Cối xay của một thời

Tuần trước, một người bạn văn gửi cho nghe một bản nhạc Pháp “Les Moulins de Mon Coeur” Nhạc và lời của Michel Legrand & Eddy Marny (1968) với giọng hát tuyệt vời của Frida Boccara.

Bài hát làm nhớ đến Lettres de mon Moulin của Alphonse Daudet mà ở lứa tuổi chúng tôi hầu như ai cũng đọc một lần, nếu không bằng bản tiếng Pháp thì cũng qua bản dịch tiếng Việt. “Thư viết từ cối xay gió” là những truyện ngắn được viết từ cái cối xay gió tác giả mua về nên những hình ảnh thiên nhiên như cánh đồng xanh, bầu trời đầy sao, ông già nuôi dê, cậu bé chăn cừu say mê cô chủ và sự níu kéo của bác nông phu với cái cối xay cuối cùng cho tới khi các máy xay bằng hơi tới thay thế.

coixay 01

Văn chương hiền hậu, giản dị, trong sáng nhưng đầy thơ mộng của tác giả không hề bị mai một với thời gian.

Hình ảnh cái cối xay gió trên bầu trời hay cối xay nước ở một cái hồ nhỏ của những vùng quê nước Pháp trong sách, làm cho tôi luôn luôn mơ tưởng đến một vùng trời rất xa xôi đó và đối với tôi bao giờ cũng là một hình ảnh đầy thơ mộng và lãng mạn.

Bây giờ mỗi khi đi du lịch được nhìn những cối xay gió hay cối xay nước tôi có cảm tưởng nhìn thấy một đoạn nào đó trong tuổi 15, 17 của mình.

Cái đoạn tuổi thơ đó gắn liền với đoạn tuổi thơ (bé hơn nữa) của tôi ở quê nhà. Khi cha mẹ chúng tôi mang các con chạy loạn về quê ngoại ở Thái Bình. Cái cối giã gạo đối với tôi là một hình ảnh rất đáng nhớ và được nhớ rõ rệt nhất. Các cô gái quê (lúc đó tôi phải gọi là chị) giã gạo trên một cái cối đá.            

coixay 01

Tranh Chơn HiềnNGUỒN DIENDANTHEKY.NET

Sau khi thóc được xay bằng cối xay xong được chuyển sang cối giã gạo bằng đá. Cô đứng trên một cái chày gỗ rất dài. Cô đứng lui về phía sau một chút, phía trước là đầu chày nặng giã xuống một cái cối đá, được đặt sâu dưới đất, cô giơ tay nắm vào một sợi dây phía bên trên mái nhà thả xuống và nhún nhảy nhẹ nhàng, nhịp chày hạ xuống.

Cô giã cho đến khi hạt gạo trắng ngần

Ở quê, không phải nhà nào cũng có cối giã gạo như vậy. Phải khá giả một chút, phải có nhà ba gian, có gian để thóc, gạo, mới có chỗ cho một cái cối như vậy. Nhà có cối đôi khi hàng xóm không có, mang gạo sang giã nhờ.

Khi lớn lên, hồi tưởng lại hình ảnh một anh nông phu nghèo, mang gạo sang giã nhờ ở nhà cô thôn nữ trong ngôi nhà ba gian đó. Bao nhiêu hạt ái tình đã được giã, được xay thành hôn nhân! Hay cứ xay, cứ giã hoài mà cuối cùng hạt gạo ái tình về tay người khác.

Một cô bạn trẻ không thích gọi Moulin là Cối. Cô cho cái âm “cối” không được thanh tao, cô nói:

– Em chỉ gọi là quạt xay gió hay quạt xay nước thôi, cối là một âm thanh không đẹp! không ưa chữ cối ! ghét nón cối, súng cối ! ghét cãi cối cãi chày, ghét Tần Cối !

coixay 01

Cô ghét chữ cối nên ghét luôn bài thơ có tựa “Cái Cối Xay Trong Trái Tim em”.

Trái tim em có một chiếc cối xay

nó cứ lăn hoài những vòng tròn nhỏ

không có nước cũng chẳng mang theo gió

nên bánh xe lăn vào một cõi không

Cối xay gió quay hoài trên bầu trời

quay dải mây giọt nắng quấn vào nhau

quay thời gian nên sợi tóc thay màu

em chẳng biết làm sao mà ngăn được

Cối xay nước ai đi không ngoái lại

để những then gỗ mòn lên sắc rêu

bánh xe quay như kéo xuống buổi chiều

tiếng động thời gian làm xao mặt nước

Trái tim em có chiếc cối vô hình

vẫn xay mãi vòng ái tình ngày ấy

gió và nước có khi còn dừng lại

nhưng trái tim xay nhịp vẫn nồng nàn.

(TMT)

coixay 01

Giã gạo, hình khắc trên trống đồng Ngọc Lũ

Tiếng quạ tvới tôi trong những vật dụng này chẳng gợi lên một hình ảnh nào cả. Có thể may ra (chỉ may ra thôi) nó phù hợp với những bài văn của Alphonse Daudet, nhưng không thể thay cho cái cối giã gạo, cối xay thóc được. Nhất là lại đi cạnh chữ XAY.

Trong Ca Dao Việt Nam, cái cối là một vật dụng rất thân thiết với dân quê.

Cám ơn cái cối cái chày

Sáng khuya giã gạo có mày có tao

Cám ơn cái cọc cầu ao

Sớm khuya vo gạo có tao có mày

Thi sĩ Kiên Giang cũng mang cả gạo giã bằng cối vào thơ

Lâu quá con thèm ăn gạo giã

Thèm mùi sữa ngọt sữa con so

Thèm đêm trăng sáng chày khua cối

Làm rụng hằng nga xuống vũng thơ.

Bây giờ dù đã lớn tuổi, được bạn gửi cho nghe Les Moulins de mon coeur, với những câu cuối của bài hát:

Giống như viên sỏi nhỏ ai ném trên mặt con suối /Và để lại đằng sau ngàn chiếc vòng tròn loang theo giòng nước chảy/ Với mỗi lần gió bốn mùa thay đổi/ Anh đã làm quay tất cả các cối xay trong tim em với tên anh.(*)

Nghe câu hát như thế, làm sao mà trái tim không xay những nhịp nồng nàn. Những cái cối xay gió, xay nước, xay gạo bỗng mờ đi tất cả, chỉ còn lại một chiếc cối vô hình trong trái tim.

coixay 01

Giã gạo (1884) – NGUỒN DIENDANTHEKY.NET

TMT – Tháng 8/2015

(*) Une pierre que l’on jette/Dans l’eau vive d’un ruisseau /Et qui laisse derrière elle/Des milliers de ronds dans l’eau/Au vent des quatre saisons/Tu fais tourner de ton nom/Tous les moulins de mon coeur.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE