Ăn Tết ở Nhật

Tự dưng nhận được cú phôn từ Nhật Bản vào đêm Noel. Tôi chẳng quen biết ai ở Nhật nên không nhận chi cho mất thì giờ. Hai hôm sau lại từ Nhật gọi tiếp, lần này do chút tò mò mà tôi nhấc máy. Té ra thằng bạn ở San Francisco gọi điện khoe rằng, vợ chồng bạn đang chuẩn bị ăn Tết tại Nhật. Cũng lâu lắm rồi, gần hai mươi năm, anh mới có dịp sang Nhật vừa du lịch vừa muốn sống lại không khí ngày Tết cổ truyền đầy sắc màu ở đất nước Mặt Trời mà anh từng biết qua do trường Đại học Tokyo mời sang nhân sự kiện ra mắt tập sách “Sắc màu Nhật Bản” viết chung với một tác giả người bản xứ.

an tet o nhat4

Màn pháo bông đón mừng năm mới ở Tokyo – Nguồn: Japannewyear

Nghe bạn nói, tôi bàn thêm vào. Sao không về quê ăn Tết cho vui luôn mà phải sang Tokyo chi cho lạnh lẽo. Trong phôn bạn cười vang, ở đây không lạnh lẽo, thời tiết se lạnh như Bắc California, chỉ cần khoác chiếc áo len bên ngoài tha hồ dạo phố. Bạn cho biết chính vì năm nay thời tiết mùa đông khác thường nên hai vợ chồng quyết định bay đi Nhật thăm thú cho biết sự tình chứ vẫn biết rằng vào mùa đông, Nhật Bản hay Hàn Quốc đều lạnh. Nhớ hai mươi năm trước được ăn Tết ở Tokyo trong cái rét căm căm, đường sá phủ đầy tuyết, đi chơi đây đó mà tay chân lạnh cóng, cứng ngắc như robot nên chẳng có hứng thú chút nào về đất nước Phù Tang.

an tet o nhat3

Du khách ngoại quốc đón chào năm mới xem sinh hoạt truyền thống trong ngày Tết ở Nhật – Japannewyear

Chẳng hứng thú vậy mà ông viết ra cả cuốn sách về văn hóa Nhật Bản. Kỳ này gặp điều kiện thời tiết tương đối ấm áp mùa đông, lại không gò bó với các thủ tục mời đón, tiếp xúc với người bản xứ thì chắc sẽ cho ra đời vài tập sách chứ chẳng chơi! Bạn ừ ử, vui chơi là chính, viết lách chỉ phụ họa thôi, chứ lúc này lười suy nghĩ. Vậy chứ, hằng năm mình đều nhận được thiệp Noel và New Year từ cô giáo sư trường đại học tác giả viết chung năm xưa với mình. Nghe bạn nói, tôi nghĩ có lẽ người Nhật, họ thật trân trọng giá trị tình bằng hữu dù rằng đối với một người nước ngoài như người bạn làm việc chung với nhau vài ba tháng rồi xa nhau nghìn trùng, thời gian sẽ làm lạt phai tình cảm. “Hay là bạn và cô giáo sư có tình cảm gì vượt trên mức bình thường, bởi cổ từng bay sang Việt Nam thăm ông”. Tôi hỏi bạn trong phôn, chợt nghe tiếng suỵt nho nhỏ, đánh lảng sang chuyện khác.

Nhờ cú phôn từ đất nước Mặt Trời, tôi mới biết người Nhật Bản ăn Tết  những ba ngày mà trước đây tôi cứ tưởng người Nhật bỏ Tết Âm lịch đón Tết Dương lịch theo người Tây phương, đón Tết chỉ một ngày đầu năm. Tiếng Nhật gọi Tết là O. Shogatsu. Sở dĩ có cái chữ O thêm vào vì nó biểu thị sự tôn kính. Cho nên người Nhật xem cái Tết truyền thống của mình rất quan trọng như người Việt Nam, chứ không phải chuyển sang đón năm mới theo Tây lịch mà họ muốn làm đơn giản mọi sinh hoạt văn hóa cho phù hợp với thời gian hạn hẹp trong một ngày như người phương Tây.

an tet o nhat2

Trong những ngày trước Tết, khắp đường phố tại Nhật Bản trang trí màu sắc rực rỡ và đông đúc người đi mua sắm – Japannewyear

Xem ra việc chọn ngày Tết Tây biến thành ngày Tết truyền thống kéo dài trong ba mùng rất hay. Bởi hiện nay chỉ một vài nước ở Châu Á ăn Tết theo Âm lịch. Có khi năm nhuận lại rơi vào Tháng Hai, có khi giữa tháng như năm Bính Thân Tết này chẳng hạn. Cũng có khi tuần đầu Tháng Hai hay gần cuối Tháng Giêng, nói chung lung tung ngày không nhất định. Hình như ở Việt Nam đã có đề nghị tổ chức Tết truyền thống sang ngày Tết Tây như Nhật Bản nhưng bị nhiều người phản đối quá chừng, truyền thống bao đời cứ giữ vậy. Hay dở tôi không bàn thêm, miễn sao giữ được nét sinh hoạt không phải một ngày như các nước phương Tây là được. Người Nhật làm được, đó là điều hay. Nước Nhật tưng bừng đón xuân ba ngày đầu năm là nói chung chung nhưng thật ra ngày Noel được xem như một ngày giáp Tết thay vì đêm cuối năm cũ. Noel đối với người Nhật không còn là lễ hội tôn giáo Thiên chúa mà nó đã trở thành ngày lễ chung cho dân Nhật chuẩn bị đón chào năm mới.

Từ ngày 25 học sinh được nghỉ học vui chơi. Các gia đình Nhật Bản trang trí trong nhà ngoài sân không phải cây thông mà lại là cây tre và cây tùng, tượng trưng cho sự kiên gan bền chí và vững vàng cho năm mới trong cuộc sống luôn sôi động và làm việc cật lực. Ngày giáp Tết “Noel” nhà nhà tổ chức tiệc tùng, vừa ăn mừng Giáng sinh vừa ăn  mừng thành quả trong năm đạt được xem như ngày cuối năm. Tất cả nợ nần đều được thanh toán để chuẩn bị một năm mới hanh thông làm ăn suôn sẻ. Trong khi ngày giáp Tết thật sự vào 31 Tháng Chạp thì lại không được tổ chức tiệc tùng nhiều bởi các bà nội trợ luôn bận rộn vào ngày này, lo đi chợ mua trữ thức ăn cần thiết chuẩn bị cho ba ngày Tết đang đến gần.

an tet o nhat1

Các cô gái Nhật trong bộ kimono truyền thống đón chào du khách đến mua sắm tại các trung tâm thương mại lớn – Japannewyear

Vào ngày cuối năm, khắp mọi nẻo đường đâu đâu cũng trang trí màu sắc rực rỡ, sinh hoạt múa lân sư rồng vui nhộn, chùa chiền chen kín người đi cúng bái hương hoa. Chợ búa tấp nập người mua người bán kéo dài cho đến gần 11 giờ đêm trước lúc giao thừa. Lúc này, mọi gian hàng, tiệm buôn, chợ búa đều ngưng hoạt động để cùng mọi người đón giao thừa bằng những màn pháo hoa rực sáng trên bầu trời. Vào thời điểm thiêng liêng giao hòa giữa đất trời trong năm mới, các chùa trên khắp nước Nhật gióng lên 108 tiếng chuông báo hiệu năm cũ đã qua năm mới đã đến.

Tôi hỏi bạn tại sao lại mất thời gian cho 108 tiếng trống mà không làm gọn hơn. Bạn giải thích dài dòng nhưng nói chung là tiếng trống xua tan 108 nỗi bận tâm trong cuộc sống con người. Thế mới biết sự phiền não trong tâm con người nhiều quá mức tôi tưởng tượng mà không thể nào liệt kê ra sợ làm người đọc chán phèo trong khi kể chuyện năm mới ở Nhật mà nói toàn những chuyện phiền muộn không vui gì hết. Tôi nói với bạn, “còn ông phải nghe thêm một tiếng trống mới đủ giải buồn”. Hôm nay ông dẫn vợ đến đền Meiji ở Tokyo chứ gì. Không biết ông còn chi phiền muộn khi hai mươi năm trước, cô giáo sư người Nhật ở Tokyo cũng từng dẫn ông đến đây vào ngày đầu xuân, hai người cầu nguyện gì thì chỉ có trời biết và người ấy đến bây giờ vẫn còn gởi thiệp chúc Tết đến ông. Thằng bạn lại im re, không dám hé lời với tôi gì nữa.

an tet o nhat

Múa lân trong ngày Mùng Một vui xuân – Japannewyear

Cũng giống người phương Tây, thiệp chúc mừng năm mới gọi là nengajo luôn được gởi cho nhau với những lời chúc mừng trân quí. Điều đặc biệt là những cánh thiếp không phải được bưu tá phát thư chuyển đến từng nhà mỗi ngày mà họ tập trung lại để đến đúng ngày mùng một đầu năm mới mang đến từng nhà. Công việc vất vả vì có nhiều gia chủ nhận cả một thùng thiệp từ người thân và bạn bè khắp nơi gởi đến.

Sinh hoạt ngày Tết ở Nhật rất nhiều, nhiều giới văn sĩ, giáo sư đều giữ lễ khai bút đầu năm, uống trà đàm đạo như một nét văn hóa truyền thống của người xưa. Ăn uống, vui chơi thì đương nhiên vì các bà nội trợ chuẩn bị rất đầy đủ các thức ăn theo truyền thống rồi, đám trẻ con cũng nhận tiền lì xì, thả diều, vui xuân cùng cha mẹ đến nhà bà con, bạn bè chúc Tết.

Tôi hỏi thêm, sinh hoạt ngày Tết ở Nhật bạn thích gì nhất. Hè hè, thú đánh bài thơ, loại bài thơ này gần giống thú chơi bài chòi của người miền Trung mình. Nhưng bài thơ đòi hỏi người chơi phải thuộc nhiều thơ chứ không được “cương” thích nói gì thì nói. Thơ trong trò chơi bài thơ không phải là thơ hiện đại, tất cả 100 bài thơ cổ dài 5 câu gồm có 31 âm tiết từ thế kỷ thứ 7 đến thế kỷ 12 được soạn ra in trên 100 lá bài. Chơi bài thơ không khó, người làm cái đọc hai câu đầu trong một lá bài, người dự chơi chia làm hai nhóm, mỗi nhóm có 50 quân bài. Trong đó người chơi nhanh mắt và thuộc bài có thể tìm ra quân bài có ba câu thơ nối tiếp. Nhóm nào trả lời đúng nhiều nhóm đó sẽ là người thắng cuộc.
Thí dụ xem sao. Thằng bạn đọc một tràng tiếng Nhật rồi diễn giải: “Anh đến thật lòng / Mà em đâu biết / Buổi sớm anh đi / Tóc em rũ rượi / Lòng em rối bời”.

Ừ nhỉ, ông đâu phải dẫn vợ đến Nhật ăn Tết mà đang sống lại “mối tình” của mùa xuân hai mươi năm trước.

an tet o nhat5

Thú chơi bài thơ truyền thống của người Nhật trong ngày Tết – Nguồn: Japannewyear

NT

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Năm ngày 30 tháng 11 năm 2016

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Các đời HLV đội banh Mỹ Quốc (Thể thao) Trần Trí Dũng
  • Tin thể thao (Thể thao)
  • Tàn mộng (Truyện ngắn) Cẩm Giang
  • Chính trị trên bàn tiệc mùa Lễ (Kiến thức trẻ) Đinh Yên Thảo
  • The Head and The Heart (Âm nhạc) Nhã Vy
  • Hy vọng cho ngày mai
  • Cám ơn! (Duyên sài gòn) Du Uyên
  • Nhà độc tài bịp bợm (Ghi nhận trong tuần) Vũ Hiến
  • Lịch sự nơi công cộng (Giao tiếp) Minh Hải
  • Khi trở lại nhà (Tạp ghi) Trần Mộng Tú
  • Whiskey, brandy, vodka, gin (Kiến thức phổ thông) Phượng Nghi
  • Tưởng nhớ gã Beatles trầm lặng (Bên tách cà phê) Tim Nguyễn
  • Yến sào (Chuyện trò thấy thuốc) Nguyễn Ý Đức
  • Sử dụng bằng lái xe (An toàn giao thông)
  • Thưở đó chúng mình (Tạp ghi) Sean Bảo
  • Đường hóa học (Thế giới của dế mèn) Trần Lý Lê
  • Thơ phạm cao hoàng (Thơ)
  • Tưởng niệm nhạc sĩ Anh Bằng Người cuối sân ga (Tạp ghi) Trịnh Thanh Thủy
  • Có nên mua bảo hiểm sức khỏe qua các đại lý ? (Bạn có biết) Dạ Thảo
  • Cơm chiên Dương Châu kiểu Bạc Liêu (Tạp ghi) Tạ Phong Tần
  • Lệ phí đơn của Sở Di Trú tăng trong Mùa Lễ (Di trú) Lê Minh Hải
  • Cơn sốt chim cút Sài Gòn (Tạp ghi) Trang Nguyên
  • Mua hàng online mùa lễ (Bạn có biết) Hoàng Hương
  • Quà tặng mùa lễ (Sổ tay khách hàng) Hạnh Việt
  • Tình bạn thời đi học (Những bông hoa cuộc sống) Như Sao
  • Sơn máy và sơn lăn - sơn dầu và sơn nước (Bạn có biết) Xe-Ba-Gác Handyman
  • Coi chừng ứng dụng giả (Fake APP) (Bạn có biết) Hạnh Việt
  • Đi hát karaoke ở Hà Nội (Facebook có gì ngộ) Daniel Văn
  • Spa tại gia (Trang phụ nữ) Sông Hương
  • Phần chìm của tảng băng (Để gió cuốn đi) Hải-Vân
  • An toàn thực phẩm trong tiệm ăn (phần 2) (Phỏng vấn) Hương Võ
  • Cuba của Fidel (Tạp ghi) Mạnh Kim
  • Minimalism Phong cách tối giản (Thời trang) Điệu Cô Nương
  • Thế giới qua ống kính
  • Một vòng chợ hoa nước Mỹ (Phóng sự) Ngọc Linh
  • Cử tri viện Electoral College (Tạp ghi) Ianbui
  • An toàn nhà cửa khi du lịch mùa lễ (Bạn có biết) Quỳnh Như
  • Mr. Thất bại (Chuyện không đâu) Hồng Nguyên Hoàng
  • Mỗi tuần 1 con số
  • Đi bộ 9,000km gây quỹ giúp đỡ trẻ lang thang (Thế giới quanh ta) Dương Hùng
  • Bàn tiệc mùa Thu (Cái nhà của ta) Thiên Hương
  • Fantastic Beasts and Where to Find Them (Thế giới điện ảnh) Movie Phan
  • Olalacare (Chuyện Khó Tin Có Nhưng Thật)
  • Nên làm gì với vé máy bay sau chuyến bay? (Ứng dụng thường ngày) P324530
  • Những người đàn bà tôi gặp trên cầu (Truyện ngắn) Nguyễn Quang Tấn
  • Tìm em bé H.mong (Tạp ghi) Uyển Ca
  • Diễn hành lễ Tạ Ơn (Vui lạ khắp nơi)
  • Ipad - người bạn đường của tôi (Góc nhiếp anh) Andy Nguyễn
  • Thảo Trường: Bỡn cợt với cả những điều nghiêm chỉnh (Tài liệu văn học) Nguyễn & Bạn Hữu
  • Xe taxi tự động (Sản phẩm mới) Bảo Sơn
  • “Ô hô! Fidel Castro!” (Phiếm) Đoàn Xuân Thu
  • Đêm havana & ngày hà nội (Sổ tay thường dân) Tưởng Năng Tiến
  • Những thảo dược phụ trợ không nên dùng (Y tế và đời sống) Triệu Minh
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam (Trong hầm rượu) Trần Vũ
  • Người tốt (Câu lạc bộ tiếu lâm) N/A
  • El Nino và Canh Cua Rau Đay (Chuyện đời thường) Huy Phương
  • Vé số dạo (Tạp ghi) Nguyễn Sinh
  • Bánh xèo bánh chuối chiên (Tạp ghi) Hỷ Long
  • Ác mộng đêm Halloween (Chuyện vụ án) Nam Nhật
Facebook Comments
SHARE