Da, mỹ phẩm và dược phẩm – Kỳ 1

Có rất nhiều loại mỹ phẩm bày bán trên thị trường, và thành phố nào cũng có ít nhất vài mươi cửa hàng săm soi nhan sắc giúp mấy bà mấy cô luôn luôn xinh đẹp vì làm dáng là việc của phái đẹp.  Ngay cả những lúc tối tăm nhất, người ta cũng làm dáng, hình như để thấy mình đáng yêu và đời đáng yêu thêm một chút?  Chẳng thế mà trong thế chiến thứ II, khi Luân Ðôn tơi bời khói lửa, món hàng khan hiếm nhất và có giá nhất là những thỏi son môi! Ngay cả những lúc bị săn đuổi, tù túng, sợ hãi nhất, cô bé Ann Franck cũng soi gương và ao ước một chút phấn hồng!

Các cấu trúc trong da

Vẻ đẹp bắt đầu từ làn da. Nói chung, có ba loại da, da nhờn, da khô và cả da nhờn lẫn da khô (da hỗn hợp, mix skin) trên cùng một khuôn mặt. Da nhờn là do những tuyến dầu (oil gland) và những tuyến mồ hôi (sweat gland) nằm dưới da tiết ra chất dầu (sebum) và mồ hôi qua những lỗ chân lông gọi là pores. Ngược lại, da khô vì ít những tuyến này. Da nhờn thường giữ được vẻ tươi mát và chậm nhăn hơn loại da khô. Loại da hỗn hợp thường có hình dạng của chữ T, vùng da trên trán, mũi, nhân trung và cằm thường là da nhờn và vùng da trên hai má thường là da khô, gọi nôm na là T-zone.

Da gồm có hai phần chính, phần da ngoài cùng gọi là epidermis, nằm bên dưới là dermis. Epidermis gồm có nhiều lớp (layers), trung bình khoảng 15 lớp tế bào, lớp tế bào cũ được lần lượt thay thế bởi lớp tế bào mới, sự lột da tự nhiên này gọi là “skin turn-over”. Thủa mới lớn, da lột rất nhanh, cứ khoảng 3 tuần lễ là lớp da cũ khô đi và rơi ra như những hạt phấn li ti; vào tuổi 40 trở lên, việc lột da chậm lại, khoảng 30-45 ngày.  Khi lớp da cũ bong đi, bên dưới là lớp da non xuất hiện. Lớp da non tạo ra vẻ tươi mát so với lớp da đã khô.  Và vì thế người ta cứ muốn lột da đều đều, bằng cách này hay cách khác.  Ở phái nam, da dày hơn và có nhiều lớp hơn phái nữ, và vì vậy, khi có tuổi, da ít nhăn hơn so với da phái nữ, hơn nữa, da mấy ông còn có nhiều tuyến dầu hơn và hình như chẳng bao giờ ta thấy họ thắc mắc về việc da khô hay da không khô. Tại sao thế nhỉ?

Ở những vùng nhiệt đới, khí hậu nóng và ẩm, ít khi cần đến kem dưỡng da; những loại kem (lotion, cream) hoặc giúp da giữ độ ẩm hoặc đem độ ẩm (nước và dầu) vào da được gọi chung là “moisturizer” (hydratant, theo mấy bà đầm). Ở những miền ôn đới và hàn đới, khi khí hậu lạnh và khô, cần dùng kem dưỡng da kẻo da mặt sẽ khô rát rất khó chịu.  Bạn nào đi trượt tuyết hoặc sống ở những miền nắng rừng gió núi như Colorado hẳn rất quen thuộc với cảm giác “gió rát mặt” này, da mặt khô và tấy đỏ chưa kể lúc bị phỏng nắng! 

cautrucda

Những loại kem dưỡng da gần như đặc chế cho mỗi thị trường, theo thị hiếu của người tiêu thụ cũng như theo nhu cầu; chẳng hạn như kem dưỡng da bán ở Hawaii có khác với loại kem dưỡng da cùng tên bán ở New York, nhất là những loại mỹ phẩm nặng phần trình diễn với bảng giá có nhiều số zero!  Ngoài ra, phụ nữ Âu Châu ưa chuộng những loại kem (cream, creme) hơn là những loại lotion.  Ngược lại, phụ nữ Hoa Kỳ lại chọn những loại lotion, nhẹ, ít dính tay.  Những loại kem, lotion có cùng một tên thường có cùng một mùi hương (fragrance) để người tiêu thụ dễ nhận ra loại hàng (branding, một hình thức thương mại).  Phần đông những loại kem dưỡng da đều chứa glycerin, một loại hóa chất giữ độ ẩm rẻ nhất và nước (ghi trên nhãn hiệu bằng những danh từ hoa mỹ như aqua, hoặc H20 chứ không mấy ai để chữ “water”!), hyaluronic acid và những món hầm bà lằng khác như nước hoa, dầu hoặc xác đậu nành…

Khi cần dùng kem dưỡng da, bạn cần biết là da mình thuộc loại nhờn, khô, hoặc hỗn hợp.  Với loại da khô, nên chọn những loại kem chứa lượng glycerin cao, và những loại da nhờn, nên dùng lotion, nhẹ và tránh những vùng da thường bị bóng lưỡng như mũi và trán. Với loại da nhờn, nên chọn những loại mỹ phẩm (colored cosmetics) như phấn (powder) và dùng đầu ngón tay để thoa phấn lên gò má.  Với loại da khô, nên chọn những loại kem và cũng dùng đầu ngón tay để thoa kem lên gò má.  Bạn sẽ thấy mình xinh xắn một cách tự nhiên!

Dưỡng da

Dù dùng loại kem dưỡng da nào đi nữa, ít dầu hay nhiều dầu, bạn cũng nên rửa mặt trước khi đi ngủ, không bao giờ ngủ với mỹ phẩm trên da mặt, da cần thở, và mỹ phẩm thường bịt kín lỗ chân lông, làm da nổi mụn. Những tuyến dầu dưới da khi bị bịt kín, tạo ra những mụn đầu đen (black head) ta gọi là trứng cá hoặc đầu trắng (white head) ta gọi là mụn cám làm da sần sùi.  Khi bạn bị dị ứng với một loại kem, phấn nào đó, chưa hẳn là bạn sẽ dị ứng với mọi loại kem phấn dưỡng da và cho rằng bạn có loại da được mệnh danh là “sensitive skin”. Trên thị trường vẫn có những sản phẩm dành riêng cho loại da “mẫn cảm” này nhưng nếu bạn có thì giờ đọc kỹ nhãn hiệu, những hóa chất dùng trong loại sản phẩm này không có gì khác thường cả. Hãng bào chế thử nghiệm bằng cách thoa một lớp sản phẩm lên lưng mấy ông, bịt kín lại mấy ngày (occlusive patch) xem da có nổi mụn hay không. Nếu không, [I]voila[/I], ta có một sản phẩm mệnh danh là “non-comedogenic” dành cho “sensitive skin” và tha hồ quảng cáo! Có lần (khoảng những năm 80) cơ quan Kiểm Soát Dược Phẩm và Thực Phẩm, the FDA, định kiểm soát những loại sản phẩm này nhưng những hãng mỹ phẩm rủ nhau phản đối dữ dội nên chính phủ bỏ qua luôn, một phần vì chính phủ không đủ tài lực để kiểm soát, và một phần vì vài cái mụn cũng không phải là chuyện lớn! Thôi thì mấy bà mấy cô, ai nổi mụn, ráng chịu?!

Nếu bạn dùng mỹ phẩm hàng ngày, và nhiều loại khác nhau như kem dưỡng da, foundation (một loại kem hoặc phấn tiệp màu với da để giấu những vệt nám, vết đỏ trên da), blush (loại kem, phấn giúp nàng hồng đôi má như những khi xấu hổ, ngượng ngùng). Bạn sẽ cần dùng những loại nước rửa mặt gọi là cleanser có chất dầu, nước và surfactant. Dầu và surfactant sẽ rửa đi những mỹ phẩm có nhiều dầu.  Mỹ phẩm hầu hết có chất dầu dù ít dù nhiều, không có dầu, mỹ phẩm sẽ không dính lên da. Nhớ nhé, bạn cần dùng cleanser hàng ngày kẻo da nổi mụn vì mỹ phẩm sẽ bịt kín những lỗ chân lông.

Ðể giữ nét tươi mát, ngoài sự lột da tự nhiên, có quý bà quý cô muốn lột da thường xuyên hơn, gọi là “exfoliation”, ta có thể dùng hóa chất hay dùng máy móc để lột da. Những sản phẩm chứa hóa chất alpha hydroxy acid (AHA) như glycolic acid, citric acid, lactic acid… tìm thấy trong trái cây, mía, beta hydroxy acid (BHA) như salicylic acid (cũng dùng để chế aspirin), poly-hydroxy acid (PHA) có bán trên thị trường. Những hóa chất này làm tế bào da tách rời nhau và bong ra sớm hơn thời hạn. Trong mỹ phẩm bán tự do (không cần toa bác sĩ) trên thị trường, lượng hóa chất khoảng 10% hoặc thấp hơn, một lượng acid cao hơn thường làm da tấy đỏ, ngứa ngáy hoặc đau rát như khi bị phỏng, bạn cần nhẹ tay khi dùng những sản phẩm này. Khi da mặt có những vết nám khó trị, bạn có thể tìm bác sĩ. Bác sĩ thẩm mỹ thường dùng một lượng acid rất cao (cỡ 50-70%) để lột da gọi là chemical peel, một hình thức “controlled burn”. Làn da non sẽ bớt vết nám, vết đỏ, vết thẹo. Một cách khác là Dermabrasion, bác sĩ có thể dùng dụng cụ với giấy nhám (sand paper) để chà da mặt, lấy đi lớp da cũ và mài cho phẳng những vệt da lỗ chỗ không đều, gọi nôm na là “mechanical peel”.

Với những loại sản phẩm để tô lục chuốt hồng, đại khái là thêm màu sắc, bạn cần để ý xem nước da tự nhiên của mình có sắc (tone) nào, trắng hồng, trắng xanh, đen màu hồng quân hay đen sạm. Với màu da Á Ðông, bạn nên thử màu phấn hồng có sắc nâu hoặc vàng “undertone”, loại phấn hồng có sắc xanh sẽ làm màu da tái. Màu son cần đi đôi với màu áo nhất là khi thoa son đỏ, bằng không mời bạn thử dùng những loại son nhạt màu.

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE