Donald Trump và đồng minh Đông Á

Cuộc điện đàm giữa ông Donald Trump và Tổng thống Đài Loan là bà Thái Anh Văn hôm Thứ Sáu 2/12 đã tạo nên cơn bão chính trị nho nhỏ trong mối bang giao quốc tế của Hoa Kỳ, đặc biệt là chính sách ngoại giao giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Đài Loan.

donald-trump-va-dong-minh-chau-a
Bà Tổng Thống Đài Loan Thái Anh Văn đang nói chuyện với Tổng Thống đắc cử Donald Trump thông qua một loa điện thoại tại Đài Bắc, bên trái là Tổng thư ký Hội đồng Bảo an quốc gia Joseph Wu, và bên phải là Ngoại trưởng David Lee – nguồn Văn phòng Tổng thống Đài Loan

Cuộc điện đàm được tờ Financial Times loan tin đầu tiên, nhưng ngay sau đó phía ông Trump đã xác nhận cũng như thông báo về nội dung của cuộc điện đàm nguyên văn như sau:

Tổng thống tân cử Trump đã nói chuyện với Tổng thống Thái Anh Văn của Ðài Loan, là người đã gửi lời chúc mừng. Trong cuộc thảo luận, hai người đã nhắc đến mối quan hệ mật thiết về kinh tế, chính trị và an ninh hiện đang có giữa Ðài Loan và Hoa Kỳ. Tổng thống tân cử Trump cũng đã chúc mừng Tổng thống Thái Anh Văn về việc bà trở thành tổng thống của Ðài Loan hồi đầu năm nay.

Ngay khi bản tin được loan đi, bộ ngoại giao Trung Quốc chỉ dè dặt lên tiếng và đổ lỗi cho Ðài Loan, xem đó như “một thủ đoạn nhỏ mọn của Ðài Loan”. Tuy nhiên, ngay hôm sau Trung Quốc đã chính thức gửi công hàm phản đối cuộc điện đàm trên và một lần nữa nhắc lại về chính sách “một nước Trung Hoa” của họ.

Cuộc điện đàm được nhiều giới xem như là hành động nhằm phá bỏ một nghi thức ngoại giao đã được Hoa Kỳ áp dụng từ gần 40 năm qua là không một tổng thống hay tổng thống tân cử nào của Hoa Kỳ trực tiếp nói chuyện với bất kỳ một nhà lãnh đạo nào của Ðài Loan. Mặc dù Hoa Kỳ vẫn tiếp tục duy trì mối quan hệ ngoại giao không chính thức với Ðài Loan, kể cả cung cấp cho Ðài Loan những loại vũ khí “tự vệ” trong khi vẫn không công nhận nền độc lập của đảo quốc này.

Năm 1949, Trung Hoa Dân quốc của Tưởng Giới Thạch bị thua quân cộng sản của Mao Trạch Ðông và rút ra Ðài Loan. Hoa Kỳ, trong thời kỳ chiến tranh lạnh, tiếp tục công nhận chính thể dân quốc tại Ðài Loan là chính phủ hợp pháp của Trung Hoa, và Liên Hiệp Quốc cũng thế. Tuy nhiên, bắt đầu từ thập niên 1960, sự ủng hộ của quốc tế đối với chính phủ của Tưởng bị xói mòn dần và đến năm 1971 Liên Hiệp Quốc đổi ý, chính thức công nhận nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa – lúc đó thường được gọi là Trung Hoa Ðỏ – là chính phủ hợp hiến.


Quan hệ Trung Quốc-Ðài Loan

– Trung Quốc vẫn luôn xem Ðài Loan như một phần lãnh thổ của họ và luôn tạo áp lực muốn Ðài Loan đồng ý ít nhất trong khuôn khổ là cả hai bên thuộc về “một nước Trung Hoa.”

– Hoa Kỳ không chính thức có quan hệ ngoại giao với Ðài Loan và mặc dù lực lượng quân đội Hoa Kỳ không đóng trên đảo quốc này, một đạo luật được quốc hội thông qua buộc Hoa Kỳ phải trợ giúp Ðài Loan trong việc bảo vệ an ninh cho họ, kể cả trong trường hợp bị Trung Quốc tấn công.

– Các cuộc trưng cầu dân ý gần đây cho thấy người dân Ðài Loan ngày càng nghiêng về khuynh hướng một Ðài Loan độc lập.

– Dân số Ðài Loan chỉ có 23 triệu dân nhưng rất mạnh về kinh tế và đầu tư rất nhiều vào Trung Hoa lục địa. Tổng thống Thái Anh Vân hứa sẽ chuyển dần những nguồn đầu tư từ Trung Quốc sang các nước vùng Nam Á và Ðông Nam Á.


Ðầu thập niên 1970, Tổng thống Hoa Kỳ lúc đó là Richard Nixon và Ngoại trưởng Henry Kissinger mở con đường ngoại giao với Bắc kinh, sau đó đã đưa đến việc bình thường hoá quan hệ ngoại giao dưới thời Tổng thống Jimmy Carter năm 1979 và chính thức công nhận chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Trung Quốc). Hơn nữa, trong bản công bố chính thức còn nói rõ “Chính phủ Hoa Kỳ nhìn nhận tư thế của dân tộc Trung Hoa là chỉ một nước Trung Hoa và Ðài Loan là một phần của Trung Hoa.”

Một điều trớ trêu, đây cũng lại là chính sách của Ðài Loan từ gần một phần tư thế kỷ nay. Trong văn bản của Thỏa thuận 1992 (the 1992 Consensus) nói rằng cả Ðài Bắc lẫn Bắc Kinh đều đồng thuận rằng chỉ có một nước Trung Hoa và không chính thức công nhận chính phủ nào là hợp pháp, cũng như tiếp tục duy trì hai thể chế riêng biệt.

donald-trump-va-dong-minh-chau-a2
Cuộc điện đàm được nhiều giới xem như là hành động nhằm phá bỏ một nghi thức ngoại giao đã được Hoa Kỳ áp dụng từ gần 40 năm qua là không một tổng thống hay tổng thống tân cử nào của Hoa Kỳ trực tiếp nói chuyện với bất kỳ một nhà lãnh đạo nào của Đài Loan.

Mặc dù chính thức công nhận Trung Quốc, Hoa Kỳ vẫn giữ mối quan hệ thân mật với Ðài Loan từ 1979 đến nay. Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ nhìn nhận “Ðài Loan là đối tác thương mại đứng hàng thứ chín của Hoa Kỳ, và Hoa Kỳ là đối tác thương mại lớn thứ nhì của Ðài Loan.” Quan trọng hơn nữa, Hoa Kỳ đã bán vũ khí cho Ðài Loan kể từ 1990 đến nay với tổng giá trị vào khoảng $46 tỉ, để Ðài Loan tự vệ. Cuối năm ngoái, chính phủ Obama bán thêm cho Ðài Bắc $1.8 tỉ vũ khí bao gồm hoả tiễn chống tăng, tàu chiến và một số loại vũ khí khác. Việc bán vũ khí này đương nhiên đã làm cho Trung Quốc nổi giận cho dù được nói là với mục đích “tự vệ”.

Mặc dù mối quan hệ tay ba giữa Hoa Kỳ, Trung Quốc và Ðài Loan vẫn thỉnh thoảng trở nên căng thẳng, mục tiêu chung của cả ba nước là cố gắng duy trì một tình trạng tuy ổn định nhưng khá mong manh. Cuộc điện đàm trực tiếp giữa Donald Trump và bà Thái Anh Văn có thể làm hỏng sự cân bằng về chính sách ngoại giao giữa ba nước luôn trong tình trạng khó khăn và tế nhị. Và phản ứng đối với cuộc điện đàm đó từ nhiều phía là hết sức kinh ngạc.

Mặc dù kinh ngạc nhưng phần nào người ta đã dự tính sẽ có một vài bất ngờ đến từ Donald Trump nếu như ta nhớ lại những lời lẽ khá mạnh và có phần cực đoan về những chính sách ngoại giao và kinh tế tại khu vực Ðông Á trong khi tranh cử. Trump đã từng làm sửng sốt cả đồng minh lẫn kẻ thù khi thẳng thừng chất vấn về giá trị của những nước đồng minh chính của Hoa Kỳ trong khu vực, đe dọa là sẽ bỏ rơi họ nếu như Tokyo và Hán Thành không chịu chia bớt thêm gánh nặng ngân sách để duy trì lực lượng quân đội Hoa Kỳ trong việc bảo vệ an ninh cho họ. Thậm chí Trump còn ngụ ý là ông có thể khuyến khích cả hai nước theo đuổi chương trình hạt nhân riêng của mỗi nước.

Donald Trump cũng nói đến một cuộc chiến mậu dịch có thể xảy ra tại Ðông Á, sẵn sàng trừng phạt cả Trung Quốc lẫn Nhật Bản vì cho rằng hai quốc gia này đã cố ý dìm giá đồng bạc của họ và thực hiện những chính sách thương mại bất công với Hoa Kỳ. Trump còn nói đến việc rút tên ra khỏi Hiệp ước Ðối tác Kinh tế Xuyên Thái Bình Dương (TPP), không quan tâm đến kết quả của nhiều năm đàm phán và hứa hẹn một mô hình mới về trao đổi thương mại tự do trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

donald-trump-va-dong-minh-chau-a1
Thủ tướng Nhật Shinzo Abe gặp Tổng Thống tân cử Donald Trump – nguồn reuters.com

Những lời tuyên bố như trên và chính sách “nước Mỹ trước tiên” nói chung của Trump đã gây sự báo động trong các đồng minh của Hoa Kỳ và cũng làm cho Bắc Kinh bối rối không ít, lo ngại về sự căng thẳng trong chính sách kinh tế cũng như không đoán trước được về mối quan hệ ngoại giao Hoa Kỳ-Nhật Bản và Nam Hàn trong thời gian tới nóng lạnh ra sao.

Tuy nhiên, chỉ trong 48 tiếng đồng hồ sau khi đắc cử tổng thống, Donald Trump đã liên lạc với hai đồng minh chính của Hoa Kỳ tại Á châu. Một cuộc điện đàm với Tổng thống Nam Hàn Phác Cận Huệ và một cuộc gặp mặt với Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe tại New York mấy ngày sau đó bắt đầu cho một tiến trình chuyển đổi từ một ứng cử viên qua vai trò tổng thống, đặt nền móng cho những chính sách sẽ được thực hiện vào Tháng Giêng tới đây. Trong cuộc điện đàm, Trump tái khẳng định những cam kết của Hoa Kỳ đối với Nam Hàn. Sau cuộc gặp gỡ, Thủ tướng Abe tuyên bố ông “rất tin tưởng” về sự hợp tác giữa Hoa Kỳ và Nhật Bản trong tương lai. Tuy vậy, sự khởi đầu hợp tác này trong chính sách về Ðông Á của Trump vẫn chưa thể xóa đi được những lời tuyên bố nảy lửa trong khi đang tranh cử.

Nếu như có bất cứ chỉ dấu nào cho thấy Donald Trump vẫn khư khư giữ nguyên những lời tuyên bố trong khi tranh cử thì việc này có thể tạo ra một cuộc khủng hoảng quan hệ với các đồng minh  của Hoa Kỳ trong khu vực Ðông Á. Nhưng ở mặt khác, nếu Trump biết lợi dụng qua những nỗ lực bắt tay thân thiện từ phía Nhật Bản và Nam Hàn thì ông sẽ có nhiều cơ hội xây dựng thêm mối quan hệ mật thiết hơn với các nước đồng minh và tạo sự ổn định trong khu vực.

Riêng vấn đề eo biển Ðài Loan, một số phân tích gia cho rằng Hoa Kỳ tiếp tục ủng hộ chính sách “một nước Trung Hoa” nhưng có thể sẽ cứng rắn hơn với Trung Quốc.

VH

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 28 tháng 06 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tiền lệ & tiền tệ (Thể Thao) - Bảy Bụi
  • - Man nương (Truyện Ngắn) - Phạm Thị Hoài
  • - Salt Lake City vọng tiếng chuông xưa (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Chuyện 2 con chó (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Sau cái chết của Otto Warmbier (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Người bố đơn thân nuôi con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Những trang viết sau đây cũng là để tưởng niệm Đinh Cường, Lê Uyên Phương (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Lọc máu nhân tạo (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Những điều không nên hỏi tiếp viên hàng không (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Tổng thống “hot” nhất (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cuba còn ngái ngủ (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ đỗ Trung Quân (Thơ) - Sao Khuê
  • - Mở mang bờ cõi (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Về miền Tây ăn gỏ bồn bồn (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những thay đổi quan trọng trong đơn I-526 mới dành cho chiếu khán đầu tư EB-5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ lớn mới (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Làm sạch không khí trong nhà (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Haggis - dồi trường xứ scotland (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Blue Whale Challenge, trò chơi tử thần (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Chống nóng (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Nhan sắc và giấc ngủ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Bà đã đi rồi (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Phân nửa Thủ khoa, Á khoa là học sinh Việt (Cộng Đồng Đây Đó) - Dạ Thảo
  • - Chiều Winnipeg (Tùy Bút) - Đào Nguyên Hải Đăng
  • - Văn cao (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam
  • - Màu hot của hè (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Lễ hội phấn màu (Ký Sự ) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sân cỏ bị úa và vài chỗ cỏ bị chế (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • - Giạt vào bờ (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Cửu Long ký sự (Ký Sự) - Hỷ Long
  • - Giảm mỡ bụng tự nhiên (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Thập niên cũ (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Ván bài cuối cùng (Chuyện Vụ Án) - Nam Nhật
  • - Khuynh hướng sống tối giản trong các gia đình trẻ ở Nhật (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Giá kệ cho bồn rửa (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Krzysztof Kieslowski (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Bài học Helmut Kohl (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tủ sách Tuổi Hoa (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Tấm hình bị xé rách (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • - Phao cứu cấp (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - 9 Lý do để quen một photographer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Ưu đãi (Thơ) - Thy Lan Thảo
  • - Lễ cúng cô hồn tháng Năm Âm (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Nó rớt rồi sao? (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Mức độ (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - An sinh xã hội (Đời Sống)
  • - Hút thuốc nơi "sở làm" (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Nghệ thuật rác (Vui Lạ Khắp Nơi)
Facebook Comments
SHARE