Canh bạc lớn của Hoa Kỳ

Dù khen hay chê, một điều khó tránh khỏi là sẽ có nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đối với thời cuộc Việt Nam cách riêng, cũng như cuộc diện Á Châu Thái Bình Dương cách chung sau chuyến đi Hoa Kỳ đầu tháng 7 vừa qua của nhân vật cầm đầu CSVN hiện tại, Nguyễn Phú Trọng. Trên trang báo tuần này, mời quý vị cùng chúng tôi điểm lại vài quan điểm ít nhiều dị biệt về những ẩn khuất quanh cuộc gặp giữa TT Obama và Nguyễn Phú Trọng.

canh bac lon hoa ky4

Tham Mưu Trưởng Liên Quân Hoa Kỳ Martin Dempsey duyệt hàng quân danh dự tại Bộ Quốc phòng Việt Nam, ngày 14 tháng tám, năm 2014. Photo D. Myles Cullen

Với cách nhìn “lạc quan”, thậm chí có thể bị dán nhãn “thiên cộng”, thì chuyến đi Hoa Kỳ của NPT sẽ giúp khai triển hơn nữa mối giao hảo Washington-Hà Nội, vốn trong những năm qua vẫn đều đặn tăng trưởng, đạt những kết quả khả quan. Trong 1 cử chỉ chưa từng thấy, khi trả lời báo giới, Tổng Thống Barack Obama công khai tuyên bố “tôn trọng thể chế chánh trị” của VN. Không ít người xem đây là cách chánh thức Hoa Kỳ thừa nhận ĐCS, chấp nhận sự chính danh của chế độ CS, thừa nhận vai trò “lãnh đạo” của ĐCSVN. Lời đường mật thật sự hay loại mật ngọt chết ruồi thì chỉ thời gian mới giải đáp được. Trong 5 ngày lưu tại Hoa Kỳ, ngoài Tổng Thống Barack Obama, NPT còn gặp Phó Tổng Thống Joe Biden, Cố Vấn An Ninh Quốc Gia Susan Rice, Ngoại Trưởng John Kerry, Bộ Trưởng Ngân Khố Jack Lew, Thượng Nghị Sĩ John McCain, cựu Tổng Thống Bill Clinton, Tổng Thơ Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon, đại diện kỹ nghệ thương mại Hoa Kỳ, v.v…

canh bac lon hoa ky2

Nguyễn Phú Trọng viếng tư gia Tổng Thống Hoa Kỳ Bill Clinton. Ảnh hoduongvietnam.com.vn

Một diễn biến khá đặc biệt nữa là có 1 đại diện quân sự của Hà Nội, ông tướng Nguyễn Chí Vịnh, cũng tháp tùng NPT. Chính nhân vật này hạ bút ký cam kết VN từ đây sẽ yểm trợ các sứ mạng gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc. Đây là điều chưa từng thấy trước đây, nhưng không hẳn hoàn toàn bất ngờ. Suốt thập niên qua, Washington và Hà Nội đã tuần tự thiết lập nhiều bước nhằm thắt chặt quan hệ quân sự (mở hội nghị quốc phòng hỗn hợp mỗi năm, tập trận chung 1 cách hạn chế, tháo gỡ bom mìn thời chiến, viện trợ thuốc men…). Năm 2013, Hoa Kỳ quân viện Hà Nội $18 triệu để mua tàu bè tuần tra duyên hải. Sang 2014, Hoa Kỳ tháo gỡ một phần lệnh cấm bán võ khí sát thương cho Hà Nội. Rất có thể, trong tương lai gần, Washington sẽ dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm này, thậm chí tiến tới việc mở các chương trình cộng tác chế tạo và bảo quản võ khí đặt ngay tại Việt Nam.

Với cách nhìn “bi quan”, hoặc “chống cộng” cổ điển, cuộc thăm viếng rình rang của NPT chỉ mang tính tượng trưng là chánh; chỉ là mơ tưởng viển vông nếu nói mối giao hảo Washington-Hà Nội sẽ biến động lớn. Hoa Kỳ không phải là tay mơ trên bàn cờ chánh trị để bị một người đứng đầu ĐCSVN dụ khị. Giữa Washington và Hà Nội, vị thế ngoại giao của CSVN quá  thấp, đã bị Hoa Kỳ… chê từ thời Thế Chiến Hai. Quanh vùng Đông Nam Á đều đã bắt tay với Hoa Kỳ từ mấy chục năm nay, riêng Philippines thì thậm chí cả trăm năm lẻ. Chính Trung cộng, mấy chục niên trước đỡ đầu cho sư phụ của NPT là HCM xô đẩy dân tộc VN đi vào cửa tử 2 cuộc chinh chiến điêu linh, cũng quay sang gọi CSVN là lá mặt lá trái, vong ân bội nghĩa, tráo trở… Khác quốc gia Việt Nam Cộng Hòa (1955-1975) trước đây, với những người Việt quốc gia chia sẻ nhiều điểm tương đồng và ý chí kháng cộng với Hoa Kỳ, hệ thống chánh trị của CHXHCNVN hiện nay đến 99% dị biệt với Hoa Kỳ.

canh bac lon hoa ky3

Tham Mưu Trưởng Liên Quân Hoa Kỳ Martin Dempsey tiếp Nguyễn Chí Vịnh. Ảnh U.S. Department of Defense

Với cách nhìn thực dụng thì NPT có thể chỉ là 1 lá bài nhỏ trong canh bạc lớn của Hoa Kỳ, vốn xưa nay cương vị cường quốc, sẵn sàng giao thiệp với những quốc gia khác. Và thường thì họ áp lực, ảnh hưởng, lẫn dùng “lối sống Mỹ” để thúc đẩy những nước này thay đổi, chứ tự thân Hoa Kỳ ít khi thay đổi. Trong khi mối giao hảo giữa Washington và Hà Nội chưa phải đạt đến mức độ đồng minh chiến lược, vẫn có thực tế Hoa Kỳ đang là bạn hàng kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Các giao hảo thương mại giữa đôi bên nở rộ từ dạo bình thường hóa bang giao năm 1995. Đến 2014, Hoa Kỳ là nhà đầu tư lớn thứ 7 tại Việt Nam với trên $11 tỉ. Trong hơn 700 dự án đầu tư của Hoa Kỳ, gần 45% nhắm vào bất động sản và kỹ nghệ khách sạn, và 20% là đầu tư vào kỹ nghệ sản xuất và lắp ráp.

Năm ngoái, mối giao dịch song phương đạt mức cao nhất $36 tỉ, tăng 12 lần so với năm 2001 lúc đôi bên ký hiệp ước trao đổi thương mại. Con số này cũng cao gấp 10 lần thương mại giữa Việt Nam và đồng minh Sô viết cũ, nay là Liên Bang Nga. Đã 1 thập niên nay, Hoa Kỳ là bạn hàng xuất cảng lớn nhất của VN. Cũng năm ngoái, VN xuất cảng sang Hoa Kỳ đạt $28.7 tỉ, chiếm gần 1/5 tổng doanh số xuất cảng của Hà Nội. Không xứ nào khác quanh vùng Đông Nam Á xuất cảng sang Hoa Kỳ nhiều hơn VN. Cũng có trên 16,500 sinh viên, học sinh là công dân CHXHCNVN đang du học tại Hoa Kỳ, cũng là con số cao nhất trong số các lân bang Đông Nam Á. Một điều ít nhiều thú vị là, rất đông trong số 16,500 người này là con cái của chính các thành viên ĐCSVN.

Theo cách đánh giá thực dụng, thì Washington và Hà Nội, 2 kẻ cựu thù, nay có thể đang có nhu cầu thắt chặt quan hệ đồng minh để ứng phó với các thách thức mới. Washington có thể dùng bản… tango mới với Hà Nội, cũng như mãnh lực của US Navy trên Biển Đông làm nền tảng chế ngự 1 Trung cộng nhiều manh động. Theo kết quả thăm dò dư luận mới đây của hãng PEW, có đến 90%  người Việt muốn kết thân với Hoa Kỳ, trong khi chỉ 10% thích Trung cộng, và 40% muốn xích lại gần người Nhật. Cũng có đến 71% người Việt và người Phi nói họ hậu thuẫn giải pháp Hoa Kỳ tăng cường hiện diện quân sự tại Á Đông. Các diễn biến này có thể là dấu chỉ cho sự kết hợp thêm Nhật và Nam Hàn trên vùng Đông Bắc Á trong tương lai, để bàn cờ Á Đông Thái Bình Dương được yên ổn.

canh bac lon hoa ky1

Tàu tuần duyên của VN trên Biển Đông. Ảnh Tuoi Tre

Hạ lá bài… liên kết với Hà Nội, Hoa Kỳ cũng có thể muốn khuyến khích các quốc gia khác trong khối ASEAN như Indonesia, Malaysia, Brunei… cũng sẽ theo chân, cùng tạo thế liên minh với Hoa Kỳ, vừa phá sản kế hoạch chia rẽ  của Trung cộng, vừa cô lập Bắc Kinh nhiều hơn nữa. Washington cũng có thể muốn tận dụng lợi thế trong bối cảnh ảnh hưởng của người Nga ngày càng suy giảm ở Việt Nam. Ngũ Giác Đài không dưới 1 lần tìm cách tái tiếp cận quân cảng Cam Ranh, thậm chí có thể đưa đến thiết lập căn cứ quân sự đầu tiên tại đây vào thời hậu chiến.

Sau nhiều năm là cường quốc đơn cực, cũng đang có nhiều dấu chỉ cho thấy Hoa Kỳ đang có những bước điều chỉnh để thích ứng với xu hướng biến động mang tính đa cực trên toàn cầu. Ngày 14-7-2015, Hoa Kỳ đạt thỏa thuận hạch tâm với Hồi quốc Iran, có thể tạo tiền đề giúp thúc đẩy tái thiết lập bang giao với xứ này. Trước đó, ngày 11-4-2015, Tổng Thống Obama cũng đã gặp người đứng đầu nhà nước Cuba sau gần 60 năm. Và đến 1-7-2015, Washington và Havana đạt thỏa thuận tái mở cửa đại sứ quán.

canh bac lon hoa ky

McDonald’s sang Việt Nam. Ảnh AFP/Getty Images

Trở lại với mối giao hảo Washington-Hà Nội sau chuyến đi của NPT. Đằng sau những rổn rảng ngôn từ, điều kiện tiên quyết để Việt Nam gia nhập Thương Ước Xuyên Thái Bình Dương TPP (giảm thiểu ảnh hưởng kinh tế của Trung cộng), cũng như để được Hoa Kỳ cứu xét bán võ khí sát thương vô giới hạn, Hà Nội bắt buộc phải cải thiện thành tích nhân quyền, bao gồm việc thả tù nhân chánh trị (trong đó có cộng tác viên của Trẻ là Tạ Phong Tần), và sớm ban hành các điều kiện chi tiết nhằm thực thi và bảo vệ các quyền tự do căn bản của công dân Việt như: tự do ngôn luận, tự do tôn giáo, tự do lập hội, lập đảng, tự do ứng cử, bầu cử, v.v…

Trên mặt hình thức, các quyền này được bảo đảm trong Hiến Pháp của CHXHCNVN. Nhưng Hà Nội lâu nay thích dùng các thể loại như “Pháp Lệnh”, “Nghị Định”, “Quyết Định”, “Thông Tư”… để hạn chế chúng trên thực tế. Dư luận nhiều người Việt, quốc nội lẫn quốc ngoại, có thể đang hướng sự chú ý đến “Đại Hội Đảng” của CSVN vào đầu năm tới, liệu xem có những biến chuyển đáng kể nào, hệ lụy từ chuyến đi vừa qua của Nguyễn Phú Trọng.

canh bac lon hoa ky5

Tiệm cà phê Starbucks ở Sài Gòn. Ảnh www.pbs.org

TD


------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments