Vài giải banh bầu dục lớn trên thế giới

Saturday, 20 October 2012 15:56

 E-mail

Hùng mạnh như NFL, cũng không phải là giải banh bầu dục nhà nghề duy nhất. Trên thế giới có nhiều cuộc thư hùng banh bầu dục đáng chú ý khác, kể  cả sân chơi dành cho nữ giới. Riêng làng banh nhà nghề (pro-football), từng có vài nỗ lực tìm cách soán ngôi bá chủ của NFL, nhưng đến nay đều bất thành. Hiện tại, cũng có 2 giải banh bầu dục song hành tồn tại, nhưng thế lực còn yếu, chưa đủ... gãi ngứa anh khổng lồ NFL. “Arena Football League” (AFL) là một giải đấu bó hẹp, diễn ra trong sân mi-ni, mỗi bên có 8 cầu thủ ra sân.

Tuy tầm vóc khiêm tốn, song đây là là một anh “tí hon” khá bền bỉ. AFL là giải banh bầu dục nhà nghề dài hơi vào hàng thứ nhì ở Mỹ, chỉ thua chính NFL. Giải AFL manh nha năm 1987. Đến nay,  17 đội banh AFL thu hút trung bình 10,000 đến 13,000 khán giả mỗi trận banh. Ngoài ra, cần kể giải United Football League (UFL), khởi sự tranh tài từ 2009, hiện có 4 đội banh.  UFL khá tương tự NFL, về luật lệ, cách tổ chức đội banh và điều hành trận banh. UFL cũng thuê mướn nhiều huấn luyện viên và cầu thủ từng có thời chơi cho NFL. Mời bạn cùng chúng tôi điểm qua vài cuộc tranh tài lớn trên thế giới.
 


Có vẻ hơi khó tin, song Âu Châu từng có một giải banh bầu dục nhà nghề mang tên “NFL Europe”, góp mặt từ 1991 đến 2007 -- còn có các tên gọi khác như World League of American Football, World League, NFL Europa... “NFL Europe” -- như tên gọi -- là một giải đấu... em nuôi của NFL. Vào mùa cuối 2007, “NFL Europe” có 5 đội đặt ở Đức Quốc (Germany) và 1 đội đặt ở Hoà Lan (Netherlands). Trong gần 2 thập kỷ, giới chủ nhân NFL phải tài trợ và... bù lỗ cho “NFL Europe” để ươm mầm khán giả, cùng lúc sử dụng sân chơi này như là nơi tập dợt cho nhiều tài năng trẻ. Vào mùa nghỉ (off-season) ở Mỹ, một số cầu thủ trẻ của NFL được gởi sang chơi trong “NFL Europe”, nhằm rèn luyện và tích luỹ kinh nghiệm. Trong các cầu thủ từng... bôn ba sang Âu Châu, có người sau này nổi lên thành ngôi sao NFL, như các chủ công (quarterback) Kurt Warner, Jake Delhomme, hoặc “kicker” Adam Vinatieri. Lúc NFL quyết định... dẹp tiệm, “NFL Europe” cũng kịp tạo được một lượng khán giả đáng kể. Đội banh Frankfurt Galaxy thu hút trung bình 33,000 khán giả mỗi trận; đội Rhein Fire được 24,500; đội Hamburg Sea Devils đạt 20,900... Có thể nói “NFL Europe” mở màn cuộc bành trướng không thể đảo ngược của trò chơi banh bầu dục sang Âu Châu. Mặc dù khó trở nên hùng mạnh như môn đá banh, hiện thống trị cả châu lục và thế giới, có thể tin rằng banh bầu dục có sân chơi vừa đủ để... phát tài. Trong chiều hướng này, từ năm 2007 đến ít nhất 2016, mỗi năm giải NFL đưa sang Âu Châu 1 trận banh, diễn ra tại vận động trường Wembley Stadium nổi tiếng của London (Anh Quốc). Có nhiều thuận lợi ở Anh vì thị trường TV khổng lồ, ngay cả giờ giấc cũng thuận tiện. Vào 1 giờ trưa (ET, giờ miền Đông Hoa Kỳ) Chủ Nhật, lúc đa phần các trận NFL diễn ra, thì London mới là 6 chiều. Vì những lợi điểm này, đã có những nhân vật trong giới chủ nhân và điều hành NFL úp mở tham vọng có ngày đặt một đội banh bầu dục nhà nghề ở London.





Bên Canada có giải banh bầu dục nhà nghề tên gọi CFL (Canadian Football League) thành lập 1958. Hiện tại CFL có 8 đội banh. Khác suy đoán của nhiều người, môn banh bầu dục cũng rất phổ biến ở Canada, không khác tại Mỹ. CFL là giải tranh tài thể thao được ưa chuộng đứng hàng thứ nhì, chỉ nhường chân môn khúc côn cầu trên băng NHL (National Hockey League). Vào những thập niên đầu, khi mà nguồn thu tài chánh của các đội banh chánh yếu đến từ tiền bán vé, các đội banh CFL không kém cạnh về tài chánh so với giải NFL bên Mỹ, vì khán giả Canada kéo đến sân đông đảo. Tuy nhiên, từ khoảng thời 1980 trở đi, khi NFL bắt đầu thu hút các hợp đồng TV độc quyền béo bở, CFL đuối sức vì lý do đơn giản: thị trường TV ở Hoa Kỳ lớn hơn Canada ít nhất hằng chục lần. Vì bất lợi này, giải CFL không thể trả lương cầu thủ ngất ngưỡng như tiêu chuẩn NFL. Những cầu thủ may mắn lãnh check cao nhất của CFL chỉ đạt ngang ngửa thù lao tối thiểu của cầu thủ NFL. Đây cũng là lý do có sự cách biệt tài năng giữa 2 giải banh bầu dục nhà nghề ở Bắc Mỹ. Phải nói thêm, lý do tài chánh không ngăn các đội banh bầu dục Canada xây dựng một phong cách riêng. CFL không ít lần chiêu mộ cầu thủ khéo léo, có biệt tài, nhưng lại bị NFL... chê vì... nhỏ con. Cũng không hiếm cầu thủ sang CFL một thời gian lại  lọt mắt xanh giới tuyển trạch NFL, được mời ký hợp đồng. Vài ngôi sao NFL xuất thân CFL: chủ công (quarterback) Joe Theismann, Doug Flutie, Jeff Garcia, v.v...


Nữ giới không chỉ chiếm phần không nhỏ trong số khán giả, chính họ cũng bước ra sân tranh tài. Giải banh bầu dục nhà nghề nữ giới Women’s Professional Football League (WPFL) là cuộc thư hùng dài hơi nhất tại Hoa Kỳ, bắt đầu đánh năm 1999. NPFL gồm hằng trăm nữ cầu thủ, vẫn đang phát triển. Giải Independent Women’s Football League (IWFL) ra đời sau, mở màn năm 2001, nhưng có phần giàu tham vọng hơn. IWFL muốn thiết lập một giải banh bầu dục nữ giới phẩm chất cao. Hiện có khoảng 1,600 nữ lực sĩ chơi cho 41 đội banh IWFL trên khắp Hoa Kỳ và cả Canada. Riêng bên Canada có 1 giải banh bầu dục nữ giới riêng, ra mắt năm 2004, với tên gọi “Maritime Women’s Football League”. Hiện MWFL có 4 đội, vô địch năm 2012 là Moncton Vipers của New Brunswick. Tuy nhiên, xuất hiện sau chót, song cũng ồn ào và tai tiếng nhất, có lẽ là giải Lingerie Football League (LFL). Giải mới ra mắt năm 2009, chơi trên sân mi-ni với đội hình 7 cầu thủ mỗi bên. Đúng như tên gọi, các nữ cầu thủ LFL ra sân trong trang phục khá... mát mẻ. Khán giả vui tánh khen đẹp mắt, giải trí, và đồng phục nữ cầu thủ LFL thật ra cũng không... hớ hênh hơn giới lực sĩ điền kinh là bao. Những người chống đối thì chỉ trích LFL là tay ngang, rẻ tiền, v.v...





Ở Mỹ, tranh tài banh bầu dục đại học  có truyền thống đã lâu đời. Vào đầu thập niên 1970, sau khi làng banh bầu dục nhà nghề tiến triển mạnh mẽ với NFL kết hợp giải American Football League, nhưng banh bầu dục bậc đại học vẫn còn được ưa chuộng rất mạnh. Nhiều khán giả banh bầu dục thậm chí ái mộ college-football hơn pro-football. Các chương trình banh bầu dục đều nằm trong khuôn khổ hiệp hội thể thao đại học tên NCAA (National Collegiate Athletic Association) bao gồm 1,281 trường đại học / cao đẳng ở Hoa Kỳ và Canada. Phần các đội banh bầu dục chia làm 3 “division”. Division I gồm các đội lớn nhất và hùng mạnh nhất. Division II và III có những trường nhỏ hơn. Để thu hút nhiều tài năng trung học xuất sắc nhất, các trường đại học, đặc biệt trường lớn “Division I”, có thể mời chào nhiều học bổng thể thao rất hấp dẫn. Vì lâu đời, cũng không ít đội banh đại học gắn liền với đời sống, lịch sử, văn hoá của cả một vùng. Ở các nơi này, đội banh đại học là buồn vui, niềm hãnh diện, hoặc câu chuyện đầu môi của dân chúng địa phương. Có thể kể các thành phố đại học Ann Arbor (Michigan), Oxford (Mississippi), Madison (Wisconsin)... Cũng vì điều này, các trận banh bầu dục đại học thu hút lượng khán giả rất lớn vào sân, tạo nguồn tài chánh đáng kể. Các đội banh “Division I” thường có vận động trường khổng lồ – đặc biệt 6 đội có sân chứa trên 100,000 khán giả (cao hơn cả các sân NFL nhà nghề). Những đội banh bầu dục đại học lừng danh nhất xưa nay có thể kể Ohio State (Đại Học Ohio State University), Michigan (Đại Học University of Michigan), Penn State (Đại Học Pennsylvania State University), Notre Dame (Đại Học University of Notre Dame), USC (Đại Học University of Southern California)... Trong số này, Texas Longhorns (Đại Học University of Texas at Austin) là đội banh đại học đắt giá nhất, ước lượng trị giá $129 triệu. Mỗi năm, banh bầu dục mang về cho Đại Học Texas doanh số $96 triệu, trong đó $36 triệu tiền bán vé,  $12 triệu tài trợ quảng cáo. Thêm “Longhorn Network” là chương trình TV trình chiếu thể thao đại học đầu tiên, ký hợp đồng tài trợ 20 năm trị giá $300 triệu với ĐH Texas.