Chúng ta đang làm việc không công cho Facebook

Bạn đừng nghĩ những nút “like”, “share” hay những bức ảnh bạn chia sẻ chỉ để cho vui. Tất cả đều biến thành công cụ kiếm tiền cho các công ty truyền thông xã hội.

Bạn gọi một công ty có giá hàng tỷ USD, sống vì lợi nhuận nhưng lại hoạt động một phần dựa trên công sức của những lao động không công hoặc trả công không xứng đáng là gì? Cách đây một thế kỷ, người ta gọi đó là bóc lột, gọi những người làm công đó là nô lệ.

Nhưng trong năm 2015, chúng ta gọi đó là “mạng xã hôi”, một thế giới mà tất cả mọi người làm việc vì “like” vì “share” mà chẳng được trả một đồng nào, trong khi các công ty lại thu về rất nhiều lợi nhuận từ chính những điều ấy.

Trong tháng vừa rồi, Reddit, một công ty tư nhân vừa được cấp 50 triệu USD tiền vốn liên doanh để dẹp yên cuộc nổi loạn của những tình nguyện viên, những người thực sự điều hành trang web này hay còn được gọi với cái tên:“quản trị viên”.

Nhưng trên thực tế, Reddit không phải là công ty duy nhất kinh doanh theo hình thức này. Những cái tên thậm chí còn đình đám hơn Reddit bao gồm Facebook, Twitter, YouTube và Wikipedia. Những trang web này không chỉ dựa trên nội dung do chính người dùng tạo ra để kiếm doanh thu, lợi nhuận quảng cáo hoặc tiền tài trợ mà họ còn “đào mỏ” người dùng bằng những cách thức khác để lấy tiền như dữ liệu cá nhân, các dữ liệu tổng hợp, lượt click…

Bạn tải một tấm ảnh tự sướng lên Facebook chỉ để cho vui, nhưng thực ra Facebook và tất cả những công ty luôn miệng nói với chúng ta rằng “chia sẻ là một phần tự nhiên của con người” lại dùng chính bức ảnh tự sướng đó phục vụ cho việc quảng cáo hướng đối tượng và tăng lợi nhuận. Điều tương tự xảy ra khi chúng ta viết bình luận trên một website. Tại đó những hệ thống hiển thị quảng cáo phức tạp, các chức năng lưu cookies sẽ sử dụng chính ý kiến của người dùng để kiếm tiền về cho doanh nghiệp.

h163

Có một câu nói rất nổi tiếng trên internet như thế này: “Nếu bạn không phải trả tiền, bạn chính là sản phẩm”. Câu nói này gần như là chính xác, hay chính xác hơn là: Nếu bạn không phải trả tiền, bạn chính là sản phẩm hoặc bạn chính là người tạo ra sản phẩm.

Bù lại chúng ta được những gì?

Jusstin Anthoy Knapp, 33 tuổi là một biên tập viên của trang Wikipedia và cũng là một thành viên tích cực nhất trên trang web này. Hàng ngày anh Knapp lái chiếc xe “15 năm vẫn chạy tốt” từ khu nghèo nhất của Indianapolish (nơi anh sống) đến một quán ăn ở thành phố West Side. Anh là người giao bánh pizza, ngoài ra, anh còn kiêm thêm công việc ở tiệm thực phẩm và trực đường dây nóng.

h164

Hàng tối, Knapp vào Wikipedia, trung bình anh dành hơn 20 giờ một tuần để làm việc cho trang web này. Anh đóng một vai trò quan trọng trong việc giúp Wikipedia kiếm được 51 triệu USD tiền tài trợ vào năm ngoái và cũng là một trong những người giúp Google kiếm được doanh thu 16,5 tỷ USD trong năm 2014 (Google phụ thuộc rất nhiều vào những biên tập viên không được trả tiền của Wikipedia).

Thế nhưng Knapp chẳng kiếm được chút tiền nào từ đó, đổi lại anh nhận được những thứ theo anh là có giá trị hơn: sự giải trí, kiến thức và cơ hội để nâng cao giá trị bản thân cũng như gặp gỡ những người mới.

Một quản trị viên trang Reddit có cái tên Soupy Hands cho biết anh dành khoảng 40 giờ mỗi tuần để quản trị hơn 400 cộng đồng. Giá trị của công việc này với anh đó là cảm giác mình có quyền lực khiến cho cộng đồng trở nên tốt đẹp hơn.

Vậy điều này có thực sự là bóc lột?

Trong một bài tham luận năm 2014, ông Dorothy Howard, một biên tập viên của Wikipedia kiêm nhân viên lưu trữ đã đưa ra ý tưởng về một “chương trình cộng tác” tương tự như YouTube. Các biên tập viên và quản trị viên tích cực sẽ được trả tiền cho những đóng góp của mình. Ngoài ra, công ty truyền thông Scholz cũng ủng hộ một phong trào có tên gọi “hợp tác nền tảng”, tại đó các nhân viên kỹ thuật số sẽ tự đặt ra các yêu cầu về tiền lương cũng như các nền tảng do chính các nhân viên này sở hữu, tương tự như phong trào lao động từng diễn ra cách đây hơn 1,5 thế kỷ.

Nhưng không phải lúc nào những nhân viên này cũng chịu làm việc không công. Lịch sử internet từng chứng kiến nhiều vụ kiện tụng có liên quan đến vấn đề này. Cuối những năm 1990, các quản trị viên phòng chat của AOL đã kiện công ty vì nợ lương. Và chỉ 10 năm sau, AOL đã phải chi trả tới 15 triệu USD.

(Theo ICT News/Washingtonpost)


------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE