Đôi giày thêu thủ công của phụ nữ Xạ Phan

Những thiếu nữ dân tộc từ lâu đã được biết tới với tài năng thuê thùa khéo léo, tỉ mẩn, cần mẫn. Đến với xã Lao Xả Phình, Tủa Chùa (Điện Biên), du khách sẽ không chỉ có dịp trầm trồ trước những ngôi nhà gỗ cổ kính, những cây chè San Tuyết “bất tử” mà bị cuốn hút bởi những đôi giày hoa thêu thủ công truyền thống.

Đôi giày hoa thêu – “Giày handmade” trở thành điểm nhấn ấn tượng trong bộ trang phục truyền thống rực rỡ sắc màu của người phụ nữ dân tộc Xạ Phang ở huyện vùng cao Tủa Chùa quê tôi. Đó chính là nét tinh xảo và độc đáo, biểu hiện sinh động cho sự khéo léo, tảo tần của người phụ nữ, đồng thời cũng là nét đẹp văn hóa truyền thống đặc trưng của đồng bào các dân tộc vùng Tây Bắc.

Đặc biệt hơn nữa, mọi người phụ nữ ở đây đều có thể tự làm giày cho chính mình và người thân trong gia đình. Ngay ở độ tuổi 10 – 12, các em gái người Xạ Phang đã được các bà, các mẹ hướng dẫn việc may vá, thêu thùa, làm các đồ dùng sinh hoạt và trang phục cá nhân. Những khi rảnh rỗi, dưới hiên nhà, không khó để bắt gặp hình ảnh người phụ nữ Xạ Phang cần mẫn với từng đường kim mũi chỉ để tạo ra những đôi giày khâu với những đường nét, họa tiết đặc trưng, độc đáo..

h126

Vốn được coi như thước đo đánh giá sự khéo léo, đảm đang của người phụ nữ dân tộc Xạ Phang, có lẽ không quá khi có nhà nghiên cứu văn hóa đã nói: “Mỗi đôi giày hoa thêu truyền thống thực sự là một tác phẩm chứa đựng sự kỳ công, tinh xảo”. Tự tay thực hiện đầy đủ các công đoạn khác nhau từ việc lên hình giày, làm đế, khâu đế cho đến trang trí hoa văn, màu sắc…, mỗi đôi giày thường được những người phụ nữ Xạ Phang hoàn thiện trong khoảng thời gian từ 10 – 15 ngày.

Theo những bà cụ cao niên có nhiều kinh nghiệm thêu, khâu giày cho biết, để làm được một đôi giày hao thêu truyền thống tốt, việc làm đế và khâu đế giày luôn là công đoạn chiếm nhiều thời gian nhất vì nó quyết định sự bền chắc của sản phẩm.

Độc đáo nhất là “vật liệu” được dùng để nhồi trong đế giày. Đó là lá tre rừng đã thái nhỏ, luộc qua nước sôi, giã đều và phơi khô. Mặt dưới của đế giày được làm bằng vải lanh trắng, khâu cẩn thận và kéo chỉ thật chặt. Phần thân giày cũng được làm từ loại vải bền, chắc và được phủ một lớp keo dán được chế ra từ một loại cây cỏ. Điều này lý giải vì sao giày hoa thêu truyền thống của dân tộc Xạ Phang ở Lao Xả Phình rất bền và chắc.

Trung bình, trông điều kiện khô ráo và ít gặp nước thì một đôi giày hao thêu có thể sự dụng liên tục không dưới 3 tháng. Anh Ngải Léng Pàn ở thôn 2 cho biết: “Giày hoa thêu lúc mới đi thì sẽ có cảm giác khá cứng do đế giày được nèn rất chặt song sau đó người dùng sẽ cảm thấy thấy rất thoải mái, mềm và dễ đi do giày được tạo thành từ những chất liệu tự nhiên. Mọi người trong nhà tôi, ai cũng có 3 – 4 đôi giày để sử dụng dần”.

Sẽ là thiếu sót nếu không giới thiệu về vẻ đẹp độc đáo riêng có của những hoa văn, màu sắc trang trí trên những đôi giày hoa thêu thủ công truyền thống của dân tộc Xạ Phang. Có khá nhiều mẫu giày khác nhau với những yêu cầu riêng về hình dáng, kích cỡ, kiểu cách, màu sắc như giày nam, giày nữ, giày cho người cao tuổi… Song, dù là mẫu giày nào thì giày hoa thêu thủ công truyền thống của phụ nữ Xạ Phang đều được trang trí bằng những họa tiết hoa văn độc đáo, gắn với đời sống văn hóa truyền thống dân tộc.

h127

Trong đó, điểm chung nhất là hoa văn được thêu lên thân giày chủ yếu là những họa tiết mềm mại, đường cong, đường vành khăn, đường lượn sóng, cánh hoa… Và hầu hết giày hoa thêu thủ công đều được trang trí hình bông hoa mẫu đơn nhiều cánh. Các loại chỉ màu dùng để thêu giày là những loại chỉ tự nhiên với khá nhiều màu sắc tùy thuộc vào sở thích và óc thẩm mỹ của từng người với những màu chủ yếu là đỏ, hồng, xanh, vàng… Đặc biệt, những mẫu giày hoa thêu thủ công dùng cho các cô gái trẻ thì luôn được trang trí bằng gam màu sáng, sặc sỡ như tím, vàng, xanh, đỏ, hồng…

Nâng niu trên tay những đôi giày hoa thêu thủ công, chúng ta sẽ cảm nhận rất rõ ở đó sự kết tinh của những giá trị văn hóa trang phục truyền thống của dân tộc Xạ Phang. Không chỉ đơn thuần là vật dụng bảo vệ chân, phương tiện giúp con người di chuyển, với những nét độc đáo, đặc trưng, mỗi đôi giày thêu thủ công thực sự đã trở thành một “tác phẩm nghệ thuật” tinh xảo được tạo lên từ chính đôi bàn tay của những người phụ nữ Xạ Phang cần mẫn, khéo léo.

(Theo Làng Việt.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE