Độc đáo xe ngựa vùng Bảy Núi

Bảy Núi (tỉnh An Giang) mộng mơ, huyền bí. Bảy Núi của những khúc tráng ca một thời đạn bom oanh liệt. Vẻ đẹp của Bảy Núi được tạo hình bằng nét cọ của thiên nhiên, con người và cả những chiếc xe ngựa loáng thoáng vụt qua dưới ánh nắng chiều tà giăng trên con đường trùng trùng rừng núi…

Theo lời kể của nhiều cụ cao niên, ngựa ở Bảy Núi không biết được nuôi từ bao giờ, khi họ lớn lên đã được chở trên chiếc xe ngựa này rồi. Ở Bảy Núi, khoảng vài mươi năm trước, ngựa được nuôi nhiều, tuy nhiên việc nuôi ngựa ngày càng ít đi, chỉ còn trong đồng bào Kh’mer.

h122

Ngựa Bảy Núi thường là ngựa lông vàng, thỉnh thoảng có vài gia đình nuôi ngựa bạch và “ngựa bông”. Ngựa dáng nhỏ nhắn, chỉ cao từ 1,1 – 1,2m, chiều dài 1,3 – 1,4m.

h123

Muốn sở hữu con ngựa kéo xe để “kiếm cơm” phải xuất vốn từ 15 – 18 triệu đồng. Trước kia, muốn mua ngựa chỉ cần dạo quanh vùng Bảy Núi, chọn con nào ưng ý trả giá; thương lái bên Campuchia cũng thường qua Bảy Núi tìm mua ngựa tốt. Giờ muốn mua ngựa, bà con ở Bảy Núi phải qua tận huyện Kirivông, tỉnh Tàkeo nước bạn Campuchia.

Tuy thân hình nhỏ nhắn, nhưng về sức kéo rất dẻo dai, mỗi chuyến “bo”, ngựa chở từ 500 – 700kg. Ngựa sống rất thọ, tuổi đời khoảng 60 – 70 năm, trừ khi bệnh tật, còn về “phong độ” thì “ngựa già” vẫn chở hàng như “ngựa trẻ”.

Tuy lấy sức ngựa làm “chén cơm”, nhưng các tay nuôi và “bo ngựa” ở Bảy Núi cũng rất điệu nghệ. Để ngựa có “sức hút”, nhìn bắt mắt, người ta thường “tỉa lông” lưng, trang trí bông xanh, đỏ trên lưng; gắn lục lạc cho phát ra tiếng kêu leng keng hòa với tiếng chân lụp cụp khi ngựa chạy. Hai bên mắt ngựa luôn có “miếng che”, không để ngựa “phân tâm” với cảnh vật hai bên, chỉ tập trung nhìn về trước và chạy.

Vài mươi năm trước, bánh và thùng xe ngựa chủ yếu được làm bằng cây, ngày nay, để thuận tiện hơn, người ta thay bánh cây bằng “bánh hơi”, sườn xe làm bằng sắt, sức chở nhiều hơn, bền chắc, thích hợp cho nhiều loại địa hình.

Lời kể của ông Chau Da (ấp Vĩnh Lập, xã Vĩnh Trung, Tịnh Biên), với hơn 30 năm “bo ngựa” đã tái hiện lại một thời hoàng kim của nghề nuôi “bo ngựa” ở Bảy Núi: Trước kia, cuộc sống bà con còn nhiều khó khăn, xe ngựa là phương tiện chính để đi lại, vận chuyển rau quả từ khắp các nơi trong núi, trên ruộng về phum, sóc, ra chợ bán. Vì vậy, ở Bảy Núi rất nhiều gia đình nuôi ngựa, nhất là bà con Khmer. Khi mọi hoạt động sản xuất bắt đầu thì từng đoàn xe ngựa dong ruổi trên mọi ngả đường xứ núi suốt ngày ngày lễ – tết đồng bào Khmer đến chùa bằng xe ngựa tiếng lục lạc, tiếng chân lụp cụp của ngựa vang vọng cả phum, sóc, núi rừng.

Cách đây khoảng sáu năm về trước, ai cũng biết đến sự nhộn nhịp, nét đặc biệt của hai bến xe ngựa Vĩnh Trung và Chi Lăng (Tịnh Biên). Buổi sáng, gần trăm chiếc xe ngựa từ khắp các nơi “bo” đến hai “bến ngựa” chờ khách. Theo ông Chau Da, đời ba ông và ông cũng đã gắn liền với hai bến xe ngựa này. Thời đó, một ngày “bo ngựa” chở khách hay nông sản cũng kiếm được vài ngàn đồng, đến vài chục ngàn đồng. Chiếc xe ngựa nuôi sống được cả gia đình.

Nghề “bo ngựa” tự hào xứ Bảy Núi

Ngoài chở khách và hàng hóa, những người làm nghề “bo ngựa” Bảy Núi còn phục vụ cho những sự kiện văn hóa – lễ hội trong và ngoài tỉnh. Để “bo ngựa” cho lễ hội, chở khách du lịch, chiếc xe ngựa hàng ngày phải được “thay áo” – làm mái, lợp khung, treo cờ màu sắc lộng lẫy. Một ngày “bo xe” cho lễ hội thù lao được 300 ngàn, có thêm tiền boa của khách và ban tổ chức lễ hội. Mười mấy người “bo ngựa” ở đây cũng thấy tự hào vì ngựa mình góp phần thu hút khách trong lễ hội. Ngoài các lễ hội ở Tịnh Biên, Tri Tôn, còn “bo” cho lễ hội ở Núi Sập, Vía Bà ở Châu Đốc, lễ hội ở Cần Thơ. Người ta còn nhờ mình đi chăm sóc ngựa, vì họ đem ngựa xứ khác về phục vụ lễ hội mà không biết nuôi ra sao…” – ông Chau Da cười chân tình, tự hào về cái nghề nuôi ngựa, bo ngựa ở xứ mình.

Tập “bo”, tận mắt thấy những “tay ngựa” tỉa tót, lau chùi cho ngựa trò chuyện với những người xem ngựa là bạn, vui mừng khi khách du lịch chụp ảnh với ngựa của mình… tôi mới cảm nhận được vì sao, ngày nay, dù cuộc sống phát triển, họ vẫn giữ gìn, quý trọng con ngựa của mình. Đó không đơn thuần là dư âm của quá khứ, đó là niềm đam mê nghệ thuật; một cuộc sống bình dị, thôn dã, mà rất nhiều người muốn được lên xe cầm dây cương “bo ngựa”. “Bo ngựa thấy vậy chứ vui lắm, ngày nào không bo ngựa thì thấy khó chịu, hình như ngồi cho ngựa chạy mình quen rồi” – lời của anh Chau Thay ở Vĩnh Trung là cách diễn đạt một thú chơi mà ta cho là “lãng tử” là nghệ thuật…

Rời xe ngựa, ngồi lên chiếc honda lao vút rời Bảy Núi, luyến tiếc, tôi vẫn ngoái cổ nhìn chiếc xe ngựa thoáng vụt qua phía đường sau; dẫu xa, tiếng xe honda vẫn không át được tiếng chân lụp cụp, leng keng nhịp nhàng của xe ngựa. Trong tâm thức, một thoáng cảm xúc hiện về, hình ảnh hai bến xe ngựa được tái dựng lại một nơi nào đó ở Bảy Núi chắc hẳn cảnh vật, con người phố núi sẽ đẹp hơn, vui hơn nhiều. Và biết đâu, hai bến xe ngựa, những người sống bằng nghề “bo ngựa” sẽ góp một phần quan trọng trong việc phát triển du lịch ở địa phương.

(Theo Làng Việt)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 11 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Idiotarod (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Ngày sẽ qua thôi (Truyện Ngắn) - Tôn Nữ Thu Dung
  • Goodbye Mr.President (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lan man chuyện sắp Tết (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Quốc Hội Hoa Kỳ khóa 115 (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Mỹ (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Món quà cuối năm (Tạp Ghi) - Nam Lộc
  • Bay theo đàn chim thiên di (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Điều trị ung thư (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Mộ khúc Serenade (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Từ Moscow đến New York (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Tomas transtromer (Thơ) - Thận Nhiên
  • Động, tĩnh trong thế giới Origami (Phỏng Vấn) - Trịnh Thanh Thủy
  • Cá lóc kho bầu (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Cần giữ chiếu khán hợp lệ khi đang ở Hoa Kỳ (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Đôla đỏ & hang PX (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Fitness miễn phí (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Vài câu hỏi và giải đáp (Sổ Tay Khách Hàng) - Hạnh Việt
  • Ai nhặt được cái này, em sẽ yêu thương người ấy (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Nhà bị nứt foundation (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Các việc làm tăng thêm từ nay đến năm 2022 (Bạn Có Biết) - Mai Hoang
  • Quẻ bói đầu năm: Tuổi hợp Tuổi cho Hôn Nhân/a (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Chăm sóc răng miệng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Dương lịch (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Trò chuyện với Joseph Nguyễn người lính cứu hỏa (Phỏng Vấn) - Hương Võ
  • Thuật ngữ thời trang (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Trăm năm âm ỉ than hồng (Nhìn Ra Thế Giới) - Ngọc Linh
  • Hoa Tết miền Trung (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Sạc điện không dây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Năm Mới và những thay đổi trong lối sống (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triệu phú đi nhặt vỏ bia (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Điện thoại thông minh rẻ tiền (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Bình nuôi cá (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Sing (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Bến cảng mùa Xuân (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Biểu một cõi cà phê (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Đừng tin những gì họ nói (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Tình đêm rựa mận* (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Tấn
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Bác chinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Những nữ ca sĩ nổi bật của năm (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Cơ quan mới trong bụng (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Bệnh sùng bái cuồng nhiệt nghề bác sĩ của người Việt Nam (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • An sinh xã hội (Đời Sống)
  • Tai nạn ở ngã tư (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sinh đôi khác... Năm (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Nhiếp ảnh hồng ngoại (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Nhầm (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE