Da, mỹ phẩm và dược phẩm – Kỳ 2

Tên gọi của một vài loại mỹ phẩm

1. “Whitening”

Dịch nôm na là “làm trắng da” “tẩy da”: ta trở lại hình vẽ (phác) của da ở bài 1, nơi epidermis và dermis gặp nhau là một “chỗ nối” có tên “dermal-epidermal juncture”.  Ðây là nơi melanocytes (tên gọi của những tế bào tạo ra màu da, màu mắt, và chất tạo ra màu sắc gọi là melanin) bào chế melanin theo đơn đặt hàng của cơ thể, tùy theo sắc tộc, tùy theo cách sinh sống. Người da trắng, melanin sẽ tiết ra màu da, màu mắt khác với loại melanin của người da vàng hoặc da đen.  Tuy nhiên, khi ta ra nắng, bị tia cực tím (ultraviolet lights A, B) đốt da, cơ thể phản ứng bằng cách tiết ra melanin (melanocytes bị kích thích) và bạn sẽ thấy da trở nên nâu hồng hoặc trở nên đen như củ súng tùy theo mình tắm nắng bao nhiêu lâu và thường xuyên đến mức nào. Người ta dùng máy móc để kích thích melanocytes tiết ra melanin trong những “Tanning salon”, làm da nâu đều mà không phải ra biển tắm nắng!  Ngược lại, khi bạn không muốn nâu [vết nám, vết thâm của mụn cóc đã lành (post-inflammation hyperpigmentation)…], ta có thể dùng một vài cách khác nhau:

– Dùng thuốc để ngăn chặn melanocytes làm công việc bào chế melanin (inhibits melanocyte metabolic processes).

– Lột da dể làm mờ vết nám.

2. “Rejuvenating cream”

Chữ hãng mỹ phẩm dùng cho những loại kem chứa “fruit acids” (các loại acid hiện diện trong trái cây) như AHA kể trên, da non trông tươi mát hơn… Chữ “nourishing cream” là chị em với mấy loại “moisturizer” hay mỹ phẩm giúp da bớt khô.  Mấy ông quan toà, biện lý thỉnh thoảng cắc cớ hỏi vặn, lớp da ngoài cùng là lớp da chết (hay sắp chết), thế thì làm cách nào để nuôi? Câu trả lời bạc triệu là moisturizer làm da căng lên, vì những tế bào ẩm nước (dù chết hay sắp chết) nằm ép vào nhau nên không xù xì mốc lên (!) do đó trông mịn màng hơn, và dùng hình chụp qua kính hiển vi thì sẽ thấy in như thế!

Tại Hoa Kỳ, loại thuốc để tẩy da (skin bleaching) theo cách (1) được bán theo toa bác sĩ là những thuốc có chất hydroquinone, khoảng 4%.  Tuy nhiên khi ra nắng, da vẫn có thể bị nám trở lại, vì vậy cần dùng kem chống nắng (sunblocks, sunscreens), hoặc thơ mộng hơn ta che nón lá, thường xuyên.  Cũng có những loại kem chứa một lượng hydroquinone thấp hơn, bán tự do trên thị trường, Dế Mèn không biết rõ kết quả của những loại kem bán tự do này.  Tại Âu Châu và Nhật Bản, có những loại kem, lotion bán tự do và khi quảng cáo hãng sản xuất dùng chữ “skin whitening”; đọc kỹ, sẽ thấy diễn giải “skin looks whiter” đại khái, “da thấy trắng hơn”, có tính cách chủ quan, subjective, chứ chưa hẳn là da trắng hơn, theo sự kiểm nghiệm đàng hoàng. 

Những loại thuốc chống nắng

Những loại sản phẩm dùng để chống nắng (kem, lotion, thuốc xịt…) được xem như một loại thuốc, dược phẩm (drug) bán không cần toa bác sĩ (over-the-counter, OTC) tại Hoa Kỳ, và như thế, nhãn hiệu (label, claims) kể cả cách sử dụng, hóa chất phải viết theo luật định của chính phủ.  Có hai loại chính, sunscreen và sunblock, được đặt tên theo công dụng; sunscreens là những loại hóa chất có thể “lọc” (filter, absorb) tia cực tím (UV rays) trong khi sunblocks có thể “phản chiếu” (reflect, scatter) tia cực tím; cả hai loại sản phẩm đều hiệu nghiệm trong việc ngừa phỏng nắng, ngừa cháy da và nhăn da. Các hãng bào chế sunblocks sẽ nhăn mặt như ăn phải giấm chua mà nói với bạn rằng sản phẩm của chúng tôi… tốt hơn chứ lị!!! Và nếu ta hỏi lại là tốt hơn như thế nào thì sẽ có người bí lối!

Ðể nói rõ hơn về các loại kem chống nắng, Dế Mèn tóm tắt một ít chi tiết về mặt trời và những tia cực tím: Quang phổ (spectrum) của mặt trời đi từ những tia hồng ngoại (infrared) 780 – 8000 nm với năng lượng thấp (low energy) đến những tia cực tím 60 to 400nm với năng lượng cao. Những tia cực tím thường gây phỏng da và ung thư da (hủy hoại DNA và cơ thể mất tiềm năng tự chữa) sau nhiều năm phơi nắng. Có ba loại tia cực tím từ mặt trời:

– UVA rays (320 – 400nm)

– UVB rays (290 – 320nm)

– UVC rays (< 290nm).

Quả đất với lớp ozone (tầng khí quyển) đã lọc bớt những tia cực tím, nhất là UVC; tuy nhiên UVA và UVB vẫn xuyên qua lớp ozone và đến mặt đất.  Hầu hết những loại thuốc chống nắng có thể chống lại sự hủy hoại của UVB, và cả (một phần) UVA.  

Hóa chất dùng để bào chế thuốc chống nắng: Tại Hoa Kỳ, những hóa chất (với một số lượng cao nhất) sau đây đã được chính phủ (qua cơ quan Kiểm Soát Thực Phẩm & Dược Phẩm) cho phép bán trên thị trường như một loại thuốc chống nắng:

Aminobenzoic acid (PABA): 15%, Avobenzone: 3%, Cinoxate: 3%, Dioxybenzone 3%,  Homosalate 15%, Menthyl anthranilate 5%, Octocrylene 10%, Octyl methoxycinnamate 7.5%, Octyl salicylate 5%, Oxybenzone 6%, Padimate O 8%, Phenylbenzimidazole sulfonic acid 4%, Sulisobenzone 10%, Titanium dioxide 25%, Trolamine salicylate 12%, Zinc oxide 25%. 

Như vậy khi bạn tìm mua thuốc chống nắng, hãy để ý đến nhãn hiệu và lượng hóa chất trong những sản phẩm này.  Titanium dioxide và Zinc dioxide thường để lại trên da những bợt trắng.  Tại Âu Châu và Nhật Bản, rất nhiều hóa chất được dùng để chế tạo kem chống nắng kể cả  những hóa chất nằm trong danh sách cho phép của chính phủ Hoa Kỳ.

Cách thử nghiệm thuốc chống nắng:  Mời bạn làm quen với những danh từ mà hãng bào chế, bác sĩ cũng như chính phủ thường dùng để bàn cãi việc bảo vệ da với những loại thuốc chống nắng:

Minimal Erythema Dose (MED): khi bạn ra nắng, sau một lúc, da đỏ lên, khoảng thời gian này được gọi là MED. Mỗi người chúng ta có một MED khác nhau tùy theo ta là người da trắng hay da màu.  Những người da trắng tóc vàng, mắt xanh (gốc Ái Nhĩ Lan) thường có một MED nhỏ nhất, khoảng 10 phút, so với người da vàng và da đen. Như vậy trên nguyên tắc, nếu bạn dùng thuốc chống nắng có sun protective factor (SPF) 20, phải 200 phút mới bị đỏ da. Nhưng khoan khoan bạn nhé, ta bàn thêm ít nữa trước khi …đồng ý?

Sun protection factor, SPF: là một con số để chỉ mức hiệu nghiệm của thuốc chống nắng; con số này là tỷ lệ  MED của da được bôi thuốc/MED của da để trần (không bôi thuốc).

Ðể thử nghiệm thuốc chống nắng, người ta dùng da lưng của người tình nguyện (quý ông): một phần da để trần (control) và một phần da bôi thuốc, lượng thuốc sử dụng là 2 mg/cm2.  Dùng solar simulator, một loại dụng cụ rọi tia cực tím đến lưng quý ông cho đến khi da đỏ lên (tương tự như khi họ tắm nắng).

Trên lý thuyết, SPF càng lớn, sự hiệu nghiệm càng cao.  Thực ra, tỷ lệ này không hoàn toàn là một tỷ lệ thuận, khi SPF xấp xỉ mức 30, sự hiệu nghiệm của thuốc chống nắng không còn theo đường thẳng (non linear function) hay tỷ lệ thuận, SPF 15 ngăn chặn khoảng 93.3% tia cực tím, SPF 30 ngăn chặn khoảng 97% tia cực tím.  Ðại để là không còn thấy kết quả thực sự nữa khi dùng thuốc có SPF cao hơn.

Ngoài ra, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc thử nghiệm và cách dùng thuốc chống nắng khiến ta không thể xem SPF như một con số tuyệt đối: Nhìn ra sự thay đổi của da (nổi đỏ) hoàn toàn tùy thuộc vào mắt (thị lực) của người quan sát, mà mắt người này chưa chắc đã “nhìn” in như mắt người kia (human variation).  Lượng thuốc dùng khi thử nghiệm khá cao, tương đương với 35 cc, một ly cocktail, cho một người lớn khi tắm nắng, và có mấy ai đi biển mà thoa bấy nhiêu đó thuốc đâu bạn nhỉ? Nhiều lắm là 5-10cc cho mỗi lần dùng kem. Thêm vào đó, tùy theo loại da, người Á Ðông da vàng, theo bảng phân loại Fitzpatrick, thì được xem là loại da “trung bình” không dễ phỏng (class III, IV) và lượng nắng khi ra biển. Vì vậy, hãy sử dụng SPF như một con số tương đối, một loại thuốc giúp ta bớt phỏng da khi phải ra nắng, không nên dùng SPF để tính xem ta có thể tắm nắng bao nhiêu lâu thì không bị phỏng, bạn nhé?

davamypham

PHOTO HEALTHVERDICT.COM

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 28 tháng 06 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Tiền lệ & tiền tệ (Thể Thao) - Bảy Bụi
  • - Man nương (Truyện Ngắn) - Phạm Thị Hoài
  • - Salt Lake City vọng tiếng chuông xưa (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Chuyện 2 con chó (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Sau cái chết của Otto Warmbier (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Người bố đơn thân nuôi con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Những trang viết sau đây cũng là để tưởng niệm Đinh Cường, Lê Uyên Phương (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • - Lọc máu nhân tạo (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • - Những điều không nên hỏi tiếp viên hàng không (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • - Tổng thống “hot” nhất (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Cuba còn ngái ngủ (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ đỗ Trung Quân (Thơ) - Sao Khuê
  • - Mở mang bờ cõi (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Về miền Tây ăn gỏ bồn bồn (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những thay đổi quan trọng trong đơn I-526 mới dành cho chiếu khán đầu tư EB-5 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ lớn mới (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Làm sạch không khí trong nhà (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Haggis - dồi trường xứ scotland (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Blue Whale Challenge, trò chơi tử thần (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Chống nóng (Facebook Có Gì Ngộ) - Du Face
  • - Nhan sắc và giấc ngủ (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Bà đã đi rồi (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Phân nửa Thủ khoa, Á khoa là học sinh Việt (Cộng Đồng Đây Đó) - Dạ Thảo
  • - Chiều Winnipeg (Tùy Bút) - Đào Nguyên Hải Đăng
  • - Văn cao (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam
  • - Màu hot của hè (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Lễ hội phấn màu (Ký Sự ) - Trịnh Thanh Thủy
  • - Sân cỏ bị úa và vài chỗ cỏ bị chế (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • - Giạt vào bờ (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Cửu Long ký sự (Ký Sự) - Hỷ Long
  • - Giảm mỡ bụng tự nhiên (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Thập niên cũ (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Ván bài cuối cùng (Chuyện Vụ Án) - Nam Nhật
  • - Khuynh hướng sống tối giản trong các gia đình trẻ ở Nhật (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Giá kệ cho bồn rửa (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Krzysztof Kieslowski (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Bài học Helmut Kohl (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tủ sách Tuổi Hoa (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Tấm hình bị xé rách (Truyện Ngắn) - Nguyễn Hùng Vỹ
  • - Phao cứu cấp (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - 9 Lý do để quen một photographer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - Ưu đãi (Thơ) - Thy Lan Thảo
  • - Lễ cúng cô hồn tháng Năm Âm (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Nó rớt rồi sao? (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Mức độ (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - An sinh xã hội (Đời Sống)
  • - Hút thuốc nơi "sở làm" (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • - Nghệ thuật rác (Vui Lạ Khắp Nơi)
Facebook Comments
SHARE