Đổi… đời

“Thằng thật tài ba thì đạp xích lô
Còn thằng giàu cha là thằng ma cô!”

(Bạn Bè Của Tôi- Phan Văn Hưng)

Ngày xưa, có lần cô em họ tôi chê lấy… sĩ quan! Cô quan niệm rằng, lính giải ngũ ra, không nghề, không nghiệp là… chết đói. Nhưng cho đến đời nay, nhất là vào thập niên 80 ở Việt Nam, tôi mới thấy ý nghĩ của cô này là hoàn toàn sai.

Người anh em, vốn là sĩ quan cầm súng, súng gãy rồi, sau nhiều năm tù tội, ông trở về nhà, lấy gì để ngày ngày có miếng ăn? Sáng sáng, ông đến lò bánh mì, lấy mối, mang một cái bao bố, đi bán bánh mì nóng. Trời chưa sáng hẳn, nghe tiếng ông rao bánh mì, thấy thương cuộc đời đến nát ruột. Có điều chắc chắn, là ông không đến nỗi đói rầy rạc như trong tù. Có bánh mì ăn mỗi ngày, còn chi hạnh phúc bằng, điều mà nằm trong tù, ông mơ cũng không thấy có.

Ông Dương Hùng Cường của Không Quân chọn nghề … đạp xích lô. Ông tâm sự, khi khoẻ bụng no thì không ai kêu xe, khi mệt, đói rã ruột ra, thì có mối gọi, chở một bà đi buôn với cái bao gạo, mà đạp lên cầu Trương Minh Giảng không nổi. Nghề lái trực thăng còn phải qua học tận bên Mỹ, còn lái xích lô chỉ học một ngày. Lái trực thăng còn phải mặc đồ phi công, lái xích lô đôi khi trời nóng, mặc mai-ô, quần… xà lỏn cũng xong.

doi-doi1
Hình internet

Nói về những nghề nghiệp đổi đời thì không thiếu. Một ông bạn của tôi, một thời cũng là giáo sư Pháp Văn cho một Ðại Học miền Trung, ở tù về ông làm nghề bán bong bóng, xanh xanh, đỏ đỏ. Mỗi lần bạn tôi vào xóm, con nít bu quanh ông, ông vừa bơm bong bóng vừa chuyện trò với lũ trẻ, thấy đời cũng chưa đến nỗi cô quạnh, mà buổi chiều về còn chút gạo thổi cơm.

Ði tù về, một vị thẩm phán ngày xưa, vào nghề làm “ô-mai” để sống qua ngày. Cuộc đời đã quá đắng với những lần vào tù ra tội, ông đi bỏ mối ô mai để làm ngọt cho đời, xót xa thấy “tuổi ô-mai” ngày nay đã mất hết thời thơ mộng, chạm mặt với bao nỗi đắng cay.

Như vậy, cởi áo quan, hết mặc áo lính rồi, chưa đến nỗi phải… chết đói!

Thời này trí thức, chuyên viên, có chuyên mà chẳng có hồng thì… thì đừng hòng kiếm được một chỗ làm trong cái cơ chế này. Tất cả đều phải xuống đường, bữa đói bữa no cũng phải ráng. Thời buổi này, đi lang thang, gặp bạn bè ngày xưa tìm sinh kế ở “đầu đường, xó chợ” mà ứa nước mắt.

Người xưa có câu: “Ðói thì đầu gối phải bò!”

Saigon thời đó có nghìn thứ nghề không tên, không tuổi.Vé số, thuốc lá lẻ chỉ cần một cái ghế và một cái bàn xếp, bán xăng lẻ vệ đường thì chỉ cần một viên gạch để đứng làm dấu hiệu.

Ông thượng sĩ thường vụ của tôi tới thăm, ông dụ tôi đem tôi ra Chợ Trời cho tôi bán cái radio Sony. Tôi bán máy được, mà ông mừng ra mặt, chốc nữa tôi đi rồi, ông trở lại lấy chút tiền huê hồng.

Chợ Trời là cái Chợ Ðời cho những anh đổi… đời.

Anh thì chạy mối thuốc Tây, anh thì sửa đồng hồ, kính mát cho bộ đội, gặp ai mặt mày ngơ ngác tới chợ, đều nhận được câu hỏi: “Có gì bán không?”

Bỏ mối thuốc lá, bỏ mối cà phê bắp, bỏ mối rượu đế, giầy dép, bao bì… có bao nhiêu thứ hàng, kẻ bán người mua, không vốn làm anh trung gian… ở giữa!

Có vất vả đi nữa thì cũng còn no hơn trong tù.

Chợ Trời là nơi cứu đói, nhưng môi trường Chợ Trời cũng làm cho bao gia đình ly tán. Cảnh cơm hàng cháo chợ, chung đụng gái trai, khi nấp mưa, tránh gió, chạy công an, có anh đi tù về, mất vợ. Ðàn bà vốn yếu đuối, lại sinh kế, nuôi con, thờ phụng cha mẹ đôi bên, cũng vì đói mà lặn lội ra Chợ Trời… oan nghiệt.

Ở Việt Nam đã lắm nghề, sang đến xứ người lại còn… bá nghệ!

Bác sĩ Dũng là một Bác Sĩ Quân Y nổi tiếng của Quân Y Viện Nguyễn Tri Phương. Năm 1972 trong cuộc hành quân Lam Sơn 719, thương binh VNCH được đưa về, mỗi ngày con số lên đến hàng trăm. Cùng với các đồng nghiệp khác, Bác Sĩ Dũng gần như làm việc suốt đêm ngày để đứng giải phẫu cho anh em chiến sĩ.

Năm 1975, tan hàng, chậm chân, quân y sĩ cũng vào tù như những chiến binh khác.

Sau năm 1990, những người cựu tù miền Nam được đưa đến Mỹ qua chương trình nhân đạo của Hoa kỳ, sau suốt 10 năm đi lại thương thuyết với chính phủ Cộng Sản Việt Nam.

“Trâu chậm uống nước đục,” sang đến Mỹ, BS Dũng không còn cơ hội để học trở lại chương trình bác sĩ nữa. Bàn tay ngày xưa, từng đã khéo léo khâu vá, mổ xẻ cho biết bao nhiêu anh em thương binh được đưa về từ mặt trận, ngày nay đành “thúc thủ” an phận, với cây kéo nhỏ, làm nghề “cắt chỉ” trong shop may, để nuôi con ăn học và làm lại cuộc đời!

Ở Mỹ có nhiều nghề mà Việt Nam không hề thấy. Không làm nghề “cắt chỉ” như ông y sĩ tiền tuyến ngày nào thì ta đi cắt cỏ. Ở Việt Nam đi bỏ mối than đá thì sang đây đi bỏ báo… Register cho Mỹ.

Có ông Ðại Tá sang Mỹ làm thợ sơn nhà, có ông làm security đêm đêm gác kho hàng vì có nghề bắn súng, có sĩ quan làm nghề lái taxi… đứng bến, đón khách! Trời sinh voi, sinh cỏ, người Việt lưu vong, chưa ai phải nằm gầm cầu, hay đứng ở ngã tư đèn đỏ!

Ðược người bảo lãnh làm nghề may thì toàn gia vào shop may, bà chị ở Las Vegas sponsor làm ở casino, thì con cháu vào nghề chia bài, ông bác mở nhà hàng, thì con cháu mới sang, đứa chạy bàn, đứa nhặt rau. Rồi ra cũng đâu vào đấy, trẻ con học hành đến nơi đến chốn, người lớn rồi ra cũng an vui tuổi già.

Và có một cái nghề  Trời cho… gần như ưu đãi cho những người Việt Nam thất thế, lưu vong mà thông minh, cần cù là nghề làm…nail. Những bậc trí thức kiêu ngạo thường cho nghề này là ít học, có khi chỉ là tiểu học, mà sang Mỹ lại làm ra tiền nhiều hơn cả những người tốt nghiệp đại học! Nghề nail được một số coi như nghề thấp hèn “cầm tay, cọ chân” Mỹ đen để kiếm tiền. Ðiều trớ trêu là lòng khinh bạc người khác phát xuất từ sự… ganh tỵ.

70% người làm nail ở Mỹ là người Việt. Một thế hệ con em cựu tù nhân chính trị có bao nhiêu người sống nhờ ngành nail. Có những bà mẹ cầm kềm, cầm giũa để nuôi con ăn học thành tài. Có những sinh viên vào tiệm nail cuối tuần để có phương tiện học xong đại học. Và rất nhiều người đã thành công trở nên giàu có trên đất Mỹ. Một nghề sạch sẽ, lương thiện như vậy, lại không được coi trọng, trong khi bao nhiêu bậc khoa bảng gian lận trợ cấp y tế, những người làm dịch vụ, lường gạt đồng hương thì không ai dám coi thường hay khinh bạc.

doi-doi
Một cảnh làm nail trong phim “Touch”.

Nghĩ như thân mình, làm văn chương, báo chí không chỉ là một cái nghề mà còn lại cái nghiệp, nghề còn bỏ được, mà nghiệp thì đeo đẳng. Ði lính làm… báo lính, và trở thành lính báo. Ði tù về bán báo ngoài cửa bệnh viện, kiếm báo về bán gọi là chạy báo, bị công an rượt vì báo trên lề đường gọi là báo chạy. Sang Mỹ rồi, đúng là cái nghiệp, phải trở lại nghề báo, bây giờ không còn viết nữa mà là “chọt” hay “gõ” chữ. Người ta dùng mười ngón tay, mình chỉ hai ngón, hy vọng đi hết con đường còn lại.

Phải chăng làm cho người đời, vui buồn, bi ai, khổ luỵ, thương ghét, hận thù, ở đời cũng là một cái… tội!

HP

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE