Chất béo Omega-3

Tôi nghe nói omega-3 rất tốt cho não bộ có phải không bác sĩ. Năm nay tôi 74 tuổi, trí nhớ bắt đầu xuống dốc, liệu tôi có nên dùng omega-3 để có trí nhớ tốt hay không. Và chất này có trong thực phẩm nào. Cảm ơn bác sĩ.

Lê Tịnh Thông

Ðáp

Omega-3 là một loại chất béo cần thiết cho nhiều bộ phận của cơ thể, đặc biệt là não bộ. Kết quả nhiều quan sát thực tế và nghiên cứu khoa học cho thấy omega- 3 là một đồng minh của ta trong chiến dịch chống một số bệnh tật như các bệnh tim mạch, ung thư vú, nhức đầu, đau khớp xương. Ðây là loại chất béo đa bất bão hòa, thường thấy trong các loại cá và ở một vài loại thảo mộc như cây lanh (Flax), cây gai dầu (hemp oil). Cá vẫn được coi như “thực phẩm của trí não” từ lâu. Cá có chất béo omega-3 với thành phần chính yếu cho sự phát triển não bộ của thai nhi là chất docosahexaenoic acid (DHA). Chất này có trong máu của người mẹ và được nhau (placenta) chuyển tới thai nhi.

Theo bác sĩ Russell L. Blaylock, tác giả sách dinh dưỡng Health and Nutrition Secrets, khi thai nhi nhận được nhiều chất béo này thì hoạt động của não tốt hơn và khi lớn lên, các em có chỉ số IQ cao hơn. Trong khi đó, các em nhận được ít DHA có khó khăn trong sự học và khả năng nhìn của mắt cũng kém.

Bác sĩ Ray Sahelian, tác giả sách Mind Boosters, cho biết omega-3 có giá trị cao vì chúng cung cấp độ lỏng cho màng tế bào và tăng sự liên lạc giữa các tế bào thần kinh. Omega-3 cũng giảm sự kết tụ của tiểu cầu, do đó giảm rủi ro cơn suy tim và tai biến não.

Theo Jean Carper, tác giả sách Miracle Cures: “Không cung cấp đầy đủ chất béo đặc biệt mà màng tế bào não cần sẽ đưa tới rối loạn về tâm tính, trí nhớ, sự tập trung và hành vi”

Kết quả nghiên cứu công bố trong Archives of Neurology tháng 11 năm 2006 cho hay người có lượng DHA cao trong máu đều ít bị rối loạn nhận thức vì tuổi già tới 47%, so với người có ít DHA.

Nghiên cứu mới nhất công bố trong Journal of Neuroscience số tháng 4, 2007 cho hay tiêu thụ nhiều omega-3 có thể giảm thiểu rủi ro bệnh Alzheimer ở tuổi già. Dùng bao nhiêu cho vừa.

Chất béo omega- 3 có tự nhiên ở nhiều loại cá nước lạnh như cá thu, cá hồi, cá trích, cá cơm, cá ngừ và trong một số thực vật như dầu canola, đậu nành, hạt lanh (flax seed)…

Ðể được hưởng những ích lợi của dầu mỡ cá Omega 3, ta không cần phải tiêu thụ một lượng cá lớn như người Eskimo. Theo các cuộc nghiên cứu kéo dài 20 năm ở Hòa Lan thì chỉ cần ăn cá 2 lần trong một tuần lễ là đã giảm đến phân nửa các vụ tai biến về tim mạch so với người không ăn một chút cá nào.

Với những người không thích ăn cá thì omega-3 cũng có trong một vài thực phẩm gốc thực vật, như hạt lanh (flaxseed), quả óc chó (walnut), hạt cây bồ đào (butternut), dầu mầm lúa mì, rong biển, nhưng không được tốt bằng trong cá.

Cá càng lớn, lượng omega-3 càng nhiều. Nhưng cẩn thận với cá sông lạch vì sợ bị ô nhiễm. Cá biển tương đối an toàn hơn. Hóa chất độc thường tích tụ trong mỡ, cho nên dầu cá cô đọng có thể nhiễm nhiều hóa chất này

Omega-3 cũng được bán trên thị trường dưới dạng viên. Theo kinh nghiệm của người đã dùng, chỉ cần một hoặc hai viên mỗi ngày là đủ.

Với tuổi cao thì trí nhớ thường cũng hay bị nói trước quên sau. Vì thế nếu ông dùng chất này thì cũng tốt thôi. Nhưng ông nên hỏi qua ý kiến của bác sĩ gia đình trước khi dùng để phòng ngừa tác dụng phụ, dùng quá nhiều cũng như tương tác với các dược phẩm khác. Dùng quá nhiều dầu cá, nhất là loại viên dầu, có rủi ro băng huyết trầm trọng vì tác dụng loãng máu của dầu; rối loạn cơ quan tiêu hóa, thiếu hồng huyết cầu hoặc tai biến động mạch não.

Cũng xin nói thêm là những ai đang uống thuốc aspirin hoặc thuốc chống đau nhức cũng nên cẩn thận khi dùng dầu cá vì thuốc và dầu cá đều làm máu loãng. Bệnh nhân dùng thuốc suy tim nhóm Digitalis cũng phải cẩn thận vì dầu cá có thể làm tăng tác dụng của các thuốc này.

 “Trúng gió”, đột quỵ

Tôi thường hay theo dõi các bài viết và trả lời độc giả của B/S. Nên tôi đoán là B/S thuộc về dân Bắc Kỳ 9 nút, đôi khi B/S cho biết là “trúng gió” và “đột quỵ” hay “tai biến mạch máu não” là một, ở VN trước năm 75 không ai để ý đến chuyện đột quỵ mà chỉ cho là bị “trúng gió”, xin B/S cho biết hai chữ “trúng gió” (miền Nam) và chữ “phải gió” (miền Bắc) có đồng nghĩa không?

Tôi thường nghe người Bắc la rầy ai làm việc gì không giống ai là đồ “phải gió””, nhưng tôi không thấy dân Nam la ai là đồ  “trúng gió”, mà chỉ nói là đồ “mắc dịch” mà thôi. Nếu “trúng gió” và “phải gió” đồng nghĩa thì tôi thấy có điều hơi nghịch lý: bị “trúng gió” hay “phải gió” mà không cứu kịp thì chỉ còn có nước lên bàn thờ ngồi ngắm gà khỏa thân mà thôi, cho nên cái câu này:“Gặp thằng phải gió nó đè em ra” cần phải được xét lại, vì đã “phải gió” thì chân tay co rút, mồm méo xẹo thì làm gì còn sức để đè em ra được phải không B/S? Lê Phương

Ðáp

Ðúng như ông nói, đột quỵ và tai biến mạch máu não đều nói tới tình trạng não bộ không có đủ máu để nuôi dưỡng các tế bào não. Lý do có thể do động mạch não bộ bị gián đoạn vì tắc nghẽn hoặc đứt đoạn không cho dòng máu tới nơi đây. Hậu quả của đột quỵ gồm có tê liệt một nửa thân hình, miệng méo… Ðột quỵ là một vấn đề khẩn cấp cần được điều trị càng sớm càng tốt.

tai-bien-mach-mau-nao
nguồn: indiamart.com

Ở Việt Nam, có  một quan niệm trong dân chúng gọi là “trúng gió”, hay cảm, cảm gió, trúng phong được hiểu như là bị “gió” (hay “gió độc”) nhập vào cơ thể, gây ra một hoặc nhiều triệu chứng như mỏi mệt, sốt, nhức đầu, buồn nôn, nôn, đau bụng, nhức mỏi tay chân v.v…

Còn chữ “phải gió” có tính cách hài hước, chọc ghẹo thân yêu vô tội như trong mấy câu thơ sau đây:

Hôm qua em đi hái chè

Gặp thằng “phải gió” nó đè em ra

Em lạy mà nó chẳng tha

Nó đem đút cái mả cha nó vào

Bấy giờ em biết làm sao?

Nếu em càng giẫy nó vào thêm sâu

Cái gì như thể củ nâu

Cái gì như cái cần câu vật vờ

NYÐ

NO COMMENTS

LEAVE A REPLY