Giấc mơ du lịch của người A Rem

Khi tiếp cận với người A Rem (Tân Trạch, Bố Trạch, Quảng Bình) chúng tôi thấy các kiến thức về sinh tồn, lao động, săn bắt, hái lượm được huy động tối đa. Những hang đá trong lãnh thổ của tộc người này còn đầy đủ dấu vết sinh hoạt thời xa xưa. Tài nguyên đó, đáng để anh em A Rem làm du lịch khám phá, trải nghiệm.

Nếu có chỉ dẫn bài bản và tận tâm sẽ giúp họ thoát nghèo bền vững

images567148 E6a

Sinh hoạt thường ngày của tộc người A Rem

Dấu xưa hang động

Chúng tôi có chuyến điền giã tại quê hương của người A Rem và thấy họ xứng đáng như những nhà hướng dẫn chuyên nghiệp nếu biết đặt câu hỏi, khích lệ và huấn luyện, tổ chức cho họ. Tộc người nhỏ bé này hiện sống trong rừng rậm, với dãy núi đá vôi hùng vĩ… là tài nguyên đặc hữu nguyên sơ của vùng đất này. Có những vạt rừng cây gỗ quý mọc cao vút từ đáy vực lên đến đỉnh núi. Đinh Cu, Trưởng bản A Rem, kể: “Ngày xưa người A Rem không chặt rừng làm nhà. Nhà sàn làm từ cây tre, cây lồ ô thôi. Nhà làm như thế ở khoảng hai năm là thay nhà mới”.

Mặc dù người A Rem rời hang động đã 50 năm, nhưng cung cách đối xử với hang động tại quê hương của họ thật tương kính. Theo già làng Đinh Rầu: “Đi rẫy, làm nương, đi suối lâu ngày trong rừng thì hang đá là nơi dân bản trú ngụ an toàn, tránh thú dữ, tránh mưa lũ, tránh nắng nóng, tránh lạnh. Ở trong đó, được tổ tiên che chở”. Sâu trong khu vực suối Khe Chim kéo dài đến suối Rục Cà Roòng, có hàng loạt hang động to lớn được người A Rem sử dụng làm nơi trú ngụ từ xa xưa đến ngày nay. Các hang động ấy như đặc ân trời ban cho tộc người này. Bên trong còn một số hình vẽ xa xưa về việc tạo ra lửa trong hang để sưởi ấm và nấu chín thức ăn. Đinh Rầu dẫn chúng tôi đến lãnh địa của ông bà Đinh Nê, Y Rú với hang đá Khe Chim thấp và Khe Chim cao. Đinh Nê đã 62 tuổi, vợ ông bà Rú ngoài 80. Hai ông bà hiện là thành viên hội người cao tuổi của bản, hàng tháng có trợ cấp gần 300.000 đồng/người. Nhà cửa ở trung tâm xã, nhưng vì nhớ tổ tiên, nhớ hang đá, xem đó như nơi truyền thống, cả hai thỉnh thoảng rời bản vào hang để ở. Hang động cao này, từng là nơi ở của nhiều thế hệ người A Rem cổ xưa, muội khói đen dày ám vào các vách đá và thạch nhũ. Trong hang này, ông bà tổ chức đầy đủ cho cuộc sống của mình, bảo đảm sinh tồn nhiều tháng không cần tiếp tế. Hạt giống ngô, sắn, lúa rẫy được bảo quản cẩn thận trên sạp cao lơ lửng giữa trần hang.

Ông Nguyễn Chí Sĩ, Bí thư Đảng ủy xã Tân Trạch cho hay: “Có nhiều hang không chỉ thạch nhũ đẹp mà còn chum ché cổ nằm trong đó. Nơi có chum ché, người A Rem xem là linh thiêng nên người ngoài khó biết”. Không chỉ thế, những hang động khác từng được bộ đội sử dụng làm kho lương hay để tránh máy bay địch từ ngày trước vẫn còn dấu vết dép cao su, vỏ đồ hộp được xếp ngăn nắp trong góc hang. Trong khu vực quê hương người A Rem, vẫn còn nguyên gần một cây số đường ô tô chi viện cho chiến trường miền Nam thời kháng chiến chống Mỹ. Có đoạn đường đi giữa khe núi, có đoạn hai bên rừng rậm cổ thụ. Vẫn còn nguyên trạng như những tháng ngày khói lửa bom đạn.

Những đặc quyền khác

Người A Rem còn có vốn sống với rừng mưa nhiệt đới rất phong phú. Họ có cách lấy mật ong độc đáo mà dân tộc Pa Cô ở huyện A Lưới (Thừa Thiên – Huế) phải học hỏi. Năm 2014, Đinh Cu, Đinh Tân, Đinh Lâm, Đinh Khinh… và một số người khác bất ngờ tiếp đón một số anh em Pa Cô ở núi rừng A Lưới tại trung tâm xã Tân Trạch. Họ phát hiện những cái cây khổng lồ có hàng trăm tổ ong, nhưng cách bắt ong của người Pa Cô không an toàn trên cây cao nên nhờ thanh niên A Rem vào bắt. Đinh Cu kể: “Họ đề nghị bắt được tổ nào thì người A Rem được 50% họ nói phải lấy hết cả tổ. Anh em mình nói phải chừa một ít mật và không lấy nhộng để ong không bỏ rừng mà đi, năm sau còn ong mà lấy mật tiếp”. Chúng tôi từng thấy người A Rem lấy mật ong từ vách đá cao, dựng đứng, họ đi lên đỉnh núi thoăn thoắt, dùng dây mây rừng bện chặt, thòng từ đỉnh núi xuống mé tổ ong và bắt. Với cây to, họ lấy dây thừng bện vào, vắt qua cây và trèo lên từng bước. Đến tổ ong, họ chỉ lấy 2/3 lượng mật, số còn lại giữ đó để mùa sau ong sinh sôi, không rời bỏ rừng. Đấy là cách mà người A Rem giữ ong mật trong tự nhiên.

Bên cạnh bí truyền ăn ong, họ còn có cách tìm kiếm các cây thuốc tự nhiên rất thông minh. Khi đau bụng, họ chặt một cây chuối rừng gần sát gốc, khoét lỗ sâu, đợi dòng nước chảy từ gốc chuối, họ pha ít nước của loài rễ cây A Rinh Pa Riu mọc bên khe suối, uống vào sẽ chữa lành chứng đau bụng đầy hơi. Họ có món rượu chưng từ cây báng, lá như tàu dừa. Mỗi cây báng cho chừng chục lít nước màu gạo vo. Khi chắt được thứ nước đó, họ dùng vỏ cây A Loang Ma Ring hoặc quế rừng bỏ vào, lên men chừng một đêm rồi đưa ra uống. Lúc nó thành rượu, mùi vị thơm lừng, say lúc nào không ai biết.

Anh em A Rem đi rừng không có gì ngoài cây dao và chiếc gùi, vẫn sinh tồn được. Ngày nay, họ có các công cụ tạo lửa từ diêm, bật quẹt dưới xuôi đưa lên nhưng cách họ tạo lửa từ đá lửa trong rừng, hoặc các thanh gỗ ma sát liên tục thông qua bùi nhùi dễ cháy cũng được họ giữ gìn để truyền cho con cháu họ khi đi giữa rừng xanh.

Ông Lương Văn Luyến, Giám đốc Sở VH-TT-DL Quảng Bình, cho biết, tài nguyên bản địa, kiến thức bản địa của người A Rem bí ẩn và đáng học hỏi. Giữa văn minh này, đó là đặc quyền riêng khá cuốn hút. Mở tuyến du lịch vào với cộng đồng này, lấy người A Rem làm trung tâm, chắc chắn sẽ tạo được cuộc sống bền vững cho đồng bào ở đây. Trong khi đó, ông Nguyễn Châu Á, Tổng giám đốc Công ty Lữ hành quốc tế Oxalis (Chua Me Đất) trụ sở tại Quảng Bình cho hay, sự hấp dẫn của người A Rem đã thu hút chú ý của các chuyên gia và đơn vị ông đã có đoàn khảo sát tuyến du lịch kiểu sinh tồn với người A Rem hoặc trải nghiệm cuộc sống của tộc người này đều được khảo cứu để có thể xin phép xây dựng tuyến du lịch. Ông Nguyễn Chí Sĩ, Bí thư xã Tân Trạch, bày tỏ: “Người A Rem cần cù, thật thà, những gì họ giữ lại ngày nay về cách sinh hoạt xa xưa nếu được đưa vào làm du lịch bền vững, chắc chắn bà con sẽ có cuộc sống tốt hơn”.

(Theo Báo Mới.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE