Bún riêu cá kiểu Bắc

Người miền Tây thích ăn bún, điều này ai cũng thấy rõ như “chân lý”, nào là bún nước lèo (bún mắm), bún riêu giò heo, bún thịt nướng, bún xào, bún chả giò, bún bò cay, bún tàu cua chay, nhưng người miền Tây chỉ thích ăn bún với cá duy nhất là món bún mắm có thịt cá lóc luộc, còn lại phần lớn là ăn bún với thịt heo chớ không ăn với cá phổ biến như ngoài miền Trung, miền Bắc. 

bun-rieu-ca1
nguồn diadiemanuong.com

Người trong Nam biết đến món bún cá từ những người di cư gốc Bắc vô Sài Gòn năm 1954. Riêng tôi chỉ biết đến bún cá, bún riêu cua đồng, bún ốc đậu, bún mộc, bún cá rô đồng kiểu Bắc từ những năm tôi “phiêu bạt giang hồ” ở đất Sài Gòn.

Sài Gòn có những quán chuyên bán bún thang, bún ốc đậu, bún chả cá, bún riêu cá hương vị Bắc nhưng lại mang nét đặc trưng của Sài Gòn. Ai muốn ăn bún thang đậm chất Bắc tinh tế và sang trọng thì đến quán bún thang đường Ðinh Công Tráng, gần chợ Tân Ðịnh, quận 1. Muốn ăn bún riêu cua đồng, bún ốc đậu kiểu Bắc thì đến quán bún riêu ốc Thanh Hải nằm sâu trong con hẻm nhỏ gần nhà thờ Kỳ Ðồng, quận 3. Ai thích ăn bún chả thì đến đường Trương Ðịnh, quận 3 hay đường Lê Thánh Tôn, quận 1. Bún mộc thì có bán phổ biến khắp nơi, có người nói rằng tên đúng của nó là “mọc” vì nó xuất xứ từ làng Mọc (Hà Nội), có người lại nói tên đúng phải là “mộc” vì các nguyên liệu dùng chế biến bún mộc rất mộc mạc, dễ tìm. Tôi thích dùng chữ “mộc” hơn bởi lẽ nó đúng là mộc mạc và phổ biến khắp nơi ở Sài Gòn.

Hôm nay tôi chỉ kể riêng về món bún riêu cá đậm chất thôn quê miền Bắc được gia vị thêm chất hào sảng của Sài Gòn thôi, các món bún Bắc khác sẽ kể sau.

Sở dĩ nói bún riêu cá chân chất thôn quê chính vì các thứ nguyên liệu để làm ra nó đều dễ kiếm, rẻ tiền, có nhiều ở nông thôn miền Bắc. Ðó là cá trắm, xương heo, rau cần, thìa là, hành lá, ớt, cà chua, khế chua, gừng, củ hành khô, tiêu hột, nước mắm, hạt nêm, dầu ăn, rau sống, bún.

Cá thì phải là cá trắm loại lớn con để nó ngọt, nhiều thịt mà ít xương. Cá làm sạch, rửa nước muối loãng, cắt lát mỏng theo chiều ngang để xương cá cũng bị cắt ngắn luôn, khi ăn dễ gỡ xương, lừa xương. Xong để cá ráo nước, ướp thêm gia vị (chút xíu muối, đường, bột ngọt) để chừng ba chục phút cho thấm rồi đem cá chiên giòn hai mặt.

Xương heo rửa sạch cho vô nồi hầm thiệt kỹ cho xương ra hết chất ngọt trong nước hầm rồi chắt lấy nước hầm, bỏ xương. Nếu dùng sườn để nấu thì chỉ cần nấu chín kỹ, hớt bọt sạch là được.

Các loại rau rửa sạch để ráo nước. Khế, rau cần, hành, thìa là, ngò rí cắt nhỏ. Cà chua xắt ra làm bốn hay sáu (tùy trái lớn hay nhỏ) theo chiều đứng. Nhớ là mua loại cà chua trái dài có vị chua, đừng mua loại trái dẹp như bánh xe có vị ngọt nấu riêu cá không ngon.

Phi một chút củ hành khô với dầu ăn trong cái nồi lớn cho thơm rồi cho cà chua vô xào chín, xong để nước hầm xương vô nồi nấu sôi lên thì cho thêm khế và mấy lát gừng vô nồi, nấu cho đến khi thấy cà chua và khế chín rục thì thêm hạt nêm và các gia vị khác vô, nếm thấy vừa miệng là được. Người Sài Gòn nấu đến đây còn cho thêm đậu hủ chiên vàng vô nồi nước riêu nữa.

Khi ăn thì chần sơ bún tươi qua nước sôi cho hết vị chua của sợi bún đi, nếu dùng bún khô đóng gói thì phải nấu nồi nước sôi luộc bún cho mềm rồi đổ bún ra cái rổ đến ráo nước. Bún tươi ăn tô nào chần tô đó, không chần trước số nhiều rồi để đó sẽ không ngon.

Cái hào sảng, phóng khoáng của đất Sài Gòn khi ăn bún Bắc là ở chỗ rổ rau sống. Rau sống “truyền thống” của bún Bắc là rau cần, thìa là, hành lá, ớt, cà chua, khế chua, gừng; rổ rau sống Sài Gòn có thêm húng quế, rau thơm, dấp cá, hẹ xanh, rau muống bào, giá sống, chuối ghém, ngò rí, ngò gai, chanh tươi cắt miếng. Cái rổ rau sống trên bàn ăn của dân miền Tây Nam bộ nói chung và của dân Sài Gòn nói riêng, nó thuộc vào hàng đáng gọi là “vĩ đại” so với các vùng miền khác.

Rau muống bào thì quá quen thuộc, là người Việt thì ai cũng biết nên không phải nói nhiều. Chuối ghém thì tùy theo vùng, miền, có nơi chỉ ăn chuối ghém là cái bông chuối sau khi đã trổ quày chuối, có trái chừng năm bảy nải rồi người ta mới cắt ngang phần bông còn lại để cho nhựa cây dồn vô nuôi trái chuối cho lớn, phần bông chuối non cắt ra này lấy cây dao bào lớn bào ra làm rau sống ăn, kêu là chuối ghém. Ở miền Tây Nam bộ có thứ chuối ghém ngon hơn nữa là dùng thân cây chuối hột còn non bào ra.

Phải nhứt định là giống chuối hột thì bào ra rau ghém ăn mới giòn rụm trong miệng, ngọt mà mát lịm cái miệng khi ăn. Cây chuối hột con cao chừng một thước đến thước hai là vừa ăn. Cắt bỏ phần gốc, lột bỏ phần bẹ lá xanh bên ngoài ra cho đến khi thấy lớp bẹ trắng nõn mới thôi. Múc một nửa thau nước sạch, vắt vô đó hai trái chanh tươi, dùng cái dao bào lớn loại người ta bào vỏ mía hay cái dao mỏng loại bản lớn lưỡi bén ngót mà xắt thiệt mỏng ngang từ gốc chuối lên cho rau chuối rớt vô thau nước chanh, nhận cho rau chuối chìm trong nước để rau chuối không bị đen. Xắt một lúc đến phần bẹ xanh xanh thì lột bỏ bên ngoài thêm vài lớp cho nó trắng ra rồi xắt tiếp, đến khi thấy thân cây còn lại khoảng năm tấc phần ngọn thì bỏ đi.

Ngò rí là một rau có mùi thơm sực mũi giống như thìa là của miền Bắc, nhưng hình dáng nó giống y rau cần Tàu, lá nhỏ lí rí như thìa là, cao chừng một tấc trở lại thôi, nên người miền Nam kêu nó là ngò rí. Ngò rí được trồng chuyên canh nhiều nhất ở miền Tây Nam bộ, nhiều nhất là ở các tỉnh Bạc Liêu, Sóc Trăng, Hậu Giang chuyên cung cấp ngò rí cho cả khu vực miền Nam. Giá bán ngò rí mắc tiền, nhiều người ở Bạc Liêu, Sóc Trăng nhờ trồng ngò rí mà làm giàu, không phải hàng đại gia nhưng cũng dư dả có của ăn của để trong nhà.

bun-rieu-ca
Bún riêu cá kiểu Bắc ở Sài Gòn – nguồn afamily.vn

Khi ăn phải chần rau sống qua nước sôi cho rau xẹp bớt xuống, sau đó cho bún đã chần (luộc) lên rau, xếp cá lên trên tô bún, chan nước riêu cá vô tô là mang ra bàn ta đã có tô bún riêu cá ngon lành rồi. Trên bàn ăn luôn có thêm dĩa rau sống bự chà bá lửa, có thêm ớt cắt miếng, tiêu, nước mắm ngon, ai thích ăn thêm gì cứ thêm vô.

Trời lạnh lạnh mà có tô bún riêu cá bốc khói nóng hôi hổi, thơm phức, bày ra nào là màu vàng của cá, màu đỏ cam của cà chua, màu xanh của rau, màu đỏ thắm của ớt, màu trắng tinh của bún, chưa ăn mới nhìn thôi đã thấy thèm rồi.

Thò đôi đũa trộn bún với rau, cho thêm chút hột tiêu xay lên mặt, thêm chút nước mắm, vắt thêm miếng chanh vô, gắp lên một đũa, vừa thổi vừa ăn, vừa hít hà khoái trá, từ từ mà thưởng thức cái vị vừa giòn vừa ngọt, vừa béo của cá chiên, vị ngọt thanh, chua dịu của nước riêu, vị ngọt mát mà giòn tan của rau sống, cái mềm mại tinh khiết của từng sợi bún, hòa thêm các vị cay, nồng, ấm áp, mằn mặn của nước mắm, ai chưa ăn qua món này kể như cuộc đời thiếu sót vô cùng trầm trọng đó.

TPT

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 22 tháng 3 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ xấu xí (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Duyên thừa (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Ngày số pi (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Lá thư xúc động của cậu bé trộm chuông gió (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Ôi thật bất ngờ (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ sẽ luộc Bắc Hàn (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Người Đức dạy con (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Đọc hồi ký vượt tù vượt biển của nhà văn Huỳnh Công Ánh (Giới Thiệu Sách) - Việt Phương
  • Tháng ba có chút nắng ấm chim bay về nhiều (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Sốt là gì? (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện chó chưa… (c)hết (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • Chuyện một chiếc cầu (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ nguyễn thị hải (Thơ) - Sao Khuê
  • Saloon cao bồi (Tạp Ghi) - Sean Bảo
  • Bánh bột lọc Huế ơi! (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Nợ thuế trên $50,000 Mỹ Kim có thể bị tịch thu passport (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xem bói-bốc quẻ Sài Gòn xưa (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Tự làm nước xả mềm vải (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Bánh mì Philly cheesesteak (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • Nhân ngày hạnh phúc (Tạp Ghi) - Nguyễn Âu Hồng
  •  Hệ thống thắng abs và lợi ích của nó (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Mua chim phóng sanh (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Phòng da chảy xệ khi giảm cân (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trên bến tàu (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Sao kim (Để Gió Cuốn Đi) - Hải-Vân
  • Lại chuyện người Trung Quốc (Tạp Ghi) - Lê Thu Thùy
  • Athleisure thời trang thể thao (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Moon Flower và chuyến hải hành 2017 (Ký Sự) - Ngọc Linh
  • Thảm trạng di dân (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Em còn đi nữa! (Phóng Sự Việt Nam) - Hỷ Long
  • Xem phim miễn phí trên mạng (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Santorini vầng sáng thiên đường (Phóng Sự) - Trịnh Thanh Thủy
  • Vườn Nhật Bản (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Logan (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • Đọc 'y sĩ tiền tuyến' của Trang Châu (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Dị ứng phụ nữ (Truyện Ngắn) - Hoàng Long
  • Những công việc lương trên $100,000 (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • 5 bí quyết làm bạn tiến bộ ngay lập tức (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Lễ bà mùa sông cạn (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • Cá nhà táng! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Lòng người qua một cành hoa (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Bản năng Nhà Văn trong xã hội đồng phục (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • Let It Be câu trả lời rồi sẽ đến (Something Anything) - Ian Bùi
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Trung thành (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Ngày hội Saint Patrick (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Khu vực sửa chữa đường (An Toàn Giao Thông)
  • Nghỉ chó (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
Facebook Comments
SHARE