Con dao rọc sách

1. Đọc lại tiểu thuyết Đoạn tuyệt của Nhất Linh, nhà văn chủ soái của Tự Lực Văn Đoàn, chợt nhận ra để cắt đứt một sợi dây vô hình đôi khi người ta phải dùng tới một con dao cụ thể.

Cô Loan tượng trưng cho cái mới, cái tân tiến trong xã hội đã xung khắc kịch liệt với cái cũ, cái lạc hậu do gia đình chồng làm đại diện. Tưởng cô không có cách nào thoát ra khỏi cảnh sống đắng cay, nhẫn nhục được số phận sắp xếp thì bất ngờ “kỳ tích” xảy ra. Trong một lần bị chồng dùng chiếc lọ đồng tấn công, Loan hoảng hốt vớ bừa con dao rọc sách trên bàn giơ lên đỡ. Bị chiếc lọ đồng đập vào người, cô trượt chân ngã xuống giường. Người chồng mất đà ngã theo và vô tình bị con dao trên tay Loan đâm trúng ngực. Chồng cô chết.

Cuối cùng, vì chỉ là ngộ sát nên Loan được tòa tuyên trắng án.

2. Tiểu thuyết luận đề tiêu biểu nhất của Nhất Linh đã cho phe cách tân thắng thế bằng vào chi tiết quan trọng đó. Chồng Loan chết là do ngộ sát, nhưng cái chết của một xã hội cũ kỹ qua hình ảnh này là sự cố ý của Nhất Linh. Chính ông đã đặt con dao đó vào tay Loan. Ông không ngộ sát.

Xưa nay, kết cấu của tiểu thuyết luận đề cho phép nhà văn sắp xếp các tình tiết, sự kiện sao cho có lợi nhất trong việc rao giảng thuyết lý mà nhà văn đeo đuổi. Cho nên nếu Nhất Linh cần một cái chết để gửi đi thông điệp của mình thì hiển nhiên chồng cô Loan đành phải hy sinh.

Chỉ lạ kỳ ở chỗ hung khí trong câu chuyện này là một con dao chắc không lấy chi làm sắc bén: con dao rọc sách.

3. Con dao rọc sách khác với con dao gọt khoai, bằm thịt hay đánh vảy cá.

Dao dùng để rọc sách thường không bén.

Tất nhiên dao bén thì vẫn rọc được sách, thậm chí rọc tốt hơn dao không bén. Nhưng sách mà được rọc phẳng phiu, láng o thì… tầm thường quá. Dân chơi sách khi rọc sách phải rọc làm sao cho chỗ rọc phải tơi ra, xơ ra, mép sách trông phải thật bùi xùi, như vậy cuốn sách nhìn mới quý.

Ủa, sách tại sao lại phải rọc, độc giả bây giờ đọc tới chỗ này có khi mắt tròn mắt dẹt.

Cuốn sách hiện nay bày bán ngoài tiệm, mua về là mở ra đọc được ngay. Vì ngoài gáy sách, ba phía còn lại đều được xén phẳng phiu. Nói đúng ra chỉ có mép phía trên là cần xén, bụng sách và mép dưới không xén vẫn đọc được: người ta xén là để cho thẳng thớm, ngay ngắn, đẹp mắt.

4. Một cuốn sách gồm nhiều ca-i-ê (gọi theo tiếng Pháp “cahier”), nhà in ta Việt hóa thành “tay” sách. Một “tay” thường có 16 trang, cũng có khi nhiều hơn hoặc ít hơn. Mười sáu trang in hai mặt trên một tờ giấy khổ lớn, thợ đóng xếp gấp lại làm tám để thành một “tay” sách. Từ đó suy ra, cuốn sách 32 trang sẽ có 2 “tay” sách. Cuốn sách 64 trang có 4 “tay” sách. Cứ thế nhân lên.

“Tay” sách gấp lại từ một tờ giấy khổ lớn nên sẽ có nhiều trang dính liền với nhau ở mép trên (bạn thử lấy tờ giấy gấp làm tư thì biết ngay). Do đó khi các “tay” đã đóng lại thành một cuốn sách, người ta đưa sách vào máy để xén.

Bây giờ người ta xén cả ba phía, mua sách về không cần phải rọc, có lẽ là để tiện dụng cho người đọc. Vào thập niên 60, 70 ở miền Nam, có những nhà xuất bản chỉ xén bụng sách và mép dưới. Mép trên để nguyên, các trang sách vẫn lồng vào nhau. Không rõ các nhà xuất bản chủ trương như vậy là để bớt đi một công đoạn nhằm tiết giảm chi phí hay mục đích là để tăng cái thú của sự đọc sách: Để đọc một cuốn sách cũng phải tốn công phu… rọc.

5. Mà thật vậy, rọc sách là một cái thú, đặc biệt với những ai mê sách, à quên, quý sách. Người mê sách, mua cuốn sách về là háo hức muốn đọc ngay, không chịu được sự nhẩn nha. Người quý sách mới nhẫn nại tỉ mẩn ngồi rọc từng tờ, sung sướng lắng nghe âm thanh rọt rẹt dưới tay mình. Vừa đủng đỉnh rọc vừa rung đùi, để ly cà phê hay ly trà bên cạnh, thỉnh thoảng ngừng tay nâng ly nhấm một ngụm rồi… cặm cụi rọc tiếp. Như vậy, bên cạnh cái thú đọc sách còn có cái… thú rọc sách. Thiết tưởng đó cũng là một lối thưởng thức!

Nếu những cuốn sách đó là ấn bản đặc biệt, nhất là bản đặc biệt của nhà xuất bản Cảo Thơm hồi trước với loại giấy độc đáo, cuốn sách sau khi rọc nhìn rất sướng mắt. Trông nó sang trọng và cổ kính lạ lùng.

6. Tóm lại, qua chi tiết kể trên trong tác phẩm Đoạn tuyệt, ta có thể thấy chuyện rọc sách đã có từ thập niên 30, 40, lúc văn học chữ quốc ngữ còn phôi thai. Cũng may, nếu như cô Loan sống thời bây giờ, đọc sách không cần dao rọc, hoặc chỉ đọc trên mạng hoặc trên điện thoại di động, không biết nhà văn Nhất Linh sẽ dùng thứ lợi khí gì để chặt đứt sợi dây ràng buộc tư tưởng cách tân với tập quán cổ hủ để nói lời “đoạn tuyệt”.

Chắc là ông sẽ cho chồng cô Loan tấn công cô trong bếp. Và trong cơn hoảng loạn cô sẽ giơ con dao chặt thịt đang cầm trong tay lên đỡ đòn và chẳng may chồng cô ngã vào con dao đó. Sắp xếp như vậy cũng hợp lý, nhưng không hoàn hảo. Cô Loan đại diện cho phụ nữ tân thời. Cô học đến năm thứ tư bậc Cao đẳng Tiểu học, là người có chữ nghĩa, ham thích đọc sách, có đầu óc đổi mới. Nàng Thị Nở của Nam Cao hay chị Dậu của Ngô Tất Tố cầm con dao chặt thịt trong khi gây án thì phù hợp hơn là cô Loan của Nhất Linh.

Vì vậy, con dao cô Loan cầm trên tay trong khoảnh khắc lịch sử đó nhất định phải là con dao rọc sách.

NNA

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE