vực sảnh có kiến trúc cuốn vòm, khung bằng thép, trên vòm cửa có hoa sắt cách điệu chữ viết tắt H.B.H – tên chủ nhân của ngôi nhà. Đây là một chi tiết rất đặc sắc, thể hiện cá tính của ngôi nhà. Các cầu thang bộ dẫn lên lầu được lót bằng đá cẩm thạch, có mặt bằng hình chữ U, lan can sắt được uốn lượn tinh xảo. Chính giữa hố cầu thang là một thang máy. Vào những năm 1920, ở Sài Gòn, việc sử dụng thang máy cho công trình dân dụng là điều hoàn toàn mới lạ và xa xỉ. Thú vị hơn là thang máy lại làm bằng gỗ, được trang trí giống như chiếc kiệu trong phim cổ trang của Trung Quốc, phô bày ra bên ngoài giống như một món đồ trang trí nội thất.

chu hoa 01

Toàn bộ nền nhà được lót bằng gạch bông với nhiều kiểu hoa văn khác nhau. Riêng các ô cửa kính và cửa sổ được lắp kính màu có hoa văn đậm chất châu Âu.

Ngoài ra, còn nhiều chi tiết kiến trúc, trang trí khác mang đậm chất phương Đông như câu đối chữ Hán ở hai bên cửa chính, những ô cửa sổ hình tròn có hoa văn hình chữ Vạn… Toàn bộ công trình có mái lớn, dốc vươn xa để che mưa, nắng, phía dưới mái là một không gian thoáng.

Theo nhiều người kể, nguyên bản thiết kế ban đầu của ngôi nhà này có 100 cửa lớn, nhỏ. Đến khi bản thiết kế được trình lên Toàn quyền Đông Dương thì nhà chức trách đã bắt chủ nhân của nó phải bỏ đi một cửa và không được mở cổng chính, với lý do cổng này to hơn cổng Dinh Toàn quyền! Thế nên, ngôi nhà này chỉ có 99 cửa.

Tư dinh của chú Hỏa trước đây, nay là Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM chính thức thành lập vào năm 1987, cho đến nay đã có hơn 20.000 hiện vật được trưng bày. Ngày nay, có rất nhiều du khách ghé thăm Bảo tàng này. Ngoài việc thưởng thức những tác phẩm nghệ thuật, còn là dịp để chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc đặc sắc được xây dựng gần 100 năm trước trong đó có sự kết hợp hài hòa giữa hai nền văn hóa Đông – Tây. Song, để hiểu về chủ nhân một thời của nó là không dễ, bởi xung quanh con người đại phú lừng danh này vẫn còn nhiều bí ẩn bao trùm.

(Báo Du lịch Việt Nam)

 

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE