Áo dài với những thăng trầm

Alex Trần. Ảnh: Trẻ Dallas
Alex Trần. Ảnh: Trẻ Dallas

Để có được tên tuổi và chỗ đứng với vinh danh “Quốc phục”, là “Bản sắc văn hóa”, “Linh hồn dân tộc” như ngày nay, chiếc áo dài cũng từng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm theo dòng lịch sử.

Trong nhiều thế kỷ, trang phục phổ biến của phụ nữ Việt đó là áo giao lĩnh, một trang phục có nét tương đồng với Hanfu của Trung Quốc, Hanbok của Hàn Quốc và Kimono của Nhật Bản. Áo giao lĩnh chính là khởi nguồn của áo dài ngày nay. Áo có bốn vạt, khoác ngoài yếm lót, mặc cùng váy đen và thắt lưng màu, tương tự như áo tứ thân nhưng hai vạt buông tự do chứ không buộc trước bụng.

Áo giao lĩnh, nón quai thúng quai thao. Nguồn Elle.vn
Áo giao lĩnh, nón quai thúng quai thao.
Nguồn Elle.vn

Phụ nữ thuộc tầng lớp lao động những năm đầu thế kỷ 20 cần một trang phục gọn gàng, thuận tiện hơn cho việc đồng áng và buôn bán vì thế áo tứ thân ra đời. Áo tứ thân được may với hai vạt trước rời nhau, có thể buộc lại khi cần, hai vạt sau được may ghép lại thành một tà áo. Vì là trang phục của tầng lớp bình dân, áo tứ thân thường được may bằng các loại vải thô, rẻ tiền và tối màu.

Áo tứ thân. Nguồn lehaichau.com
Áo tứ thân. Nguồn lehaichau.com

Khác với tầng lớp lao động nghèo, phụ nữ thuộc tầng lớp khá giả thị thành mặc áo ngũ thân. Áo ngũ thân cũng có bốn vạt được may tương tự như áo tứ thân, nhưng vạt thứ năm được may dưới tà áo trước như một mảnh áo lót kín đáo. Áo có cổ và kiểu cổ rộng, là trang phục chính của phụ nữ giàu có, khá giả thời gian này.

Áo dài ngũ thân và tứ thân thể hiện sự phân biệt về đẳng cấp. Nguồn hinhxua.
Áo dài ngũ thân và tứ thân thể hiện sự phân biệt về đẳng cấp. Nguồn hinhxua.

Lấy cảm hứng từ thời trang Paris, họa sỹ Nguyễn Cát Tường đã cải tiến chiếc áo ngũ thân thành áo dài tân thời hay còn gọi là áo dài Lemur. Chiếc áo dài ngũ thân đã được thiết kế ôm sát với đường cong cơ thể người phụ nữ, cùng những cách điệu may chịu ảnh hưởng của phong cách thời trang Châu Âu như: tay bồng, đính nơ ở cổ, tay áo… Phong cách cách tân hiện đại của áo dài Lemur được cổ súy bởi các nghệ sĩ và tạp chí của nhóm Tự Lực văn đoàn như là một trang phục cho phụ nữ thời đại mới.

Áo dài Lemur. Người mẫu Nguyễn Thị Hậu với trang phục áo dài Lemur trên tạp chí Ngày Nay xuất bản Tháng Giêng năm 1935.
Áo dài Lemur. Người mẫu Nguyễn Thị Hậu với trang phục áo dài Lemur trên tạp chí Ngày Nay xuất bản Tháng Giêng năm 1935.

Vào những năm 50, các nhà thiết kế của Sài Gòn đã định hình kiểu dáng cho chiếc áo dài. Kiểu dáng này được xem như là kiểu dáng chuẩn mực của chiếc áo dài cho đến ngày nay. Ông Trần Kim của nhà may Thiết Lập và ông Dũng của nhà may Dũng đã phát minh ra kiểu tay áo raglan sleeves. Với cách may này, tay áo được nối từ cổ áo xéo xuống nách áo. Tà trước được nối với tà sau qua hàng nút bấm từ cổ xuống nách và chạy dọc theo một bên hông. Kiểu ráp áo này hạn chế được nhược điểm của áo dài thời trước đó là có nhiều nếp nhăn xuất hiện nơi nách áo, đồng thời giúp tà áo ôm khít, khoe đường cong cơ thể người mặc nhưng vẫn giúp cử động dễ dàng, thoải mái.

Áo dài raglan. Nguồn internet.

Năm 1958, bà Trần Lệ Xuân, phu nhân của ông Ngô Đình Nhu đã thiết kế ra kiểu áo dài hở cổ hay còn gọi là áo cổ thuyền. Với kiểu thiết kế này, áo được lược bỏ đi phần cổ áo truyền thống. Mẫu thiết kế đã trở nên nổi tiếng với tên gọi áo dài Bà Nhu, một thiết kế áo dài mặc dù đã từng gây nhiều tranh cãi nhưng vẫn còn được ưa chuộng sử dụng cho đến tận ngày nay bởi sự thoải mái, phóng khoáng và tiện dụng.

Bà Trần Lệ Xuân với áo dài cổ thuyền. Nguồn enbaomoi.com
Bà Trần Lệ Xuân với áo dài cổ thuyền. Nguồn enbaomoi.com

Từ năm 1960 đến 1975, áo dài là trang phục phổ biến, thông dụng của phụ nữ Sài thành. Đây cũng là thời gian áo dài có nhiều thay đổi mới về chất liệu nhờ sự phát triển của kỹ nghệ dệt may. Áo dài hippy xuất hiện năm 1968 với những thay đổi về họa tiết và màu sắc chất liệu vải sử dụng. Chiếc áo nịt ngực quyến rũ được chị em phụ nữ ưa chuộng đã kéo theo sự ra đời của áo dài chít eo. Đây là kiểu áo dài giúp tôn lên đường cong trên thân hình của người phụ nữ. Cuối những năm 60, áo dài mini với tà áo hẹp và ngắn đến gần đầu gối, áo may rộng không chít eo nhưng vẫn may theo đường cong cơ thể được ưa chuộng trong giới nữ sinh vì sự thoải mái, tiện lợi.

Áo dài chít eo. Nguồn vietnamnet.
Áo dài chít eo. Nguồn vietnamnet.

Khủng hoảng kinh tế, đời sống khó khăn sau chiến tranh khiến cho áo dài vắng bóng trong thập niên 80. Lúc này, áo dài chỉ được hiếm hoi sử dụng vào những dịp cưới hỏi hay lễ Tết.

Áo dài năm 80. Đám cưới “đại gia” miền Bắc những năm 80. Nguồn vietnamnet
Áo dài năm 80. Đám cưới “đại gia” miền Bắc những năm 80. Nguồn vietnamnet

Áo dài chỉ bắt đầu xuất hiện trở lại vào cuối thập niên 80, đầu 90 khi các trường học Tư thục được thành lập và bắt đầu sử dụng áo dài làm đồng phục cho nữ sinh tại Sài Gòn. Chỉ đến khi chiếc áo dài của nhà thiết kế Ngân An do Hoa hậu Trương Quỳnh Mai mặc được trao giải trang phục dân tộc đẹp nhất “Best National Costume” trong cuộc thi Người đẹp quốc tế tại Tokyo năm 1995, Áo dài mới tìm lại được chỗ đứng vốn có sau những thăng trầm thời cuộc.

Áo dài Trương Quỳnh Mai. Nguồn vtcnews.
Áo dài Trương Quỳnh Mai.
Nguồn vtcnews.
Áo dài của Hoa hậu Phạm Hương do Thuận Việt thiết kế trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ.
Áo dài của Hoa hậu Phạm Hương do Thuận Việt thiết kế trong cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ.

Áo dài là loại trang phục truyền thống của Việt Nam được xem là rất duyên dáng. Ở Mã Lai (Malaysia) có Baju Kurung khá độc đáo. Loại trang phục này cũng được phụ nữ Brunei xài “ké”, nhưng thỉnh thoảng, phái nữ Singapore và Thái Lan cũng “diện” loại này như một loại “đặc sản” của quốc gia mình.

01

Kimono của người Nhật khá cầu kỳ nhưng không tôn vẻ đẹp phụ nữ như áo dài. Tương tự, có “xường xám” của người Hoa có thể cạnh tranh với nhan sắc Việt Nam. Một loại trang phục nữ phái đáng chú ý khác là Sari của Ấn độ, dẫu phụ nữ Pakistan, Malaysia, Nepal, Sri Lanka, và Burma cũng “diện” Sari tuốt, nhưng  vẫn nổi bật trên đường cong của các cô gái Ấn, điểm nhấn là tà một bên, còn lại thì đủ loại vật liệu và màu sắc, miễn sao bắt mắt.

02

HG Tổng hợp

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 20 tháng 07 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • - Vài tên tuổi lực sĩ Việt (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • - Có bầu (Truyện Ngắn) - Hồ Đắc Vũ
  • - Canada đất nước của di dân (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • - Coi tin (để) tức! (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • - Lưu Hiểu Ba tù nhân lương tâm (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • - Cha mẹ với con cái (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • - Cải biến chính quyền thông qua cải biến xã hội (Lề Chéo) - Phạm Thị Hoài
  • - Cần chuẩn bị gì khi bảo lãnh con nuôi (Di Trú) - Huy Tôn
  • - Lưu hiểu ba (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • - Ông Trump bắt tay (Bên Lề Chính Trường) - Sĩ Nguyên
  • - Từ Cienfuegos đến Orlando (Thế Giới Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • - Thơ tường phong (Thơ) - Sao Khuê
  • - Cuộc chiến con heo (Theo Dòng Thời Gian) - Sean Bảo
  • - Dừa tắt mát dịu nắng hè (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • - Những quyết định của Tối Cao Pháp Viện trong tháng 6 năm 2017 (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • - Chợ Tân Định ngày ấy (Việt Nam Ngày Cũ) - Trang Nguyên
  • - Sử dụng máy nghiền rác (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • - Mohinga - Bún cá Myanmar (Món Lạ) - Nấm Mèo
  • - Nước nào có cảnh sát người máy đầu tiên trên thế giới? (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • - Không (còn) lời! (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • - Chăm sóc da cháy nắng (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • - Chị & em (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • - Nhập trạch (Cõi Riêng) - Đặng Mỹ Hạnh
  • - Roger Waters Địch và Ta (Something Anything) - Ian Bui
  • - Dương thiệu tước (70 Năm Tình Ca Việt Nam) - Hoài Nam Biên Soạn
  • - Mặc Jeans trắng với… (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • - Chỗ trọ trong rừng chuối (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • - Vì sao nam giới Nhật bỏ phụ nữ thật để yêu búp bê (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • - Mụn của tuổi mới lớn (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • - Cái túi không đáy (Tạp Ghi) - Trần Mộng Tú
  • - Uống trà (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • - Đạo diễn Thomas Vinterberg (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • - Dân petrus ký (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • - Tình bạn của nhà thơ Quách Tấn và học giả Nguyễn Hiến Lê (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • - Đánh răng trong 10 giây (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • - Không cần mang theo computer (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • - " Cảm ơn anh " (Viết Với Trẻ) - Trần Niên Huấn
  • - Tam Thanh biển của ai? (Phóng Sự Việt Nam) - Uyển Ca
  • - Côn minh & bắc kinh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • - Tin thể thao (Thể Thao)
  • - Săn heo rừng (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • - Thánh đường (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • - Lý do (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
SHARE

NO COMMENTS