Chủ nhật buồn

chunhat buon

Tezso Seress, người nhạc sĩ dương cầm người Hungary vào đầu thập niên 1930, đã mang một Chủ nhật buồn vào âm nhạc và lưu lại cho ngày sau những huyền thoại “chết người”.

Rezso Seress sinh ra trong một gia đình Do Thái nghèo. Chàng tự học nhạc, không được đến trường để học piano,nhưng mơ ước trở thành nhạc sĩ. Thế là chàng đến Paris, thủ đô của âm nhạc, tranh ảnh, kịch nghệ, và ánh sáng… Ở Paris, chàng yêu một người con gái. Chàng sáng tác nhiều, nhưng vẫn chìm trong bóng tối. Áp lực của danh vọng và tiền bạc ở thủ đô thật nghiệt ngã. Dần dà, cô bạn gái thất vọng. Nàng lắm lần khuyên chàng bỏ sáng tác, hãy kiếm công việc gì đó làm ra tiền. Rồi nàng bỏ rơi chàng vào một buổi chiều Chủ nhật.

Seress một mình trong căn gác nhỏ, tay bâng quơ trên phím đàn chùng, cố gợi lại những cảm xúc còn tươi rói của mối tình. Trong lặng thinh trống trải ấy, giai điệu ảo não thiết tha của Chủ Nhật Buồn ra đời. Từng nốt nhạc nhỏ giọt, chậm nhịp như bước chân người đưa tiễn, như tiếng gót ngựa rảo kéo cỗ quan tài đen phủ hoa trắng trên đường vào nghĩa trang lưa thưa huyệt mộ u tối.

Thoạt đầu, Seress đặt tựa khúc nhạc là Vége a világnak – Thế giới đang tận diệt, nói lên sự kết liễu của thế giới và con người, của đất nước Hungary, trong bất hạnh và nghèo khó, vào thập niên 30. Sau đó, người bạn là nhà thơJávor Lászlóviết thêm ca từ, thì Chủ Nhật Buồn / Gloomy Sunday / Sombre Dimanche, còn được gọi là “Quốc ca của những kẻ tự tử”, mới hoàn tất.

“Ngày Chủ nhật buồn với trăm hoa trắng

Anh đợi em dấu yêu với lời kinh cầu

Buổi sáng Chủ nhật dai dẳng một giấc mơ

Cỗ xe của nỗi buồn trở về khi vắng em.

Kể từ đó, Chủ nhật luôn buồn

Nước mắt là thức uống, sầu muộn là bánh mì…

Ôi! Chủ nhật buồn.

Chủ nhật cuối cùng, em yêu xin đến cùng

Sẽ có quan tài phủ khăn tang và ngay cả cha cố.

Những nhành hoa trắng sẽ đợi em, hoa và quan tài

Dưới cội cây hoa trắng là chặng cuối hành trình của đời anh.

Mắt anh vẫn mở, để anh có thể thấy em một lần nữa

Đừng hoảng sợ khi trông thấy,

bởi vì anh cầu phước cho em

ngay cả trong nỗi chết của anh.

Chủ Nhật cuối cùng.

Đó là lời nguyên thủy của bài hát trong tiếng Hungary. Seress mang bản thảo đến vài nhà xuất bản nhưng bị từ chối vì nó quá sầu thảm. Cuối cùng, bản nhạc được Pal Kalmar, một ca sĩ nổi tiếng lúc bấy giờ, thu âm, rồi được phổ biến nhanh khắp nơi.

Ca khúc được cô ca sĩ người Mỹ Billie Holiday với ca từ như vầy:

“Chủ nhật buồn thảm, những giờ không ngủ dài lê thê

Người yêu ơi, anh đang sống với vô vàn bóng tối

Những đóa hoa trắng này sẽ không bao giờ thức em dậy

Nơi mà chiếc xe tang đen của sầu não đã đưa em đi

Thiên thần không bao giờ nghĩ đến chuyện đưa em trở về

Họ có giận chăng nếu anh nghĩ đến chuyện theo em?

Chủ nhật buồn thảm

Chủ nhật buồn thảm và anh chỉ sống với bóng đêm

Tim anh và anh đã quyết định sẽ chấm dứt mọi việc

Anh biết rồi lại sẽ có những đèn sáp và nguyện cầu buồn bã

Mong họ đừng khóc, mong họ biết rằng anh vui vẻ ra đi

Cái chết không phải là giấc mơ vì anh vuốt ve em trong đó

Với hơi thở cuối của linh hồn anh sẽ ban phước lành cho em

Chủ nhật buồn thảm

Mộng mơ, anh chỉ đang nằm mộng,

Anh thức giấc và thấy em ở sâu trong trái tim anh, em yêu

Mộng mơ, anh ước mong rằng giấc mơ của anh sẽ không ám ảnh em

Tim anh đang nói với em anh yêu em ngần nào

Chủ Nhật buồn thảm.”

Các làn sóng radio phát bản nhạc mỗi ngày, ở mọi nơi. Giấc mơ danh vọng của chàng nhạc sĩ Hungary sang Paris đã thành hiện thực. Thế nhưng lúc đó tin đồn lan nhanh: nhiều người tự tử vì ca khúc này. Một người thợ làm giày ở Hungary kết liễu đời mình, bên cạnh là lời ca của bài Chủ nhật buồn. Ở Vienna, một thiếu nữ vị thành niên tự vẫn dưới lòng sông trong tay còn cầm bài hát đó. Một người đàn ông đã tự bắn, sau khi nói với người thân rằng anh ta không thể nào thoát khỏi ám ảnh bởi ca khúc, cứ âm vang trong đầu. Một phụ nữ ở London đã uống thuốc quá liều trong khi lắng nghe ca khúc lặp lại không thôi. Một người quản gia trẻ chết trong căn hộ ở Bá Linh, với ca khúc nằm bên cạnh… Không biết chính xác có bao nhiêu cái chết vì ca khúc này, ít nhất là có 19 vụ tự tử liên quan trực tiếp đến nó. Người ta đồn đoán lên cả trăm cái chết. Lúc ấy là những năm tan hoang, đói nghèo, dịch bệnh và trầm uất của cuộc Đại Khủng Hoảng lần thứ nhất.

Bài ca sớm được cho là Ca khúc tự sát của Hungary. Đài phát thanh BBC đã cấm dùng trong chương trình. Khi được hỏi về tai tiếng của bài ca này, Seress nói rằng:“Tôi đang đứng ở giữa sự thành công ‘chết người’ như là một kẻ bị truy tố. Số phận của danh vọng đã làm tổn thương tôi. Tôi đã đưa nỗi thất tình vào trong bài hát, và dường như những người khác cũng thấy trong bài hát những cảm xúc như là của chính họ.”

Nhiều năm sau, sau cả Đệ nhị thế chiến, hình ảnh của Seress mờ dần. Chiến tranh đã phần nào làm mờ đi những vết thương tình cảm trai gái bằng những vết thương lớn kinh hoàng hơn trong các trại tập trung và bom đạn. Seress không thể nào sống bình yên được nữa, chàng lâm bệnh nặng vào năm 69 tuổi. Vào một sáng Thứ Hai của Tháng Giêng năm 1968, sau một Chủ nhật buồn cuối cùng, chàng buông mình xuống đất từ cửa sổ tầng 4 quyên sinh, nhưng vẫn chưa chết. Người ta mang chàng vào bệnh viện. Ở đó chàng tự kết liễu đời mình lần nữa, chấm dứt thật sự mệnh đời lao đao, bị ám ảnh bởi khúc ca huyền thoại. Cái chết đã biến Seress thành bất tử, như bản nhạc định mệnh trước đó 35 năm.

Dù với phiên bản nào đi nữa, ca khúc Chủ nhật buồn luôn đẹp. Có lẽ cùng cảm nhận nghệ sĩ, nhạc sĩ Phạm Duy đã viết một phiên bản tiếng Việt thật đẹp.

“Chủ nhật buồn đi lê thê

cầm một vòng hoa đê mê…

Chủ nhật nào tôi im hơi

vì đợi chờ không nguôi ngoai…

Hồn lìa rồi nhưng em ơi

tình còn nồng đôi con ngươi…

  SB

 Đính Chánh

Tác giả bài Malèna là Thái Hồng Anh, không phải Sean Bảo như đã đăng trên số trước. Trẻ xin đính chánh và thành thật cáo lỗi cùng quý độc giả và tác giả về sự nhầm lẫn này.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE