LỜI TÒA SOẠN: Bùi Văn Phú hiện dạy đại học cộng đồng và là một nhà báo tự do sống tại vùng Vịnh San Francisco, California. Bài viết này thuật lại chuyến thăm Cuba của ông 3 năm trước. Mỹ vừa bỏ cấm vận Cuba và mối bang giao giữa hai quốc gia đang từng bước được khôi phục, tuy vậy những gì về đất nước này vẫn chưa được biết đến nhiều.

nguồn edizionisur.it
nguồn edizionisur.it

Sau chuyến bay đêm từ San Francisco, chúng tôi đến Miami, Florida lúc 5 giờ 30 sáng.

Tại đây, trưởng đoàn đưa vi-sa nhập cảnh cùng vé khứ hồi Miami-Havana và dặn đi dặn lại là cẩn thận giữ hộ chiếu chung với những giấy tờ này, nếu mất sẽ rất rắc rối để rời Cuba vì hai nước không có quan hệ, muốn liên lạc với đại diện ngoại giao Mỹ phải qua sứ quán Thụy Sĩ.

Công dân Việt Nam, nước anh em xã hội chủ nghĩa, hay công dân Canada, Anh quốc, Pháp quốc, Nhật Bản có thể dễ dàng du lịch Cuba, đất nước nổi tiếng với xì-gà và rượu rum. Nhưng công dân Mỹ thì không được. Từ nửa thế kỷ qua Hoa Kỳ cắt đứt quan hệ và có chính sách cấm vận Cuba nên là điều khó khăn cho người Mỹ muốn qua thăm đất nước sát ngay cửa ngõ, chỉ cách Florida chưa đến 100 dặm. Muốn đi Cuba, công dân Mỹ phải có giấy phép từ Bộ Ngân khố.

Hình ảnh của Ché cùng khẩu hiệu ở khắp nơi
Hình ảnh của Ché cùng khẩu hiệu ở khắp nơi

Hai tháng trước, ca sĩ Beyoncé và chồng qua Cuba để kỷ niệm 5 năm ngày cưới. Họ đi chơi phố cổ Havana, phóng viên thấy và đưa tin về Mỹ làm ồn ào dư luận. Vài dân cử Quốc hội từ tiểu bang Florida với quan điểm chống Fidel Castro đã đặt vấn đề cô ca sĩ đến Cuba có vi phạm luật cấm vận hay không. Những điều tra cho thấy cô không phạm luật Hoa Kỳ vì Beyoncé đến Havana trong một chương trình trao đổi giáo dục.

Chính sách hiện nay là nếu ai sang Cuba không xin phép giới chức trách nhiệm Mỹ, khi trở về có thể bị xử phạt tài chánh hay tù.

Chuyến đi của chúng tôi có mục đích học ngôn ngữ và văn hoá, nằm trong giáo trình của Berkeley City College. Tất cả 30 người, đa số từ miền bắc California, gồm bác sĩ, y tá, giáo viên, kỹ sư, một số sinh viên. Chuyến đi vừa để học hỏi, vừa làm từ thiện.

Những xe của Mỹ, từ thập niên 1950, vẫn còn chạy trên phố ở Havana
Những xe của Mỹ, từ thập niên 1950, vẫn còn chạy trên phố ở Havana

Trước khi nhận vi-sa, mỗi người phải ký vài giấy tờ như bảo hiểm y tế, giấy chứng nhận cho phép đi Cuba.

Tại quầy lấy thẻ lên tầu, hầu hết chúng tôi chỉ có va-li xách tay và một túi nhỏ đeo bên mình nên không phải gửi hành lý. Cùng xếp hàng có nhiều người Cuba về thăm quê hương, tôi nghe họ nói tiếng Tây Ban Nha, và ai cũng gửi những kiện hành lý.

Như nhiều người Việt, người Mỹ gốc Cuba về thăm thân nhân mang theo nhiều thứ. Khác ở đây là những thùng hàng và cả va-li lớn nhỏ gửi theo máy bay đều được quấn ni-lông nhiều lớp. Hỏi ra mới biết làm thế để tránh bị moi móc mất đồ.

Thành phố không bảng quảng cáo thương mại, nhiều khẩu hiệu dọc hai bên đường
Thành phố không bảng quảng cáo thương mại, nhiều khẩu hiệu dọc hai bên đường

Sau khi cách mạng thành công, Fidel Castro lên nắm quyền năm 1959, nhiều người Cuba bỏ nước ra đi coi như không bao giờ gặp lại quê hương. Cho đến năm 2009 chính sách của Mỹ mới có thay đổi cho họ được về thăm thân nhân. Tuy nhiên, người Cuba bị hạn chế với số tiền đem theo là 179 Mỹ-kim chi tiêu cho mỗi ngày ở đó. Còn thuyền nhân Việt Nam không phải trông ngóng ngày về lâu như thế. Chưa đầy hai thập niên sau biến cố 30-4-1975 nhiều người Việt đã có cơ hội trở về, Hoa Kỳ và Việt Nam đã nối kết bang giao. Trong khi người Cuba đã phải chờ cả nửa thế kỷ. Tôi nghĩ địa chính trị là căn bản cho sự khác biệt trong chính sách của Mỹ.

Lúc ở sân bay, đọc bảng đi đến và thấy trong ngày có ba chuyến Miami-Havana. Ðiều ngạc nhiên là dù Mỹ còn cấm vận, American Airlines đã mở tuyến bay vào Havana.

Chơi đô-mi-nô là thú tiêu khiển của người dân Cuba
Chơi đô-mi-nô là thú tiêu khiển của người dân Cuba

Chuyến bay vào Cuba của chúng tôi là một phi cơ bao thuê của hãng World Atlantic, với gần 200 hành khách.

Cất cánh lúc 9 giờ sáng. Nửa giờ sau đất nước Cuba hiện ra. Bên dưới là mầu xanh đồng cỏ, thấp thoáng bóng dừa cao, khu dân ở. Xa lộ chỉ vài xe ô-tô chạy, trên đường không thấy xe máy hay xe đạp.

Phi cơ đáp xuống sân bay José Martí. Duy nhất một máy bay của hãng American Airlines đang đậu, là chuyến khởi hành trước chúng tôi một giờ.

Ga quốc tế trông bên ngoài rất nhỏ. Trước khi đến đây tôi mường tượng đất nước này phát triển như Mexico, hay ít ra cũng không thua Việt Nam vì Cuba tuy không quan hệ với Hoa Kỳ nhưng có giao thương với nhiều nước khác. Chạm mặt, tôi cảm nhận Cuba nghèo hơn mình nghĩ.

Phố cổ Havana trong một buổi sáng trời mưa
Phố cổ Havana trong một buổi sáng trời mưa

Rời máy bay. Trời gió nhưng hừng hực nóng. Vào trong xếp hàng chờ kiểm tra hộ chiếu, vi-sa. Tôi chưa thấy cảng quốc tế nào nhỏ như ở đây. Ði qua đi lại chừng hai chục bước là hết. Nhỏ hơn Nội Bài hai mươi năm về trước. Nhỏ hơn cả sân bay Lomé, Togo mà tôi đặt chân đến cách đây ba mươi năm.

Thủ tục di trú rất chậm. Du khách được chụp hình trước khi đóng dấu nhập cảnh. Mỗi người tốn ít nhất 5 phút. Ðứng trước tôi là một toán du khảo do tạp chí National Geographic tổ chức.

6

Sau khi xong các giấy tờ, vì không gửi hành lý nên tôi đến ngay quầy đổi tiền. Bảng giá ghi 1 Mỹ-kim đổi được 97 xu, tức .97 CUC, là đơn vị tiền dành riêng cho du khách. Người dân Cuba dùng loại tiền khác. Tôi đổi 100 Mỹ-kim, sau khi trừ đi chi phí hoán chuyển, được 87 CUC.

Khi mọi người trong đoàn đã tụ họp đông đủ, chúng tôi rời sảnh phi cảng. Vừa bước ra ngoài, một khung cảnh quen thuộc như ở sân bay Tân Sơn Nhứt mỗi khi tôi về. Rất đông người Cuba đứng đón thân nhân của họ.

Nhiều nơi xuống cấp, kể cả tượng đài anh hùng José Martí, mà cũng không được sửa chữa
Nhiều nơi xuống cấp, kể cả tượng đài anh hùng José Martí, mà cũng không được sửa chữa

Bãi đậu có nhiều xe Mỹ thời thập niên 1950. Nhìn xa xa, không thấy bảng quảng cáo sản phẩm thương mại mà chỉ có hình Ché, hình của Cuban5 là những người gốc Cuba đang bị tù tại Hoa Kỳ vì tội gián điệp. Bên cạnh là những bảng khẩu hiệu.

Xe buýt đón chúng tôi là sản phẩm của hãng Yutong, Trung Quốc. Ðây là một ngạc nhiên nữa vì tôi không biết Trung Quốc xuất cảng xe hơi, chứ chưa nói đến xe buýt lớn. Xe có máy lạnh, nhà tiểu giống như các xe chở du khách ở Mỹ.

9

Ðường vào thủ đô và ngay trong Havana có nhiều cây xanh. Hoa phượng đang nở rực. Nhiều nhà đã cũ, nước vôi bạc mầu, xuống cấp. Nhiều công trình xây dựng bỏ dở.

Hai bên đường không đâu có quảng cáo thương mại mà chỉ khẩu hiệu đề cao cách mạng, trên tường, trên nóc nhà cao, ở quảng trường. Tôi biết ngay mình đang ở đất nước xã hội chủ nghĩa.

Todo por la Revolución – Tất cả cho Cách mạng
Socialiado o Muerte – Xã hội Chủ nghĩa hay là chết
Patria o Muerte – Tổ quốc hay là chết

5

Xe chạy qua Quảng trường Cách Mạng. Có một tháp rất cao. Có tượng José Martí, anh hùng đánh đuổi Tây Ban Nha để giành độc lập cho Cuba. Có hình Ché, anh hùng chống Mỹ, rất lớn trên mặt tiền của một nhà cao tầng. Người hướng dẫn cho biết chung quanh quảng trường là những cơ quan chính phủ và hí viện quốc gia.

Ðường phố không có xe máy hay xe đạp. Chỉ xe buýt, nhiều ô-tô cũ của Mỹ để lại từ thập niên 1950 vẫn bon bon chạy. Cũng có Lada, Hyundai mới hơn. Thỉnh thoảng thấy xe công nông, xe máy kéo thùng chở người bên cạnh kiểu Liên-Xô. Có loại coco taxi, trông như quả dừa, rất ngộ.

8

Cuba đúng là đất nước của xã hội chủ nghĩa. Lãnh đạo Việt Nam từng đến đây nói chuyện hai nước anh em thay nhau thức ngủ, canh giữ hoà bình thế giới. Thực ra, Việt Nam bây giờ là xứ sở của “kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa” vì ngoài đường phố tràn ngập quảng cáo thương mại hòa trộn với khẩu hiệu.

Một tuần ở Cuba, ngoài học hỏi, tôi có những khám phá riêng cho mình: phố Tầu, quán Hanoi, tượng ông Hồ Chí Minh, húng nhũi, phượng đỏ. Sẽ kể cho bạn nghe sau.

3

BVP

 

 

------------------------------------------

Những bài trên báo Trẻ phát hành Thứ Tư ngày 15 tháng 2 năm 2017

(xin lấy báo tại các thân chủ đăng trên báo Trẻ)

  • Lực sĩ tắm hơi (Thể Thao) - Trần Trí Dũng
  • Chọn vợ hiền (Truyện Ngắn) - Ng. T. Thanh Dương
  • Pháp quyền trong xã hội dân chủ (Kiến Thức Trẻ) - Đinh Yên Thảo
  • Phóng thích hay thích phóng (Duyên Sài Gòn) - Du Uyên
  • Hoa Kỳ & trục Đông Á (Ghi Nhận Trong Tuần) - Vũ Hiến
  • Văn hóa ứng xử ở Nhật (Giao Tiếp) - Minh Hải
  • An sinh xã hội (Đời Sống) - Angie Hồ Quang
  • Những mẩu chuyện tình yêu cho mùa Valentine (Bên Tách Cà Phê) - Tim Nguyễn
  • Vệ sinh về giấc ngủ (Chuyện Trò Thấy Thuốc) - Nguyễn Ý Đức
  • Chuyện 3 bà (Bên Lề Chính Trường) - Si Nguyên
  • Chuyện mấy cái vỏ chai (Thế Giới Của Dế Mèn) - Trần Lý Lê
  • Thơ Võ Quốc Linh (Thơ) - Thận Nhiên
  • Những người rừng huyền thoại (Tùy Bút) - Sean Bảo
  • Cá ngừ kho khóm (Hương Vị Quê Nhà) - Tạ Phong Tần
  • Luật mới năm 2017 và những tội có thể bị trục xuất (Di Trú) - Lê Minh Hải
  • Xi-nê Sài Gòn (Tạp Ghi) - Trang Nguyên
  • Giữ gìn đá Marble (Bạn Có Biết) - Hoàng Hương
  • Cúc vàng (Những Bông Hoa Cuộc Sống) - Như Sao
  • Cánh cửa gỗ bị phai màu (Bạn Có Biết) - Xe-Ba-Gác Handyman
  • Khám sức khỏe tổng quát thường niên gồm có những gì ? (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Ta đi phó hội (Facebook Có Gì Ngộ) - Daniel Văn
  • Làm đẹp da với mật ong (Trang Phụ Nữ) - Sông Hương
  • Valentine (Để Gió Cuốn Đi) - Hải Vân
  • Về việc “Xin giúp đỡ Phu nhân cố Chuẩn tướng Lê Văn Hưng” (Mục Đặc Biệt) - Trẻ
  • Tuổi 40+ (Thời Trang) - Điệu Cô Nương
  • Huntsvill "thủ đô" của án tử hình (Phóng Sự) - Ngọc Linh
  • Bốn truyện cực ngắn của Marco Denevi (Truyện Ngắn) - Phan Quỳnh Trâm
  • Nói “I love you” Không dễ! (Góc Hoàng Hoa) - Hoàng Hoa Anh Thư
  • Ung thư thực quản và dạ dày (Sản Phẩm Mới) - Bảo Sơn
  • Cần biết cho mùa thuế 2017 (Bạn Có Biết) - Quỳnh Như
  • Triển lãm kỹ thuật phim hoạt họa (Phóng Sự) - Andy Nguyen
  • Google Home và Amazon Echo (Ứng Dụng Thường Ngày) - P324530
  • Vườn treo (Cái Nhà Của Ta) - Thiên Hương
  • Moonlight (Thế Giới Điện Ảnh) - Song Chi
  • GIỚI thiệu TÙY BÚT VÕ PHIẾN: Trưa nào cũng bay (Tài Liệu Văn Học) - Nguyễn & Bạn Hữu
  • Năm Dậu, chuyện Gà (Kiến Thức Phổ Thông) - Phượng Nghi
  • Chiếc ghế (Truyện Ngắn) - Hoshi Shinichi
  • Chó cứu chủ (Thế Giới Quanh Ta) - Dương Hùng
  • Chụp tĩnh vật ở nhà (Góc Nhiếp Ảnh) - Andy Nguyễn
  • Jeju có gì lạ (Phóng Sự) - Linh Uyên
  • Tháng giêng thơm trong tóc (Thơ) - Trần Mộng Tú
  • Háo danh! (Phiếm) - Đoàn Xuân Thu
  • Ba o hà tĩnh (Sổ Tay Thường Dân) - Tưởng Năng Tiến
  • Đồng chí Vi Quốc Thanh trong viện trợ Việt Nam đấu tranh chống Pháp (Trong Hầm Rượu) - Trần Vũ
  • IQ của một số Tổng Thống Mỹ (Bạn Có Biết) - Mai Hoàng
  • Yêu anh (Thơ) - Thủy Ngọc
  • Tình chàng ý thiếp (Đời Sống) - Ngân Bình
  • Đại nhạc hội “cám ơn anh người thương binh vnch” kỳ xi (Chuyện Đời Thường) - Huy Phuong
  • Con tin (Chuyện Vụ Án )
  • Tin thể thao (Thể Thao)
  • Dấu hiệu giao thông (An Toàn Giao Thông)
  • Thế giới qua ống kính (Thế Giới)
  • Mỗi tuần 1 con số (Thế Giới)
  • Sàn nhà ba chiều (Vui Lạ Khắp Nơi)
  • Mỗi năm một lần (Chuyện Khó Tin Nhưng Có Thật)
  • Lời thật (Câu Lạc Bộ Tiếu Lâm)
Facebook Comments
SHARE