Bông súng quê nhà

Bông súng là loại cây thân củ mọc ngầm dưới phần đất đáy ao, đầm, phía trên là thân giả vươn lên khỏi mặt nước dài theo chiều sâu của nước, hễ nước càng sâu thì phần thân giả càng dài. Thân giả suông, tròn, chính giữa rỗng, nếu cắt ngang thân giả sẽ thấy có hình giống như cái bông nở sáu cánh và những điểm nhỏ li ti chung quanh như đầu kim may. Trên đầu thân giả mọc ra lá, bông, vươn lên khỏi mặt nước thì nó nở ra thành hình tròn như cái mâm nhỏ màu xanh biếc hoặc là cái bông dập dờn trên mặt nước.

bongsung 01

NGUỒN TOURMIENTAY.COM.VN

Bông súng có nhiều màu sắc khác nhau. Loại bông súng bự cọng bằng ngón tay, dài cỡ một mét đến mét rưỡi màu nâu tím, bông nở ra màu đỏ cánh sen gần giống như bông sen, nhụy vàng ở giữa, kêu là bông súng Ðà Lạt, cọng và bông lớn nhứt trong các loại bông súng. Bông súng có bông trắng thì cọng chỉ lớn hơn chiếc đũa ăn cơm một chút, bông cũng nhỏ bằng một phần ba bông súng Ðà Lạt, kêu là bông súng ta. Cùng loại với bông súng trắng này có loại cũng nở bông màu trắng tim tím lợt, cũng kêu là bông súng ta luôn.

Lá bông súng cũng có cọng giống y như cọng của bông nhưng không ăn được vì nó dai và chát chát. Người ta lặn xuống ao nhổ cọng bông súng lên tận cái gốc trăng trắng của nó, lấy khoảng chừng năm sáu cọng khoanh lại thành vòng tròn, lấy dây chuối khô cột lại, mỗi cọng trên đầu có cái bông là có thể đem ra chợ bán được rồi. Chợ quê bán đủ loại bông súng. Người đi chợ thích mua bông súng Ðà Lạt hơn vì nó lớn cọng, đỡ tốn nhiều công tước vỏ, phần cọng bên trong giòn rôm rốp, vị ngòn ngọt và mát lạnh trong miệng. Bông súng ta nhỏ cọng, lại không giòn bằng bông súng Ðà Lạt nên ít ai chịu mua, thành ra giá bán rẻ hơn bông súng Ðà Lạt.

Thường thì bông súng có bông quanh năm, nhiều nhất là Tháng Giêng đến Tháng Ba âm lịch. Khi tôi còn nhỏ, mỗi lần bà ngoại hay mẹ tôi đi chợ mua bông súng về ăn là tôi thích lắm, loại nào cũng thích, trắng hay đỏ đều có cái bông để chơi. Lặt hết các cánh bông bên ngoài đi, lộ ra cái trái nhỏ nhỏ, cắt ra bên trong có nhiều hột nhỏ li ti như trứng cá, tụi con nít như tôi rất khoái thứ này, cứ cạp ăn ngon lành.

Năm tôi bảy tám tuổi, ngày nào cũng mò xuống ao đình trầm dưới đó để tắm, lặn sâu xuống đáy ao mò mẫm lén lén nhổ bông súng của ông từ giữ Ðình đem về nhà ăn. Biết cách nhổ thì dễ, thấy cái bông nó ở đâu cứ nắm ngay cái bông rồi lần lần lặn xuống tận gốc nhổ lên, nếu không làm vậy nhổ nhằm cọng lá hổng có ăn được.

Phần cọng bông súng sau khi tước vỏ rửa sạch rồi ngắt thành từng khúc dài khoảng ba đến bốn phân để cho ráo nước. Vậy là có thể dọn cơm ra ăn với bông súng chấm mắm sặc kho, cá kho được rồi. Ðơn giản vô cùng mà lại rất ngon. Mắm kho muốn ngon phải kho bằng mắm cá đồng loại mặn trộn thính thơm phức. Mắm kho rất dễ nấu. Lấy khoảng chừng nửa ký mắm sống nấu với nước cho sôi lên, để lửa liu riu thịt cá tan ra nước hết thì lượt bỏ xương cá. Cho thêm sả nguyên cây đập dập dập (cột lại cho gọn), củ ngải bún, cà dái dê cắt khúc, thịt heo ba rọi hay tôm, cá gì cũng được, chút bột ngọt, chút đường vô, nấu cho sôi lên hớt bỏ bọt dơ là xong. Muốn ăn bông súng mắm kho/ Thì vô Ðồng Tháp ăn cho đã thèm”.

bongsung 01

Nếu siêng hơn thì nấu món canh chua cơm mẻ, cá rô đồng với bông súng. Ở quê, nhà nào cũng có hũ cơm mẻ nuôi để trong bếp dùng nấu canh chua hay chế biến nhiều thứ món ăn khác, gần như món nào cũng cần xài cơm mẻ, ăn chơi cũng ăn cơm mẻ. Chỉ cần lấy một tô cơm mẻ đổ nước sôi vô tán cho cơm mẻ tan đều trong nước ra hết chất chua của nó, lượt bỏ cái. Nước cơm mẻ nấu sôi lên bỏ thêm cá đồng, tép đã lột vỏ, gia vị các thứ cho vừa miệng, nấu sôi lên hớt bọt, nhận bông súng vô, rắc thêm rau hành ngò mùi cắt nhỏ lên mặt là có thể múc ra một tô canh chua bông súng ăn với nước mắm dầm ớt hiểm hay chén muối cục đâm ớt hiểm là ngon bá chấy bù chét luôn.

Có thêm tép tươi hay lỗ tai heo luộc xắt mỏng là có thể trộn gỏi bông súng. Làm gỏi cũng không khó, cọng bông súng chẻ làm tư rồi cắt khúc ngắn như nấu canh chua vậy thôi. Pha chén nước trộn gồm nước chanh tươi, nước mắm ngon, đường, ớt bằm, rồi rưới nước gia vị này vô bông súng trộn đều sơ qua, không trộn nhiều quá bông súng bị dập ăn mất ngon. Xong rồi cho ra dĩa bàn lớn, thịt heo xắt miếng mỏng, tôm lột bỏ vỏ để nguyên con xếp lên trên, rắc thêm rau răm, rau mùi xắt nhỏ, đậu phộng rang vàng giã nhỏ vừa phải rắc vô cho thơm trên mặt đĩa bông súng trộn là xong. Vừa đẹp lại vừa ngon.

Hoặc là trộn bông súng với chút giấm, chút đường, chút muối cho nó xèo xuống kêu là bóp xổi. Món này cũng ăn với cá kho, thịt kho mới đúng bài của nó. Gặp khi thắt ngặt trong nhà không có miếng thịt miếng cá nào, chỉ duy nhất món bông súng bóp xổi không những cũng ăn được với cơm mà còn ăn được rất nhiều cơm, vì nó cũng có đủ vị mặn, ngọt, chua, cay. Có điều ăn như vậy hơi bị mau xót ruột do thiếu chất đạm và chất béo. Nhưng miền quê thời nghèo khó những năm thập niên 70 – 80 thế kỷ 20, gạo bán theo tiêu chuẩn tem phiếu người lớn được có mười ba ký một tháng, con nít năm ký một tháng, có cơm nóng ăn với bông súng là quá tốt rồi, còn đòi hỏi gì hơn nữa.

Kể ra nhiều món cho thiên hạ thèm nhỏ dãi thôi, chớ những năm sau ngày 30/4/1975 mấy món như bông súng trộn gỏi tai heo, tôm luộc gần như một năm mới ăn được một lần, mà mỗi lần chỉ đủ nhét kẽ răng thôi.

bongsung 01

Canh chua bông súngNGUỒN DAIPHANTHANH.WORDPRESS.COM

Còn lại thường xuyên ăn canh chua đực chớ làm gì có cá, tôm mà ăn, cái giống gì cũng Hợp tác xã hết. Dân miền Tây có cách nói ngộ lắm. Nấu ra nồi canh, những thứ trong nồi như cá, tôm, thịt… thì kêu là cái. Ðứa nào vớt cá, tôm ăn trước sẽ bị chửi: Ðồ cái thứ “ăn không coi nồi, ngồi không coi hướng”, nó ăn trước vớt cái ăn hết, còn lại nước lỉnh bỉnh trong nồi thì ai ăn? Cho nên, nấu canh mà không có cái (tôm, cá) đương nhiên kêu là nấu canh chua đực (không phải cái thì là đực, chẳng lẽ pê-đê?). Canh chua đực nấu cơm mẻ cũng y chang như nấu có tôm, cá vậy thôi, có điều không có con tép, con cá nào, ăn với chén muối đâm ớt hiểm cay xé họng cũng thấy ngon vô cùng. Chắc là tại lúc đó đói quá nên ăn cái gì cũng thấy ngon.

Chợ người Việt ở Nam California, Hoa Kỳ thấy bán rất nhiều loại rau Việt Nam nhưng không thấy có bán bông súng. Mà có bán chưa chắc đã ngon như bông súng trồng dưới ao miền Tây Nam bộ. Tôi đã ăn rau muống, rau cần, rau đắng, rau má… trồng ở Mỹ rồi, khi mua nhìn thấy mập mạp, hấp dẫn lắm mà ăn vô thì mùi vị nhạt nhẽo, không ngon chút nào, nếu nói giống như nhai cỏ thì hơi quá. Nhưng quả thiệt, ngay cả cỏ ở quê tôi, nếu sáng sớm khi sương còn ướt đẫm hai bên vệ đường mùi cỏ vẫn nồng nàn, ngai ngái gợi cho tôi cảm giác ngon lành đến phát thèm dù chưa dám thử ăn cỏ bao giờ.

Hình như cái đất, cái không khí miền Nam đã sản sinh ra từ con cá, con tôm đến tất cả các thứ rau cỏ đều nồng nàn quyến rũ hương vị đất trời.

TPT

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 18 tháng 1 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Robot đá banh (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Quê ngoại (Truyện Ngắn) - Trà Đóa
  • Obama bài học nhân bản (Sổ tay phóng viên) - Đinh Yên Thảo
  • Thế giới organics! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Hoa Kỳ - Trung Quốc và tình hình Biển Đông (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Tháng giêng năm 2017 (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Những điều ghi nhớ khi lái xe (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • Vài ý kiến nhỏ về việc thông qua Đạo luật Magnitsky (Tạp Ghi) - Huỳnh Thục Vy
  • Ngày cuối năm (Thơ) - Mai Hữu Phước
  • Đêm, nghe quạ kêu (Bên tách cà phê) - Tim Nguyễn
  • Phòng Cấp Cứu (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thời cấm rượu (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Người trẻ, Người không còn trẻ, người già và người "sồn sồn" (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Đoàn Minh Châu (Thơ) - Thận Nhiên
  • "Học tiếng Việt qua bài hát" (Chát Đi!) - Thanh Thư
  • Đơn sơ như cá chưng tương hột (Tạp Ghi) - Tạ Phong Tần
  • Tôi lo ngại phải rời khỏi Hoa Kỳ! (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Sơn Đông mãi võ (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Làm sạch chảo chống dính (Bạn Có Biết)
  • Vài chuyện vui về Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Những mẩu chuyện cảm động ngày cuối năm (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Biến cố, tai họa và thảm kịch năm 2016? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Mang quà biếu xén sếp lớn (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Giải pháp cho stress (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Trò chuyện với chính quyền (Góc Hoàng Hoa) - Ls. Anh Thư
  • Tuổi thọ các bộ phận trên xe hơi (Chiếc Xe Của Bạn) - Trịnh Kiều Phong
  • Đầm len mùa Đông! (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Tháng Chạp của người không Tết (Phóng Sự) - Hỷ Long
  • Màn cửa tự cuốn (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Để trở thành người hạnh phúc trong năm mới (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Người Việt ở New York mưu sinh (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • 10 dữ kiện về rượu (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • iPhones lén gởi ghi nhận các cú điện thoại của khách hàng về Apple (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Trang trí ngày Xuân (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Manchester by the sea (Thế Giới Điện Ảnh) - Hải Sơn
  • Tình đầu (Truyện Ngắn) - Phạm Hải Anh
  • Thân cò bến lạ (Thơ) - Đức Phổ
  • Rộn ràng mùa thơm (Phóng Sự) - Uyển Ca
  • CES 2017 có gì mới? (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Cuối năm mẹ đi đâu (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Quà sinh nhật (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Em tên: Trần thị Mồng Tơi! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Gã ăn mày thi sĩ (Tạp Ghi) - Nguyễn Quang Lập
  • Bốn bài thơ của Dương Ánh Dương (Thơ)
  • Cọp giấy & rồng lộn (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • 2016 năm của những chàng trai ủy mị (Âm Nhạc) - Nhã Vy
  • Bàn tay bạn có sạch? (Y Tế Và Đời Sống) - Triệu Minh
  • Về Little Saigon ăn Tết (Chuyện Đời Thường) - Huy Phương
  • Qua suối đến trường (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • Tướng cướp hào hoa (Chuyện Vụ Án ) - Nam Nhật
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Đáp trả xã hội (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Ăn mừng ... ly dị (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Thông báo (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE