El Nino, La Nina

– Liên Hiệp Quốc mới cảnh báo: Hiện tượng El Nino  lớn lao nhất sắp xảy đến có thể đe dọa sinh mạng cả 100 triệu người với những nạn cháy rừng, bệnh tật, chết đói, và đưa thế giới vào cảnh hỗn loạn.

– NASA cũng mới cảnh báo: hậu quả của “Godzilla El Nino” năm nay, có thể sẽ tệ hại nhất trong lịch sử.

– Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): “Những tình huống chưa từng xảy ra” có thể tàn phá thế giới với những cơn hạn hán, lũ lụt, mưa lớn và nhiệt độ cháy da.

Vậy El Nino là gì mà có thể gây tai hại lớn lao đến thế?

El Niño và La Niña là những hiện tượng phức tạp về khí hậu xảy ra khi có sự thay đổi nhiệt độ của biển ở vùng nhiệt đới Thái Bình Dương.

El Niño và La Niña là hai giai đoạn (phases) đối nghịch của chu kỳ ENSO (El Niño-Southern Oscillation –Dao động miền Nam). Chu kỳ ENSO là một thuật ngữ khoa học dùng để mô tả sự lên xuống của nhiệt độ giữa nước biển và khí quyển ở hướng trung đông của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương (khoảng giữa Đường phân ranh Giờ Quốc tế (International Date Line) và 120 độ về phía Tây).

La Niña đôi khi còn được gọi là giai đoạn lạnh của ENSO, còn El Niño là giai đoạn ấm của ENSO. Sự thay đổi nhiệt độ mặt nước biển có thể gây ảnh hưởng lớn lao không chỉ trên mặt đại dương mà còn trên khí hậu toàn cầu.

Các giai đoạn El Niño và La Niña thường lâu từ 9 đến 12 tháng, nhưng có thể kéo dài cả năm. Tuy nhịp độ có thể bất thường, nhưng El Niño và La Niña xảy ra trung bình cứ mỗi hai năm đến 7 năm. Trong thực tế, El Niño xảy ra thường hơn La Niña.

El Nino (phát âm như “eo ni-nhô”)

El Niño trong tiếng Spanish có nghĩa Chú Bé Con, hoặc Chúa Hài Đồng. Thoạt kỳ thủy, vào khoảng những năm 1600, El Niño được phát hiện do những ngư phủ sinh sống ở vùng duyên hải Nam Mỹ. Họ thấy nước biển Thái Bình Dương ấm lên bất thường. Tên El Niño được chọn vì căn cứ vào hiện tượng nước ấm lên xảy ra vào khoảng tháng 12, là tháng có lễ Giáng sinh mừng Chúa Hài Nhi ra đời.

Người ta dùng thuật ngữ El Niño để chỉ sự tác động khí hậu vùng khí quyển đại dương trên bình diện rộng, gây ra do nhiệt độ mặt nước biển ấm lên khắp miền trung và trung tây của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương.

Ảnh hưởng của El Niño thường tràn lan khắp vùng Bắc Mỹ trong mùa đông kế tiếp: Nhiệt độ ấm lên trên trung bình ở vùng phía tây và trung bộ Canada, ở vùng phía tây và phía bắc Hoa Kỳ. Còn khu vực Gulf Coast và Florida thì mưa nhiều hơn bình thường, trong khi vùng Ohio Valley và Tây bắc Thái Bình Dương lại khô hạn hơn bình thường. Sự hiện diện của El Niño có thể ảnh hưởng đáng kể đến mô hình khí hậu, tình trạng của đại dương và ngư nghiệp trên phần lớn địa cầu trong một thời gian dài.

Năm bình thường

a: Indonesia ; b: Australia , c: Nam Mỹ

1: Chiều chuyển động

2: Gió thổi sang hướng Tây

3: Tích tụ nước nóng

4: Nước lạnh trồi lên và thay thế lớp nước nóng

nina nino 02

Năm El Nino

5: Sự gia tăng dòng đối lưu

6: Khi gió yếu hơn, mặt nước nóng lan qua hướng đông

7: Gió yếu

8: Những dòng nước nóng thay thế nước lạnh và tạo một lớp nước nóng phía dưới sâu, dọc theo bờ

nina nino 02

El Nino năm 1997 đã gây ra những hiện tượng thời tiết khiến khoảng 23,000 người chết và ước tính thiệt hại vật chất lên đến 45 tỉ USD.

Nhiều vùng Nam Mỹ đã phải hứng chịu những đợt mưa rào và lở đất. Còn ở phía bên kia Thái Bình Dương, Indonesia bị hạn hán khủng khiếp đã khiến nhiều cánh rừng ở Đông Nam Á bốc cháy. 35 hạt ở California phải hứng chịu mưa lớn gây lũ lụt và lở đất.

La Nina (phát âm như “la-ni-nha”)

La Niña trong tiếng Spanish có nghĩa là Cô gái nhỏ. La Niña đôi khi còn gọi là El Viejo, anti-El Nino, hay đơn giản là  “một biến cố lạnh – a cold event”.

Giai đoạn La Niña là thời kỳ nhiệt độ mặt đại dương thấp dưới mức trung bình khắp cả vùng trung tây của Thái Bình Dương gần xích đạo. Khí hậu toàn cầu do hậu quả của La Niña dường như trái ngược với hậu quả của El Niño. Trong các vùng nhiệt đới, sự biến đổi nhiệt độ đại dương của La Niña cũng dường như ngược chiều với El Niño .

Năm nào có La Niña, nhiệt độ mùa đông ở khu vực Tây nam ấm hơn bình thường, còn vùng Tây bắc thì lạnh hơn bình thường.

PN

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE