Buôn cổ – điểm nhấn ở huyện điểm văn hóa Krông Năng

Krông Năng là một trong những địa bàn cư trú lâu đời của đồng bào dân tộc Êđê. Tại đây, cũng như nhiều dân tộc thiểu số bản địa khác ở Tây Nguyên, quá trình sinh sống của đồng bào Êđê trải qua nhiều thế hệ đã hình thành những nét văn hóa vô cùng đặc sắc. Tuy nhiên, ngày nay, những nét văn hóa truyền thống đặc sắc ấy đang đứng trước nguy cơ mai một bởi nhiều nguyên nhân khác nhau…

Theo thống kê mới đây cho thấy, đồng bào Êđê ở Krông Năng hiện đang sinh sống ở 25 buôn được phân bổ rải rác ở các xã Ea Hồ, Ea Tóh, Cư Klông, Dliêya và thị trấn Krông Năng, trong đó nhiều nhất là xã Ea Hồ với 12/25 buôn. Hiện nay, ở hầu hết các buôn này đều đang có hiện tượng xen kẽ giữa nhà dài truyền thống với kiến trúc nhà theo nhiều kiểu hiện đại khác nhau. Nhiều gia đình người Êđê có đời sống cao đã xây dựng những ngôi nhà kiên cố khang trang với trang thiết bị, nội thất hiện đại… Cùng với sự “quay lưng” của chủ nhân đối với nhà dài truyền thống, lễ hội cúng bến nước của người Êđê cũng đang mất dần theo nhịp sống hiện đại. Việc lấy nước sinh hoạt tại các bến nước tuy vẫn được người dân duy trì ở một số buôn, nhưng nghi lễ, nghi thức cúng bái thì đã không còn được giữ đúng theo phong tục cổ… Theo ông Quách Thành, Trưởng Phòng Văn hóa – Thông tin huyện Krông Năng thì nếu tình trạng này cứ tiếp diễn theo mức độ tăng dần thì không bao lâu nữa, việc bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống của người Êđê sẽ trở nên tốn kém và phức tạp hơn nhiều.

Kết quả khảo sát mới đây của Phòng Văn hóa – Thông tin huyện tại 12 buôn ở xã Ea Hồ, nơi người Êđê sinh sống lâu đời và tập trung đông nhất cho thấy: Trong tổng số 190 nhà dài được khảo sát thì số nhà giữ được cột nhà truyền thống là 146/190 nhà (chiếm 76,48%), 114 nhà có bếp lửa truyền thống, 38 nhà có ghế k’pan, 66 nhà có cầu thang truyền thống, 89 nhà có chiêng cổ, 150 nhà có ché cổ, 5 nhà còn giữ được hoa văn, 58 nhà còn giữ được khung dệt… Kết quả này đang khiến cho những người có trách nhiệm lo ngại khi nhiều nét đặc trưng văn hóa vật thể của cộng đồng người Êđê đã không còn được người dân quan tâm lưu giữ. “Chúng ta không thể trách bà con không còn mặn mà với văn hóa truyền thống, bởi thực tế họ không thể “ôm” những giá trị ấy mà sống được. Ngược lại, những người có trách nhiệm cần kíp phải “xắn tay áo” để lo chuyện bảo tồn những giá trị văn hóa đặc sắc ấy nếu không muốn nó mất đi…” – ông Quách Thành chia sẻ.

Cũng bởi lo lắng trước thực trạng này, huyện Krông Năng đang xây dựng Đề án khôi phục, bảo tồn lễ hội bến nước, buôn cổ, nhà dài cổ Êđê trên địa bàn huyện. Trong đề án này, ý tưởng khá mới và được đánh giá cao, “táo bạo” chính là phục dựng và bảo tồn “buôn cổ”. Tuy nhiên, ông Quách Thành cũng tỏ ra dè dặt: Hiện nay chưa có bộ tiêu chí nào cho một buôn cổ của dân tộc Êđê do cơ quan có thẩm quyền ban hành. Do đó, cách hiểu đơn giản nhất của chúng tôi thì một buôn cổ của người Êđê là tập hợp một cộng đồng người Êđê gồm những gia đình mẫu hệ sống trong những ngôi nhà dài truyền thống còn giữ được những tập tục, lối sống, các tín ngưỡng dân gian…, đặc biệt là còn duy trì những lễ hội dân gian truyền thống của cộng đồng (nói chung là văn hóa vật thể và văn hóa phi vật thể)… Để từng bước “hiện thực hóa” ý tưởng này, huyện Krông Năng cũng đã có kiến nghị lên Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch giúp đỡ về chuyên môn trong công tác sưu tầm các giá trị “cổ” của người Êđê, đồng thời hỗ trợ thiết lập một bộ tiêu chí về nhà dài cổ, buôn cổ. Tuy nhiên, có thể đây là ý tưởng còn mới nên hiện tại vẫn chưa được những người có trách nhiệm quan tâm, phản hồi.

Ông Thành cũng cho biết thêm: Đề án này là một “hợp phần” nằm trong đề án chung về xây dựng huyện điểm văn hóa cấp tỉnh giai đoạn 2008-2012 đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Dẫu vậy nhưng đến thời điểm này, việc triển khai các bước phục dựng, bảo tồn buôn cổ vẫn chỉ mới dừng lại ở… kết quả khảo sát bởi nguồn kinh phí không đủ để triển khai tiếp. Yêu cầu tiên quyết để có được buôn cổ là phải giữ được hiện trạng các nhà dài cổ hiện tại. Tuy nhiên, một phần kinh phí nhỏ hỗ trợ cho các chủ hộ nhà dài để họ cam kết giữ nguyên hiện trạng và các vật dụng khác… cũng chưa được bố trí, chưa kể đến việc sưu tầm, phục dựng lại những nét văn hóa vật thể đặc sắc của nhà dài…

Có thể nói, việc huyện Krông Năng xây dựng Đề án khôi phục, bảo tồn lễ hội bến nước, buôn cổ, nhà dài cổ Êđê là vô cùng cần thiết trong bối cảnh văn hóa truyền thống đang ngày càng mai một. Tin rằng, nếu đề án được quan tâm triển khai quyết liệt thì buôn cổ sẽ là một trong những “điểm nhấn” quan trọng và đầy ý nghĩa của huyện điểm văn hóa Krông Năng. Đồng thời buôn cổ sẽ cùng với thác Thủy Tiên “kết nối” thành một tour du lịch hấp dẫn ở Krông Năng trong tương lai.

h99

(Theo Làng Việt.vn)

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE