Da, mỹ phẩm và dược phẩm – Kỳ 1

Có rất nhiều loại mỹ phẩm bày bán trên thị trường, và thành phố nào cũng có ít nhất vài mươi cửa hàng săm soi nhan sắc giúp mấy bà mấy cô luôn luôn xinh đẹp vì làm dáng là việc của phái đẹp.  Ngay cả những lúc tối tăm nhất, người ta cũng làm dáng, hình như để thấy mình đáng yêu và đời đáng yêu thêm một chút?  Chẳng thế mà trong thế chiến thứ II, khi Luân Ðôn tơi bời khói lửa, món hàng khan hiếm nhất và có giá nhất là những thỏi son môi! Ngay cả những lúc bị săn đuổi, tù túng, sợ hãi nhất, cô bé Ann Franck cũng soi gương và ao ước một chút phấn hồng!

Các cấu trúc trong da

Vẻ đẹp bắt đầu từ làn da. Nói chung, có ba loại da, da nhờn, da khô và cả da nhờn lẫn da khô (da hỗn hợp, mix skin) trên cùng một khuôn mặt. Da nhờn là do những tuyến dầu (oil gland) và những tuyến mồ hôi (sweat gland) nằm dưới da tiết ra chất dầu (sebum) và mồ hôi qua những lỗ chân lông gọi là pores. Ngược lại, da khô vì ít những tuyến này. Da nhờn thường giữ được vẻ tươi mát và chậm nhăn hơn loại da khô. Loại da hỗn hợp thường có hình dạng của chữ T, vùng da trên trán, mũi, nhân trung và cằm thường là da nhờn và vùng da trên hai má thường là da khô, gọi nôm na là T-zone.

Da gồm có hai phần chính, phần da ngoài cùng gọi là epidermis, nằm bên dưới là dermis. Epidermis gồm có nhiều lớp (layers), trung bình khoảng 15 lớp tế bào, lớp tế bào cũ được lần lượt thay thế bởi lớp tế bào mới, sự lột da tự nhiên này gọi là “skin turn-over”. Thủa mới lớn, da lột rất nhanh, cứ khoảng 3 tuần lễ là lớp da cũ khô đi và rơi ra như những hạt phấn li ti; vào tuổi 40 trở lên, việc lột da chậm lại, khoảng 30-45 ngày.  Khi lớp da cũ bong đi, bên dưới là lớp da non xuất hiện. Lớp da non tạo ra vẻ tươi mát so với lớp da đã khô.  Và vì thế người ta cứ muốn lột da đều đều, bằng cách này hay cách khác.  Ở phái nam, da dày hơn và có nhiều lớp hơn phái nữ, và vì vậy, khi có tuổi, da ít nhăn hơn so với da phái nữ, hơn nữa, da mấy ông còn có nhiều tuyến dầu hơn và hình như chẳng bao giờ ta thấy họ thắc mắc về việc da khô hay da không khô. Tại sao thế nhỉ?

Ở những vùng nhiệt đới, khí hậu nóng và ẩm, ít khi cần đến kem dưỡng da; những loại kem (lotion, cream) hoặc giúp da giữ độ ẩm hoặc đem độ ẩm (nước và dầu) vào da được gọi chung là “moisturizer” (hydratant, theo mấy bà đầm). Ở những miền ôn đới và hàn đới, khi khí hậu lạnh và khô, cần dùng kem dưỡng da kẻo da mặt sẽ khô rát rất khó chịu.  Bạn nào đi trượt tuyết hoặc sống ở những miền nắng rừng gió núi như Colorado hẳn rất quen thuộc với cảm giác “gió rát mặt” này, da mặt khô và tấy đỏ chưa kể lúc bị phỏng nắng! 

cautrucda

Những loại kem dưỡng da gần như đặc chế cho mỗi thị trường, theo thị hiếu của người tiêu thụ cũng như theo nhu cầu; chẳng hạn như kem dưỡng da bán ở Hawaii có khác với loại kem dưỡng da cùng tên bán ở New York, nhất là những loại mỹ phẩm nặng phần trình diễn với bảng giá có nhiều số zero!  Ngoài ra, phụ nữ Âu Châu ưa chuộng những loại kem (cream, creme) hơn là những loại lotion.  Ngược lại, phụ nữ Hoa Kỳ lại chọn những loại lotion, nhẹ, ít dính tay.  Những loại kem, lotion có cùng một tên thường có cùng một mùi hương (fragrance) để người tiêu thụ dễ nhận ra loại hàng (branding, một hình thức thương mại).  Phần đông những loại kem dưỡng da đều chứa glycerin, một loại hóa chất giữ độ ẩm rẻ nhất và nước (ghi trên nhãn hiệu bằng những danh từ hoa mỹ như aqua, hoặc H20 chứ không mấy ai để chữ “water”!), hyaluronic acid và những món hầm bà lằng khác như nước hoa, dầu hoặc xác đậu nành…

Khi cần dùng kem dưỡng da, bạn cần biết là da mình thuộc loại nhờn, khô, hoặc hỗn hợp.  Với loại da khô, nên chọn những loại kem chứa lượng glycerin cao, và những loại da nhờn, nên dùng lotion, nhẹ và tránh những vùng da thường bị bóng lưỡng như mũi và trán. Với loại da nhờn, nên chọn những loại mỹ phẩm (colored cosmetics) như phấn (powder) và dùng đầu ngón tay để thoa phấn lên gò má.  Với loại da khô, nên chọn những loại kem và cũng dùng đầu ngón tay để thoa kem lên gò má.  Bạn sẽ thấy mình xinh xắn một cách tự nhiên!

Dưỡng da

Dù dùng loại kem dưỡng da nào đi nữa, ít dầu hay nhiều dầu, bạn cũng nên rửa mặt trước khi đi ngủ, không bao giờ ngủ với mỹ phẩm trên da mặt, da cần thở, và mỹ phẩm thường bịt kín lỗ chân lông, làm da nổi mụn. Những tuyến dầu dưới da khi bị bịt kín, tạo ra những mụn đầu đen (black head) ta gọi là trứng cá hoặc đầu trắng (white head) ta gọi là mụn cám làm da sần sùi.  Khi bạn bị dị ứng với một loại kem, phấn nào đó, chưa hẳn là bạn sẽ dị ứng với mọi loại kem phấn dưỡng da và cho rằng bạn có loại da được mệnh danh là “sensitive skin”. Trên thị trường vẫn có những sản phẩm dành riêng cho loại da “mẫn cảm” này nhưng nếu bạn có thì giờ đọc kỹ nhãn hiệu, những hóa chất dùng trong loại sản phẩm này không có gì khác thường cả. Hãng bào chế thử nghiệm bằng cách thoa một lớp sản phẩm lên lưng mấy ông, bịt kín lại mấy ngày (occlusive patch) xem da có nổi mụn hay không. Nếu không, [I]voila[/I], ta có một sản phẩm mệnh danh là “non-comedogenic” dành cho “sensitive skin” và tha hồ quảng cáo! Có lần (khoảng những năm 80) cơ quan Kiểm Soát Dược Phẩm và Thực Phẩm, the FDA, định kiểm soát những loại sản phẩm này nhưng những hãng mỹ phẩm rủ nhau phản đối dữ dội nên chính phủ bỏ qua luôn, một phần vì chính phủ không đủ tài lực để kiểm soát, và một phần vì vài cái mụn cũng không phải là chuyện lớn! Thôi thì mấy bà mấy cô, ai nổi mụn, ráng chịu?!

Nếu bạn dùng mỹ phẩm hàng ngày, và nhiều loại khác nhau như kem dưỡng da, foundation (một loại kem hoặc phấn tiệp màu với da để giấu những vệt nám, vết đỏ trên da), blush (loại kem, phấn giúp nàng hồng đôi má như những khi xấu hổ, ngượng ngùng). Bạn sẽ cần dùng những loại nước rửa mặt gọi là cleanser có chất dầu, nước và surfactant. Dầu và surfactant sẽ rửa đi những mỹ phẩm có nhiều dầu.  Mỹ phẩm hầu hết có chất dầu dù ít dù nhiều, không có dầu, mỹ phẩm sẽ không dính lên da. Nhớ nhé, bạn cần dùng cleanser hàng ngày kẻo da nổi mụn vì mỹ phẩm sẽ bịt kín những lỗ chân lông.

Ðể giữ nét tươi mát, ngoài sự lột da tự nhiên, có quý bà quý cô muốn lột da thường xuyên hơn, gọi là “exfoliation”, ta có thể dùng hóa chất hay dùng máy móc để lột da. Những sản phẩm chứa hóa chất alpha hydroxy acid (AHA) như glycolic acid, citric acid, lactic acid… tìm thấy trong trái cây, mía, beta hydroxy acid (BHA) như salicylic acid (cũng dùng để chế aspirin), poly-hydroxy acid (PHA) có bán trên thị trường. Những hóa chất này làm tế bào da tách rời nhau và bong ra sớm hơn thời hạn. Trong mỹ phẩm bán tự do (không cần toa bác sĩ) trên thị trường, lượng hóa chất khoảng 10% hoặc thấp hơn, một lượng acid cao hơn thường làm da tấy đỏ, ngứa ngáy hoặc đau rát như khi bị phỏng, bạn cần nhẹ tay khi dùng những sản phẩm này. Khi da mặt có những vết nám khó trị, bạn có thể tìm bác sĩ. Bác sĩ thẩm mỹ thường dùng một lượng acid rất cao (cỡ 50-70%) để lột da gọi là chemical peel, một hình thức “controlled burn”. Làn da non sẽ bớt vết nám, vết đỏ, vết thẹo. Một cách khác là Dermabrasion, bác sĩ có thể dùng dụng cụ với giấy nhám (sand paper) để chà da mặt, lấy đi lớp da cũ và mài cho phẳng những vệt da lỗ chỗ không đều, gọi nôm na là “mechanical peel”.

Với những loại sản phẩm để tô lục chuốt hồng, đại khái là thêm màu sắc, bạn cần để ý xem nước da tự nhiên của mình có sắc (tone) nào, trắng hồng, trắng xanh, đen màu hồng quân hay đen sạm. Với màu da Á Ðông, bạn nên thử màu phấn hồng có sắc nâu hoặc vàng “undertone”, loại phấn hồng có sắc xanh sẽ làm màu da tái. Màu son cần đi đôi với màu áo nhất là khi thoa son đỏ, bằng không mời bạn thử dùng những loại son nhạt màu.

TLL

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 20 tháng 07 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Vài tên tuổi lực sĩ Việt (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Có bầu (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • - Canada đất nước của di dân (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Coi tin (để) tức! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Lưu Hiểu Ba tù nhân lương tâm (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Cha mẹ với con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Cải biến chính quyền thông qua cải biến xã hội (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Cần chuẩn bị gì khi bảo lãnh con nuôi (Di Trú) - Huy Tôn
  • - Lưu hiểu ba (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • - Ông Trump bắt tay (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Từ Cienfuegos đến Orlando (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ tường phong (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cuộc chiến con heo (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Dừa tắt mát dịu nắng hè (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những quyết định của Tối Cao Pháp Viện trong tháng 6 năm 2017 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ Tân Định ngày ấy (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Sử dụng máy nghiền rác (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Mohinga - Bún cá Myanmar (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Nước nào có cảnh sát người máy đầu tiên trên thế giới? (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Không (còn) lời! (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • - Chăm sóc da cháy nắng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Chị & em (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Nhập trạch (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
  • - Roger Waters Địch và Ta (Something Anything) - Ian Bui
  • - Dương thiệu tước (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam Biên Soạn
  • - Mặc Jeans trắng với… (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Chỗ trọ trong rừng chuối (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Vì sao nam giới Nhật bỏ phụ nữ thật để yêu búp bê (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Mụn của tuổi mới lớn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Cái túi không đáy (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Uống trà (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Thomas Vinterberg (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Dân petrus ký (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tình bạn của nhà thơ Quách Tấn và học giả Nguyễn Hiến Lê (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Đánh răng trong 10 giây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Không cần mang theo computer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - " Cảm ơn anh " (Viết Với Trẻ) - Trần Niên Huấn
  • - Tam Thanh biển của ai? (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Côn minh & bắc kinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Săn heo rừng (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Thánh đường (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Lý do (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
SHARE

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY