Cơm rang nước mắm

Khoảng thập niên 90 thế kỷ 20, làng báo Việt Nam rộ lên câu chuyện “Cô bé bán khoai đậu ba trường đại học”, ca ngợi cô bé hết lời chịu thương chịu khó, sáng ra chỉ có củ khoai luộc hay chén cơm nguội lót dạ trước khi đi học. Có người đem chuyện nói với tôi, tôi nói: “Có củ khoai, chén cơm nguội, có tiền mua đến ba bộ hồ sơ nộp, có chi phí đi thi đại học đến ba trường là giàu hơn tao rồi. Thi rớt trường này còn hy vọng đậu trường khác. Tao ngày trước củ khoai, chén cơm nguội cũng không có mà ăn. Chỉ có tiền mua đúng một bộ hồ sơ nộp vô duy nhất một trường, đủ tiền chi phí đi thi có một trường, lọt trường đó là thôi luôn, không có cửa vô trường thứ hai, thứ ba”.

com-rang-nuoc-mam
Thời bao cấp – nguồn you tube

Quả thật, thời đó chén cơm nguội rang ăn buổi sáng vẫn là mơ ước của nhiều người dân nghèo Việt Nam thập niên 80, cái thời mà gạo mua theo tem phiếu từ cửa hàng lương thực chỉ đủ ăn một ngày hai bữa cơm là quý lắm rồi, có dư đâu đến bữa ăn sáng ngày hôm sau. Nước ròng lội xuống bãi sình mé sông bắt được vài chục con còng gió nhỏ bằng đầu ngón tay đem về lột bỏ cái mai rang với nắm muối cho đến khi nó khô rang làm thức ăn ăn cơm đã là hạnh phúc. Cảnh sát kinh tế chỉ làm mỗi cái nhiệm vụ là đi rình bắt người nào tự ý mổ heo đem bán mà không bán heo cho hợp tác xã (kêu là “heo lậu”), bắt người dân từ nông thôn chở gạo ra thành thị bán cho dân thành thị mà không bán gạo cho hợp tác xã (kêu là “gạo lậu”), bắt cả xi măng, đường mía, phân bón, thuốc tây, quần áo cũ, vải. Còn mấy người mua đi bán lại “đồ lậu” trong Nam kêu là “đi mánh”, ngoài Bắc gọi là “con phe” thì ngày nào không bị cảnh sát kinh tế rượt chạy ngời ngời ngày đó ăn cơm không ngon miệng.

Nói đến vải tôi lại nhớ chuyện chỉ có xứ “thiên đàng xã nghĩa” mới có chuyện bán vải may quần áo theo ký lô. Vải người ta đo bằng thước chớ có ai cân ký lô bao giờ. Vậy mà cuối năm, vải phân phối về theo hộ gia đình, đếm đầu người mà cân ký vải. Chẳng biết cái hợp tác xã trời ơi đó lấy vải ở đâu đem bán cho dân toàn là vải khúc chớ không nguyên cây, mà nó đủ thứ bông hoa, sọc siếc, dày mỏng tùm lum hết. Vậy là bọn họ “cân” trước cho gia đình quan chức, tha hồ lựa loại vải mỏng mà khúc dài nhưng lại nhẹ cân, tất nhiên sẽ được số thước vải nhiều hơn. Loại “phó thường dân” như nhà tôi mua sau, còn lại toàn vải dày, khúc ngắn, lại nặng cân. Hậu quả là tiêu chuẩn vải cho bảy người trong nhà chỉ đủ may được quần áo mới cho bốn đứa nhỏ nhứt. Từ tôi trở lên người bự chân dài vải không đủ chiều dài để may cái quần. Mà may áo cho người lớn thì mấy đứa nhỏ không có quần áo mới ăn Tết thì nó kêu la khóc lóc chịu sao thấu, thành ra người lớn phải chịu “lép” vậy.

Tôi nhớ cô giáo dạy trong trường tôi học lúc đó ngoài giờ lên lớp ở trường, cô còn kiêm thêm nghề “bán thuốc Tây lậu”. Có lần, cha tôi sai tôi đi mua một vỉ thuốc Anagine là loại chữa nhức đầu, cảm sốt. Sau khi đi loanh quanh từ ngõ này sang hẻm khác theo sự chỉ dẫn của cha tôi, mắt trước mắt sau như đi ăn trộm, tôi bất ngờ chạm mặt người bán thuốc Tây “lậu” là cô giáo mình. Cô đang đeo một cái túi xách bằng vải trên vai. Cô nhận ra tôi hay không tôi không biết, nhưng cả hai người cùng im lặng, dấm dúi đưa tiền, dấm dúi lấy thuốc trong túi xách ra bán thiệt nhanh rồi mạnh ai nấy “biến” ra khỏi chỗ đó cho lẹ.

Quay lại chuyện làm cơm rang nước mắm phải có cơm nguội. Nếu cơm mới nấu phải để cho nguội đi. Thấm tay vô nước lạnh bóp cơm nguội rời ra từng hột. Lấy cái chảo lớn sâu lòng bắc lên bếp, cho lửa lớn, cho vô vài muỗng canh dầu ăn. Chờ dầu sôi lên bỏ vô chừng một củ tỏi đã lột vỏ, đập hơi dập dập. Dùng cái dá lớn đảo cho tỏi đều trong chảo, chờ tỏi hơi vàng một chút là đổ cơm vô rang cho thấm dầu ăn thiệt đều. Ðừng chờ tỏi quá vàng bốc mùi thơm mới cho cơm vô chảo, bởi lẽ khi ta rang thì tỏi sẽ tiếp tục vàng thêm, tỏi vàng mới đổ cơm vô rang tỏi sẽ bị khét, ăn không ngon nữa. Rót sẵn ra cái chén nhỏ vài muỗng nước mắm ngon. Rang cơm cho thiệt nóng đều rồi rắc chút ít bột ngọt vô cơm (ít nhiều tùy theo khẩu vị), tiếp tục đảo cơm cho thiệt đều, tới lúc thấy hột cơm se lại, hơi khô khô và ngả màu vàng vàng thì dùng cái muỗng múc nước mắm đã rót trong chén ra, vừa rưới đều vô chảo vừa đảo cho cơm thấm đều nước mắm. Chờ đến lúc cơm se khô trở lại thì đập cái trứng gà (hoặc trứng vịt) vô chảo, tiếp tục dùng cái dá đảo trộn cho trứng tan đều bám vô từng hột cơm, khô lại là được.

Nếu có lạp xưởng thì chiên lạp xưởng trước, cắt miếng mỏng chừng hai ba ly, chờ tới lúc cơm rang khô rồi cho lạp xưởng vô rang thêm một vài phút ở giai đoạn cuối cùng rồi tắt lửa, xúc cơm ra dĩa ăn nóng với dưa leo, cải xà lách, dưa cải chua hay dưa giá.

Nếu thích rang với tôm khô thì tôm khô phải ngâm nước trước cho mềm, rửa sạch, để ráo nước, cho vô chảo xào trước cho thơm xong vớt tôm khô ra để ráo dầu, cho cơm vô xào đến lúc gần xong mới đổ tôm trở vô chảo xào lại chừng một phút là tắt lửa.

Nếu có củ hành tây thì lột vỏ, rửa sạch, cắt hai đầu, xong xắt ra làm bốn theo chiều đứng, bỏ vô chảo xào luôn ăn như ăn một thứ rau, vừa ngọt vừa mát.

Thông thường, rang một chén cơm cho một muỗng cà phê nước mắm và một cái trứng, nếu ai thích ăn nhiều trứng hơn cứ đập thêm trứng vô chảo chớ không cần phải cứng nhắc theo công thức. Hoặc là thích ăn tỏi nhiều hơn cứ “chơi” hai củ tỏi một lúc cũng không sao. Có người thích nêm nhiều nước mắm cho hơi mặn, người thích hơi nhiều bột ngọt, có người không thích bột ngọt, cũng có người thích ăn nhiều trứng, không thích trứng thì cho lạp xưởng hay tôm khô vô, có người thích rang nhiều dầu, người thích ăn nhiều cơm, nói chung thích gì cứ làm nấy, không cần rập khuôn máy móc thì mới thoải mái. Món ăn ngon không cần phải là món có nhiều người khen ngon, hay là nấu bằng nguyên liệu mắc tiền, mà là nấu ra vừa miệng người ăn, ăn xong vẫn còn chép miệng thèm thuồng thì đó mới là món ăn ngon.

Có khi, tôi mua cá nục chuối hấp ở chợ đem về, trụng lại nước sôi cho sạch, để ráo nước rồi chiên lại cho thiệt giòn. Cơm rang xong cho thêm con cá này vô dĩa cơm mà ăn, không cần trứng hay lạp xưởng cũng rất ngon. Có điều không nên ăn với cá trước khi đi học, đi làm, miệng sẽ bị tanh mùi cá, mất công đi đánh răng lại lần nữa sẽ bị trễ giờ.

Thời gian tôi ở Sài Gòn, sáng nào cũng thức dậy sớm làm một chén cơm rang nước mắm ăn trước khi đi làm bằng cái bếp dầu lửa Thăng Long tám tim. Phải nói là vừa đỡ tốn tiền mua đồ ăn sáng, “an toàn vệ sinh thực phẩm”, lại ngon miệng, ăn hết chén cơm rang rồi vẫn muốn ăn thêm chén nữa. Có điều một tháng sau, thấy bị lên cân quá nên tôi không dám ăn cơm rang nữa, đành chuyển sang món khác. Bây giờ kể ra cho người nào thích cơm rang nước mắm biết mà dè chừng, không thôi lại “đổ thừa” tại tôi “xúi dại” mới bị lên cân.

TPT

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE