Độc đáo xe ngựa vùng Bảy Núi

Bảy Núi (tỉnh An Giang) mộng mơ, huyền bí. Bảy Núi của những khúc tráng ca một thời đạn bom oanh liệt. Vẻ đẹp của Bảy Núi được tạo hình bằng nét cọ của thiên nhiên, con người và cả những chiếc xe ngựa loáng thoáng vụt qua dưới ánh nắng chiều tà giăng trên con đường trùng trùng rừng núi…

Theo lời kể của nhiều cụ cao niên, ngựa ở Bảy Núi không biết được nuôi từ bao giờ, khi họ lớn lên đã được chở trên chiếc xe ngựa này rồi. Ở Bảy Núi, khoảng vài mươi năm trước, ngựa được nuôi nhiều, tuy nhiên việc nuôi ngựa ngày càng ít đi, chỉ còn trong đồng bào Kh’mer.

h122

Ngựa Bảy Núi thường là ngựa lông vàng, thỉnh thoảng có vài gia đình nuôi ngựa bạch và “ngựa bông”. Ngựa dáng nhỏ nhắn, chỉ cao từ 1,1 – 1,2m, chiều dài 1,3 – 1,4m.

h123

Muốn sở hữu con ngựa kéo xe để “kiếm cơm” phải xuất vốn từ 15 – 18 triệu đồng. Trước kia, muốn mua ngựa chỉ cần dạo quanh vùng Bảy Núi, chọn con nào ưng ý trả giá; thương lái bên Campuchia cũng thường qua Bảy Núi tìm mua ngựa tốt. Giờ muốn mua ngựa, bà con ở Bảy Núi phải qua tận huyện Kirivông, tỉnh Tàkeo nước bạn Campuchia.

Tuy thân hình nhỏ nhắn, nhưng về sức kéo rất dẻo dai, mỗi chuyến “bo”, ngựa chở từ 500 – 700kg. Ngựa sống rất thọ, tuổi đời khoảng 60 – 70 năm, trừ khi bệnh tật, còn về “phong độ” thì “ngựa già” vẫn chở hàng như “ngựa trẻ”.

Tuy lấy sức ngựa làm “chén cơm”, nhưng các tay nuôi và “bo ngựa” ở Bảy Núi cũng rất điệu nghệ. Để ngựa có “sức hút”, nhìn bắt mắt, người ta thường “tỉa lông” lưng, trang trí bông xanh, đỏ trên lưng; gắn lục lạc cho phát ra tiếng kêu leng keng hòa với tiếng chân lụp cụp khi ngựa chạy. Hai bên mắt ngựa luôn có “miếng che”, không để ngựa “phân tâm” với cảnh vật hai bên, chỉ tập trung nhìn về trước và chạy.

Vài mươi năm trước, bánh và thùng xe ngựa chủ yếu được làm bằng cây, ngày nay, để thuận tiện hơn, người ta thay bánh cây bằng “bánh hơi”, sườn xe làm bằng sắt, sức chở nhiều hơn, bền chắc, thích hợp cho nhiều loại địa hình.

Lời kể của ông Chau Da (ấp Vĩnh Lập, xã Vĩnh Trung, Tịnh Biên), với hơn 30 năm “bo ngựa” đã tái hiện lại một thời hoàng kim của nghề nuôi “bo ngựa” ở Bảy Núi: Trước kia, cuộc sống bà con còn nhiều khó khăn, xe ngựa là phương tiện chính để đi lại, vận chuyển rau quả từ khắp các nơi trong núi, trên ruộng về phum, sóc, ra chợ bán. Vì vậy, ở Bảy Núi rất nhiều gia đình nuôi ngựa, nhất là bà con Khmer. Khi mọi hoạt động sản xuất bắt đầu thì từng đoàn xe ngựa dong ruổi trên mọi ngả đường xứ núi suốt ngày ngày lễ – tết đồng bào Khmer đến chùa bằng xe ngựa tiếng lục lạc, tiếng chân lụp cụp của ngựa vang vọng cả phum, sóc, núi rừng.

Cách đây khoảng sáu năm về trước, ai cũng biết đến sự nhộn nhịp, nét đặc biệt của hai bến xe ngựa Vĩnh Trung và Chi Lăng (Tịnh Biên). Buổi sáng, gần trăm chiếc xe ngựa từ khắp các nơi “bo” đến hai “bến ngựa” chờ khách. Theo ông Chau Da, đời ba ông và ông cũng đã gắn liền với hai bến xe ngựa này. Thời đó, một ngày “bo ngựa” chở khách hay nông sản cũng kiếm được vài ngàn đồng, đến vài chục ngàn đồng. Chiếc xe ngựa nuôi sống được cả gia đình.

Nghề “bo ngựa” tự hào xứ Bảy Núi

Ngoài chở khách và hàng hóa, những người làm nghề “bo ngựa” Bảy Núi còn phục vụ cho những sự kiện văn hóa – lễ hội trong và ngoài tỉnh. Để “bo ngựa” cho lễ hội, chở khách du lịch, chiếc xe ngựa hàng ngày phải được “thay áo” – làm mái, lợp khung, treo cờ màu sắc lộng lẫy. Một ngày “bo xe” cho lễ hội thù lao được 300 ngàn, có thêm tiền boa của khách và ban tổ chức lễ hội. Mười mấy người “bo ngựa” ở đây cũng thấy tự hào vì ngựa mình góp phần thu hút khách trong lễ hội. Ngoài các lễ hội ở Tịnh Biên, Tri Tôn, còn “bo” cho lễ hội ở Núi Sập, Vía Bà ở Châu Đốc, lễ hội ở Cần Thơ. Người ta còn nhờ mình đi chăm sóc ngựa, vì họ đem ngựa xứ khác về phục vụ lễ hội mà không biết nuôi ra sao…” – ông Chau Da cười chân tình, tự hào về cái nghề nuôi ngựa, bo ngựa ở xứ mình.

Tập “bo”, tận mắt thấy những “tay ngựa” tỉa tót, lau chùi cho ngựa trò chuyện với những người xem ngựa là bạn, vui mừng khi khách du lịch chụp ảnh với ngựa của mình… tôi mới cảm nhận được vì sao, ngày nay, dù cuộc sống phát triển, họ vẫn giữ gìn, quý trọng con ngựa của mình. Đó không đơn thuần là dư âm của quá khứ, đó là niềm đam mê nghệ thuật; một cuộc sống bình dị, thôn dã, mà rất nhiều người muốn được lên xe cầm dây cương “bo ngựa”. “Bo ngựa thấy vậy chứ vui lắm, ngày nào không bo ngựa thì thấy khó chịu, hình như ngồi cho ngựa chạy mình quen rồi” – lời của anh Chau Thay ở Vĩnh Trung là cách diễn đạt một thú chơi mà ta cho là “lãng tử” là nghệ thuật…

Rời xe ngựa, ngồi lên chiếc honda lao vút rời Bảy Núi, luyến tiếc, tôi vẫn ngoái cổ nhìn chiếc xe ngựa thoáng vụt qua phía đường sau; dẫu xa, tiếng xe honda vẫn không át được tiếng chân lụp cụp, leng keng nhịp nhàng của xe ngựa. Trong tâm thức, một thoáng cảm xúc hiện về, hình ảnh hai bến xe ngựa được tái dựng lại một nơi nào đó ở Bảy Núi chắc hẳn cảnh vật, con người phố núi sẽ đẹp hơn, vui hơn nhiều. Và biết đâu, hai bến xe ngựa, những người sống bằng nghề “bo ngựa” sẽ góp một phần quan trọng trong việc phát triển du lịch ở địa phương.

(Theo Làng Việt)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Nghệ thuật tốc độ (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Mai cua (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • Ván cờ với Trung Cộng (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Ngày tình yêu & tình ghét (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Global warning hiện tượng và tranh cãi (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống ) - Angie Hồ Quang
  • Dạy dỗ con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Khúc ru biển chết (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Từ bích câu… (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Những rắc rối chủ tiệm cần biết khi bao lương (Nails) - Tom Huỳnh, J.D.
  • Bệnh sốt (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Rể quý (Bên Lề Chính Trị) - Sĩ Nguyên
  • Chứng lơ đãng quá năng động (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ cát du (Thơ) - Sao Khuê
  • Thư hỏa tốc và đường dây thép (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Nem tai thính lá sung (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Thời hoàng kim cải lương Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giảm nợ hoặc xóa nợ student loan (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Đồ chơi cho trẻ (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Hãy nói yêu người (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Những bộ phận hay hư hỏng nhất (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Valentine (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Thu nhỏ lỗ chân lông (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Mafia (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Ông chè xanh ông xe ôm (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Những gam màu không sắc (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Giáo sư Lê Văn Khoa và ảnh nghệ thuật trừu tượng (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Không còn sẹo nữa? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Chẩn đoán bệnh cúm (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cách tiết kiệm tiền khách sạn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • The alamo (Phóng Sự) - Andy Nguyễn
  • Trust Contact từ Google (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Nightstand bàn nhỏ trong phòng ngủ (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • La la land (Điện Ảnh) - Song Chi
  • Nhà văn Vũ Huy Quang (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Tưởng niệm Vũ Huy Quang (Thơ) - Thường Quán
  • Người cha (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • Cưới xong lên xe gắn máy đi chu du thế giới (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Dùng Smartphone cho Nhiếp Ảnh (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Chào mừng Đạo Luật Bánh Chưng/Bánh Tét (Tin Cộng Đồng) - Bản Tin Từ Văn Phòng TNS Janet Nguyễn (Garden Grove,CA)
  • Bản đồ (Kiến Thức Phổ Thông) - Phương Nghị
  • Chồng người áo gấm! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Nhân sĩ với Cường Quyền & Bạo Lực (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Con tin (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Phỏng Vấn: Cứu trợ Thương Phế Binh Quả Phụ VNCH (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Taxi bay (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Cố bạn (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Biết điều (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE