Chủ nhật buồn

chunhat buon

Tezso Seress, người nhạc sĩ dương cầm người Hungary vào đầu thập niên 1930, đã mang một Chủ nhật buồn vào âm nhạc và lưu lại cho ngày sau những huyền thoại “chết người”.

Rezso Seress sinh ra trong một gia đình Do Thái nghèo. Chàng tự học nhạc, không được đến trường để học piano,nhưng mơ ước trở thành nhạc sĩ. Thế là chàng đến Paris, thủ đô của âm nhạc, tranh ảnh, kịch nghệ, và ánh sáng… Ở Paris, chàng yêu một người con gái. Chàng sáng tác nhiều, nhưng vẫn chìm trong bóng tối. Áp lực của danh vọng và tiền bạc ở thủ đô thật nghiệt ngã. Dần dà, cô bạn gái thất vọng. Nàng lắm lần khuyên chàng bỏ sáng tác, hãy kiếm công việc gì đó làm ra tiền. Rồi nàng bỏ rơi chàng vào một buổi chiều Chủ nhật.

Seress một mình trong căn gác nhỏ, tay bâng quơ trên phím đàn chùng, cố gợi lại những cảm xúc còn tươi rói của mối tình. Trong lặng thinh trống trải ấy, giai điệu ảo não thiết tha của Chủ Nhật Buồn ra đời. Từng nốt nhạc nhỏ giọt, chậm nhịp như bước chân người đưa tiễn, như tiếng gót ngựa rảo kéo cỗ quan tài đen phủ hoa trắng trên đường vào nghĩa trang lưa thưa huyệt mộ u tối.

Thoạt đầu, Seress đặt tựa khúc nhạc là Vége a világnak – Thế giới đang tận diệt, nói lên sự kết liễu của thế giới và con người, của đất nước Hungary, trong bất hạnh và nghèo khó, vào thập niên 30. Sau đó, người bạn là nhà thơJávor Lászlóviết thêm ca từ, thì Chủ Nhật Buồn / Gloomy Sunday / Sombre Dimanche, còn được gọi là “Quốc ca của những kẻ tự tử”, mới hoàn tất.

“Ngày Chủ nhật buồn với trăm hoa trắng

Anh đợi em dấu yêu với lời kinh cầu

Buổi sáng Chủ nhật dai dẳng một giấc mơ

Cỗ xe của nỗi buồn trở về khi vắng em.

Kể từ đó, Chủ nhật luôn buồn

Nước mắt là thức uống, sầu muộn là bánh mì…

Ôi! Chủ nhật buồn.

Chủ nhật cuối cùng, em yêu xin đến cùng

Sẽ có quan tài phủ khăn tang và ngay cả cha cố.

Những nhành hoa trắng sẽ đợi em, hoa và quan tài

Dưới cội cây hoa trắng là chặng cuối hành trình của đời anh.

Mắt anh vẫn mở, để anh có thể thấy em một lần nữa

Đừng hoảng sợ khi trông thấy,

bởi vì anh cầu phước cho em

ngay cả trong nỗi chết của anh.

Chủ Nhật cuối cùng.

Đó là lời nguyên thủy của bài hát trong tiếng Hungary. Seress mang bản thảo đến vài nhà xuất bản nhưng bị từ chối vì nó quá sầu thảm. Cuối cùng, bản nhạc được Pal Kalmar, một ca sĩ nổi tiếng lúc bấy giờ, thu âm, rồi được phổ biến nhanh khắp nơi.

Ca khúc được cô ca sĩ người Mỹ Billie Holiday với ca từ như vầy:

“Chủ nhật buồn thảm, những giờ không ngủ dài lê thê

Người yêu ơi, anh đang sống với vô vàn bóng tối

Những đóa hoa trắng này sẽ không bao giờ thức em dậy

Nơi mà chiếc xe tang đen của sầu não đã đưa em đi

Thiên thần không bao giờ nghĩ đến chuyện đưa em trở về

Họ có giận chăng nếu anh nghĩ đến chuyện theo em?

Chủ nhật buồn thảm

Chủ nhật buồn thảm và anh chỉ sống với bóng đêm

Tim anh và anh đã quyết định sẽ chấm dứt mọi việc

Anh biết rồi lại sẽ có những đèn sáp và nguyện cầu buồn bã

Mong họ đừng khóc, mong họ biết rằng anh vui vẻ ra đi

Cái chết không phải là giấc mơ vì anh vuốt ve em trong đó

Với hơi thở cuối của linh hồn anh sẽ ban phước lành cho em

Chủ nhật buồn thảm

Mộng mơ, anh chỉ đang nằm mộng,

Anh thức giấc và thấy em ở sâu trong trái tim anh, em yêu

Mộng mơ, anh ước mong rằng giấc mơ của anh sẽ không ám ảnh em

Tim anh đang nói với em anh yêu em ngần nào

Chủ Nhật buồn thảm.”

Các làn sóng radio phát bản nhạc mỗi ngày, ở mọi nơi. Giấc mơ danh vọng của chàng nhạc sĩ Hungary sang Paris đã thành hiện thực. Thế nhưng lúc đó tin đồn lan nhanh: nhiều người tự tử vì ca khúc này. Một người thợ làm giày ở Hungary kết liễu đời mình, bên cạnh là lời ca của bài Chủ nhật buồn. Ở Vienna, một thiếu nữ vị thành niên tự vẫn dưới lòng sông trong tay còn cầm bài hát đó. Một người đàn ông đã tự bắn, sau khi nói với người thân rằng anh ta không thể nào thoát khỏi ám ảnh bởi ca khúc, cứ âm vang trong đầu. Một phụ nữ ở London đã uống thuốc quá liều trong khi lắng nghe ca khúc lặp lại không thôi. Một người quản gia trẻ chết trong căn hộ ở Bá Linh, với ca khúc nằm bên cạnh… Không biết chính xác có bao nhiêu cái chết vì ca khúc này, ít nhất là có 19 vụ tự tử liên quan trực tiếp đến nó. Người ta đồn đoán lên cả trăm cái chết. Lúc ấy là những năm tan hoang, đói nghèo, dịch bệnh và trầm uất của cuộc Đại Khủng Hoảng lần thứ nhất.

Bài ca sớm được cho là Ca khúc tự sát của Hungary. Đài phát thanh BBC đã cấm dùng trong chương trình. Khi được hỏi về tai tiếng của bài ca này, Seress nói rằng:“Tôi đang đứng ở giữa sự thành công ‘chết người’ như là một kẻ bị truy tố. Số phận của danh vọng đã làm tổn thương tôi. Tôi đã đưa nỗi thất tình vào trong bài hát, và dường như những người khác cũng thấy trong bài hát những cảm xúc như là của chính họ.”

Nhiều năm sau, sau cả Đệ nhị thế chiến, hình ảnh của Seress mờ dần. Chiến tranh đã phần nào làm mờ đi những vết thương tình cảm trai gái bằng những vết thương lớn kinh hoàng hơn trong các trại tập trung và bom đạn. Seress không thể nào sống bình yên được nữa, chàng lâm bệnh nặng vào năm 69 tuổi. Vào một sáng Thứ Hai của Tháng Giêng năm 1968, sau một Chủ nhật buồn cuối cùng, chàng buông mình xuống đất từ cửa sổ tầng 4 quyên sinh, nhưng vẫn chưa chết. Người ta mang chàng vào bệnh viện. Ở đó chàng tự kết liễu đời mình lần nữa, chấm dứt thật sự mệnh đời lao đao, bị ám ảnh bởi khúc ca huyền thoại. Cái chết đã biến Seress thành bất tử, như bản nhạc định mệnh trước đó 35 năm.

Dù với phiên bản nào đi nữa, ca khúc Chủ nhật buồn luôn đẹp. Có lẽ cùng cảm nhận nghệ sĩ, nhạc sĩ Phạm Duy đã viết một phiên bản tiếng Việt thật đẹp.

“Chủ nhật buồn đi lê thê

cầm một vòng hoa đê mê…

Chủ nhật nào tôi im hơi

vì đợi chờ không nguôi ngoai…

Hồn lìa rồi nhưng em ơi

tình còn nồng đôi con ngươi…

  SB

 Đính Chánh

Tác giả bài Malèna là Thái Hồng Anh, không phải Sean Bảo như đã đăng trên số trước. Trẻ xin đính chánh và thành thật cáo lỗi cùng quý độc giả và tác giả về sự nhầm lẫn này.

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 07 tháng 12 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Từ giải trí đến chính trường (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • - Tập thể dục (Truyện ngắn) Hồ Đắc Vũ
  • - Quà cho con cái ngày lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • - Hạnh phúc một tang gia (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • - Donald Trump và đồng minh Đông Á (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • - Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • - Bob Dylan & Giải Nobel văn chương 2016 (Tản mạn bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • - Mụn lẹo (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • - Bị phạt vì lái xe quá tốc độ (Luật pháp) Wilson Hưng Vũ
  • - Tin vịt (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • - Tìm hiểu về Medicare phần A, B, C và D (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • - Norah John quay lại với dương cầm (Âm nhạc) Nhã Vy
  • - Một thử nghiệm nhạc Jazz vào văn hóa Việt (Phỏng vấn) Thanh Thư
  • - Cơm rang nước mắm (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • - Chiếu Khán có sẵn, ngày ưu tiên và chuyển diện sớm (Di trú) Lê Minh Hải
  • - Nhớ về trận cháy cầu ông lãnh (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • - Mua quà Giáng sinh (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • - Mua hàng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • - Ngôi nhà thờ đổ nát của Cha (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • - Bộ phận oxygen sensor (Chiếc xe của bạn) Trịnh Kiều Phong
  • - Xe hơi và xe máy điện (Bạn có biết) Mai Hoàng
  • - Các cháu ngoan học vẽ chân dung bác nhé! (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • - Giải rượu (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • - Tình yêu trong văn học Đông-Tây (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • - Những điều cần biết về định giá nhà đất (Tạp ghi) Hương Võ
  • - Trà xanh, trà đen (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • - Holidays & ăn diện (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • - Vật tổ của các bộ tộc châu Phi (Nhìn ra thế giới) Ngọc Linh
  • - Ông già và chủ nghĩa xã hội huyền ảo (Lề chéo) Phạm Thị Hoài
  • - Đặt mua vé máy bay qua Google (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • - Chú ý, trên taxi có sách! (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • - Giáng sinh (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • - Thủ đô giáng sinh của Texas (Phóng sự) Andy Nguyễn
  • - 3 điều cần biết về việc bảo vệ hệ thống nối mạng không dây (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • - Một thoáng với cái đẹp (Truyện ngắn) Nguyễn Hùng Vỹ Dịch
  • - Xông đất hậu hiện đại (Tạp ghi) Uyển Ca
  • - Lên đèn Noel (Vui lạ khắp nơi)
  • - Có nên dùng watermark? (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • - Nắng hàng cau (Tài liệu văn học) Khuất Đẩu
  • - Băng dán theo dõi sức khỏe (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • - Rượu và thơ! (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • - Đại hội kiều bào địa đạo Củ Chi & em Lê Văn Tám (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • - Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • - Bị bệnh trong mùa lễ (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • - Mùa Đông không nhà (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • - Thăm trân châu cảng (Tạp ghi) Việt Phương
  • - Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa (Tạp ghi) Hỷ Long
  • - Tình chàng ý thiếp (Đời sống) Ngân Bình
  • - An sinh xã hội (Đời sống) Angie Hồ Quang
  • - Thơ phùng khắc bắc (Thơ)
  • - Y rằng (Câu lạc bộ tiếu lâm)
  • - Tin thể thao (Thể thao)
  • - Đổi bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • - Hai lần (Chuyện khó tin nhưng có thật)
  • - Thế giới qua ống kính (Tin tức)
  • - Mỗi tuần 1 con số (Tin tức)
Facebook Comments
SHARE